หลักธรรม

สรุปหลักธรรมทีละหมวดจากเนื้อหาในพระไตรปิฎก แยกเป็นข้อ ๆ อธิบายแบบเข้าใจง่าย พร้อมวิธีนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

เข้าสู่ระบบเพื่อบันทึกการอ่าน

ศึกษาเชิงลึก

อาทิตตปริยายสูตร: สิ่งทั้งปวงเป็นของร้อน

อาทิตฺตปริยายสุตฺตํ

พระธรรมเทศนาที่แสดงแก่อดีตนักบวชบูชาไฟ ๑,๐๐๐ รูป ว่าสิ่งที่ร้อนจริงไม่ใช่ไฟในพิธี แต่คือตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ…
๔ ข้อ

โรหิตัสสสูตร: ที่สุดโลกอยู่ในกายยาววาหนึ่ง

โรหิตสฺสสุตฺตํ

เทวบุตรที่เคยเหาะหาที่สุดโลกจนตายก็ไม่ถึง — พระพุทธเจ้าตรัสว่าโลก เหตุเกิดโลก ความดับโลก และทางดับโลก อยู่ในกา…
๔ ข้อ

จูฬสุญญตสูตร: การก้าวลงสู่ความว่างทีละขั้น

จูฬสุญฺญตสุตฺตํ

ความว่างไม่ได้แปลว่าไม่มีอะไร แต่แปลว่าว่างจากสิ่งหนึ่ง และรู้ชัดว่ายังมีอะไรเหลืออยู่ — การวางสิ่งหยาบทีละชั้…
๕ ข้อ

มหาตัณหาสังขยสูตร: วิญญาณไม่ใช่ผู้ท่องเที่ยว

มหาตณฺหาสงฺขยสุตฺตํ

ภิกษุสาติเห็นว่าวิญญาณดวงเดิมท่องเที่ยวไปในสังสาร พระพุทธเจ้าตรัสว่าวิญญาณเกิดเพราะปัจจัย และเรียกชื่อตามปัจจั…
๘ ข้อ

มหาจัตตารีสกสูตร: สมาธิที่มีมรรคอีกเจ็ดองค์รองรับ

มหาจตฺตารีสกสุตฺตํ

สัมมาสมาธิของพระอริยะมีองค์มรรคอีก ๗ ข้อเป็นเครื่องอุปการะ ในทุกองค์ สัมมาทิฏฐินำหน้า สัมมาวายามะและสัมมาสติคอ…
๗ ข้อ

อุปักกิเลสสูตร: สิ่งที่ทำให้สมาธิเคลื่อน

อุปกฺกิเลสสุตฺตํ

หลังภิกษุโกสัมพีไม่ยอมหยุดทะเลาะ พระพุทธเจ้าเสด็จไปพบพระอนุรุทธและสหาย ซึ่งเห็นแสงสว่างในสมาธิแล้วแสงนั้นหายไป…
๘ ข้อ

กีฏาคิริสูตร: บุคคล ๗ จำพวกและการฝึกไปตามลำดับ

กีฏาคิริสุตฺตํ

ภิกษุที่กีฏาคิรีไม่ยอมเลิกฉันในเวลากลางคืน พระพุทธเจ้าทรงสอนว่าสุขเวทนาบางอย่างควรละ บางอย่างควรเจริญ ทรงแสดงบ…
๘ ข้อ

มหาปุณณมสูตร: ถามตอบเรื่องขันธ์ในคืนเพ็ญ

มหาปุณฺณมสุตฺตํ

ในคืนวันเพ็ญ ภิกษุรูปหนึ่งทูลถามพระพุทธเจ้าเป็นลำดับ ตั้งแต่อุปาทานขันธ์ ๕ มีอะไรเป็นมูล อุปาทานกับขันธ์เป็นอย…
๘ ข้อ

ทวยตานุปัสสนาสูตร: พิจารณาธรรมเป็นคู่

ทฺวยตานุปสฺสนาสุตฺตํ

ในคืนเพ็ญ พระพุทธเจ้าทรงสอนให้เห็นธรรมเป็นคู่ ๆ — ทุกข์เกิดเพราะสิ่งนี้ และเมื่อสิ่งนี้ดับไม่เหลือ ทุกข์ก็ไม่เ…
๘ ข้อ

กลหวิวาทสูตร: สาวหาต้นตอของการทะเลาะ

กุโตปหูตา กลหา วิวาทา

ถามตอบทีละขั้นว่าการทะเลาะมาจากไหน — จากสิ่งที่รัก สิ่งที่รักมาจากความพอใจ ความพอใจอาศัยสิ่งที่น่ายินดีและไม่น…
๗ ข้อ

