อภิณหปัจจเวกขณ์ (บทพิจารณาเนือง ๆ ห้าข้อ)
อภิณฺหปจฺจเวกฺขณบทพิจารณาห้าข้อเรื่องความแก่ ความเจ็บ ความตาย การพลัดพราก และการกระทำของตน นิยมสวดต่อท้ายทำวัตรเย็น
สงฺฆาภิคีติ
บทกวีสรรเสริญหมู่พระอริยสงฆ์ผู้บริสุทธิ์ ปิดท้ายชุดอนุสสติของทำวัตรเย็นด้วยคำขอขมา
สวดต่อจากสังฆานุสสติ เป็นบทสุดท้ายของชุดหลักในทำวัตรเย็น หลายวัดจบทำวัตรตรงนี้ แล้วต่อด้วยบทพิจารณาหรือนั่งสมาธิ
สี่บรรทัดสุดท้ายเป็นคำขอขมาต่อพระสงฆ์ ธรรมเนียมคือหมอบกราบลงขณะสวด
บทนี้ปิดชุดอภิคีติทั้งสาม โดยวางโครงตามพุทธาภิคีติและธัมมาภิคีติทุกบรรทัด เปลี่ยนเป็นพระสงฆ์
คำว่าเกิดจากพระสัทธรรม หมายถึงหมู่อริยสาวกไม่ได้เกิดจากชาติกำเนิดหรือการแต่งตั้ง แต่เกิดจากการปฏิบัติตามคำสอนจนเห็นผลจริง
การกราบหมู่คนที่เราไม่เคยเห็นหน้าอาจฟังดูแปลก แต่ใจความคือการยอมรับว่าเราไม่ได้เดินคนเดียว มีคนเดินทางนี้มาก่อนและทำได้จริง ซึ่งเป็นกำลังใจที่ดีก่อนจบวัน
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
บทพิจารณาห้าข้อเรื่องความแก่ ความเจ็บ ความตาย การพลัดพราก และการกระทำของตน นิยมสวดต่อท้ายทำวัตรเย็น
บทสั้นที่ทบทวนคุณของพระธรรมหกข้อ ตั้งแต่เป็นธรรมที่ตรัสไว้ดีแล้ว จนถึงเป็นสิ่งที่ต้องรู้ด้วยตนเอง
บทกวีสรรเสริญพระธรรมว่าเป็นเครื่องขจัดความมืดและเป็นที่พึ่งอันเกษม จบด้วยคำขอขมา
บทเปิดทำวัตรเย็น บูชาพระรัตนตรัยด้วยดอกไม้ธูปเทียน แล้วกล่าวคำนอบน้อมพระพุทธเจ้าสามครั้ง