การที่จะกำหนดประมาณบุญของอริยสาวกผู้ประกอบด้วยห้วงบุญกุศล ๔ ประการนี้ว่า ‘ห้วงบุญกุศลมีประมาณเท่านี้ นำสุขมาให้’ ดังนี้ ไม่ใช่จะทำได้ง่าย แท้ที่จริง ห้วงบุญกุศลนี้ย่อมถึงการนับว่า ‘เป็นกองบุญใหญ่ที่นับไม่ได้ ประมาณ ไม่ได้เลย’ ฉันนั้นเหมือนกัน”

พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดาได้ตรัสเวยยากรณภาษิตนี้แล้ว จึงได้ตรัสคาถา- ประพันธ์ต่อไปอีกว่า

“แม่น้ำหลายสายคับคั่งไปด้วยหมู่ปลา

{๑๖๑๐} ไหลบ่าไปยังมหาสมุทร อันเป็นที่ขังน้ำขนาดใหญ่

ประมาณไม่ได้ มีสิ่งที่น่ากลัวมาก๑

เป็นแหล่งรัตนะชั้นเยี่ยม ฉันใด

สายธารแห่งบุญย่อมหลั่งไหลไปสู่นรชน

ผู้เป็นบัณฑิต ผู้ให้ข้าว น้ำ ผ้า

ที่นอน ที่นั่ง และเครื่องปูลาด

เปรียบเหมือนแม่น้ำคือห้วงน้ำไหลไปยังมหาสมุทร ฉันนั้น”

ทุติยอภิสันทสูตรที่ ๒ จบ

๓. ตติยอภิสันทสูตร

ว่าด้วยห้วงบุญกุศล สูตรที่ ๓

{๑๖๑๑} [๑๐๓๙] “ภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญกุศลนำสุขมาให้ ๔ ประการนี้

ห้วงบุญกุศล ๔ ประการ อะไรบ้าง

คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้

๑. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้าว่า ‘แม้

เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น ฯลฯ เป็นศาสดา

ของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระผู้มี

พระภาค’ นี้เป็นห้วงบุญกุศลนำสุขมาให้ประการที่ ๑

๒. ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรม ฯลฯ