เขมาเถรีสูตร: พระเขมาเถรีกับคำถามที่วัดไม่ได้

เขมาเถรีสุตฺตํ

พระเจ้าปเสนทิโกศลถามพระเขมาเถรีว่าพระตถาคตหลังตายยังมีอยู่หรือไม่ ท่านตอบด้วยอุปมานับเม็ดทรายในแม่น้ำคงคาและตว…
๗ ข้อ

นิทานสูตร: ปฏิจจสมุปบาทไม่ง่ายอย่างที่คิด

คมฺภีโร จายํ อานนฺท ปฏิจฺจสมุปฺปาโท

พระอานนท์กราบทูลว่าปฏิจจสมุปบาทปรากฏแก่ท่านเหมือนเป็นธรรมง่าย ๆ พระพุทธเจ้าตรัสห้ามว่าอย่ากล่าวอย่างนั้น เพราะ…
๘ ข้อ

สรกานิสูตร: อย่าด่วนตัดสินภูมิธรรมของผู้อื่น

สรกานิสุตฺตํ

เจ้าสรกานิศากยะผู้เคยอ่อนแอในสิกขาถึงขั้นดื่มสุรา สิ้นพระชนม์ และพระพุทธเจ้าทรงพยากรณ์ว่าเป็นพระโสดาบัน ชาวศาก…
๘ ข้อ

มหาปัญญากถา: ปัญญา ๑๖ แบบ และธรรม ๔ ข้อที่ทำให้ปัญญาเติบโต

มหาปญฺญากถา

อนุปัสสนา ๗ อย่างทำปัญญาต่างชนิดให้บริบูรณ์ และธรรม ๔ ข้อ คือคบสัตบุรุษ ฟังสัทธรรม ไตร่ตรองโดยแยบคาย ปฏิบัติธร…
๘ ข้อ

ธัมมสังคณี: มาติกา แม่บทของพระอภิธรรม

กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา อพฺยากตา ธมฺมา

ธัมมสังคณีเปิดด้วยมาติกา บัญชีหมวดธรรมชุดละสาม ๒๒ ชุด และชุดละสอง ๑๔๒ ชุด เช่น กุศล อกุศล อัพยากฤต หรือธรรมที่…
๗ ข้อ

ธัมมสังคณี: จิตกุศลดวงแรก ขณะเดียวมีธรรมหลายอย่าง

โสมนสฺสสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ

จิตตุปปาทกัณฑ์เริ่มด้วยจิตกุศลฝ่ายกามาวจรที่ประกอบด้วยโสมนัสและญาณ แล้วแจกว่าในขณะนั้นมีธรรมเกิดร่วมกันหลายสิบ…
๗ ข้อ

ขุททกวัตถุวิภังค์: บัญชีกิเลสเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน

ขุทฺทกวตฺถุวิภงฺโค

วิภังค์ที่ ๑๗ รวบรวมกิเลสและข้อบกพร่องย่อย ๆ ไว้เป็นหมวด ตั้งแต่ความมัวเมาในความไม่มีโรค ความหนุ่มสาว และชีวิต…
๗ ข้อ

ธาตุกถา: ธรรมแต่ละอย่างอยู่ในขันธ์ อายตนะ ธาตุข้อไหน

สงฺคโห อสงฺคโห

ธาตุกถา คัมภีร์ที่สามของพระอภิธรรมปิฎก ถามซ้ำ ๆ ว่าธรรมข้อหนึ่งนับเข้าได้ในขันธ์ อายตนะ ธาตุกี่ข้อ นับเข้าไม่ไ…
๖ ข้อ

กถาวัตถุ: คัมภีร์โต้วาทะ กับคำถามว่าบุคคลมีอยู่จริงหรือ

กถาวตฺถุ

กถาวัตถุบันทึกการโต้วาทะเพื่อชำระความเห็นที่คลาดเคลื่อนทีละประเด็น กถาแรกถามว่า "บุคคล" หาได้โดยปรมัตถ์หรือไม่…
๖ ข้อ

ปริหานิกถา: พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือไม่

ปริหานิกถา

กถาที่สองในกถาวัตถุ ฝ่ายหนึ่งเห็นว่าพระอรหันต์เสื่อมได้ อีกฝ่ายหักล้างว่ากิเลสที่ตัดแล้วไม่ต้องตัดอีก กิจที่ทำ…
๗ ข้อ

ปัฏฐาน: ปัจจัย ๒๔ ว่าสิ่งต่าง ๆ อุดหนุนกันอย่างไร

ปฏฺฐานํ

ปัฏฐานเป็นคัมภีร์สุดท้ายและยาวที่สุดของพระอภิธรรม เปิดด้วยรายชื่อปัจจัย ๒๔ แล้วอธิบายว่าธรรมแต่ละอย่างเป็นปัจจ…
๗ ข้อ
กำลังโหลดหมวดเพิ่ม...