กูฏทันตสูตร: ให้แล้วไม่เสียดาย ทั้งก่อนให้ ขณะให้ และหลังให้
ติวิธา ยญฺญสมฺปทา โสฬสปริกฺขาราก่อนพระเจ้ามหาวิชิตราชบูชามหายัญ ปุโรหิตชวนให้ปรึกษาผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย เตือนไม่ให้เสียดายทรัพย์ทั้งก่อน ระหว…
พกฺกุลตฺเถราปทานํ
อดีตชาติของพระพักกุละตามคัมภีร์อปทาน ดาบสผู้มีศิษย์มาก สังเกตอิริยาบถแล้วรู้ว่าพระอโนมทัสสีพุทธเจ้าประชวรด้วยโรคลม จึงพาศิษย์ขึ้นเขาเก็บยามาปรุงถวายจนโรคสงบ ต่อมาได้เป็นผู้เลิศทางมีอาพาธน้อย
อปทานเป็นคัมภีร์ในขุททกนิกาย พระสุตตันตปิฎก รวบรวมคาถาที่พระสาวกเล่าถึงบุญในอดีตชาติของตน นักวิชาการส่วนใหญ่จัดไว้ในชั้นหลังของพระไตรปิฎก เนื้อหาจึงควรอ่านในฐานะคำสอนเชิงศรัทธา มากกว่ารายงานข้อเท็จจริง
พักกุลเถราปทานอยู่ในปิลินทวรรค ท่านเล่าว่าเคยเป็นดาบสอยู่ในอาศรมใกล้ภูเขาโสภิตะ มีศิษย์จำนวนมาก พระพุทธเจ้าพระนามว่าอโนมทัสสีเสด็จมายังอาศรมเพื่อแสวงหาที่หลีกเร้น แล้วเกิดโรคลมขึ้นโดยฉับพลัน ท่านเห็นพระอิริยาบถก็รู้ว่าพระองค์ประชวร จึงรีบกลับอาศรม ปรึกษาศิษย์ ขึ้นเขาเก็บยามาปรุงเป็นน้ำยาถวาย เมื่อพระพุทธเจ้าเสวยแล้วโรคลมก็สงบลง พระพุทธเจ้าตรัสพยากรณ์ว่าผู้นี้จะเป็นผู้มีอาพาธน้อยทั้งในภพเทวดาและมนุษย์ และจะเป็นสาวกชื่อพักกุละ ได้รับตำแหน่งเอตทัคคะ
ในเอตทัคคบาลี อังคุตตรนิกาย พระพุทธเจ้าตรัสว่าพระพักกุละเลิศกว่าภิกษุสาวกผู้มีอาพาธน้อย และในพักกุลัตเถรัจฉริยัพภูตสูตร มัชฌิมนิกาย ท่านกล่าวว่าบวชมา ๘๐ พรรษาไม่เคยรู้สึกว่าอาพาธแม้ชั่วเวลารีดนมโค ข้อควรระวังคือ อปทานโยงการถวายยากับสุขภาพดี แต่ไม่ได้หมายความว่าคนที่เจ็บป่วยหรือพิการเป็นเพราะไม่เคยทำบุญหรือเคยทำผิด ในเรื่องนี้เองพระพุทธเจ้าก็ยังประชวร และในสิวกสูตร สังยุตตนิกาย พระพุทธเจ้าตรัสว่าความเห็นที่ว่าสุขทุกข์ทั้งหมดมาจากกรรมที่ทำไว้ก่อนนั้นผิด เวทนามีเหตุได้หลายอย่าง เช่น ดี เสมหะ ลม ฤดูแปรปรวน และการบริหารร่างกายไม่สม่ำเสมอ
ท่านเที่ยวไปในป่า ได้เห็นพระพุทธเจ้า เมื่อเห็นพระอิริยาบถก็กำหนดรู้ได้ทันทีว่าพระองค์ประชวรแน่แล้ว โดยไม่ต้องรอให้ใครบอก
สังเกตท่าทางของพ่อแม่ผู้สูงอายุหรือเพื่อนร่วมงาน เช่น เดินช้าลง กินน้อยลง หรือเงียบผิดปกติ คนที่ไม่สบายมักไม่บอกเอง
เมื่อรู้แล้ว ท่านรีบกลับไปยังอาศรม เพราะต้องการทำยา ความรู้ว่ามีคนป่วยจึงกลายเป็นการกระทำทันที ไม่ได้ปล่อยไว้
เมื่อสงสัยว่าคนใกล้ตัวไม่สบาย ถามไถ่และช่วยพาไปพบแพทย์แต่เนิ่น ๆ ไม่รอให้อาการหนัก
ท่านเรียกศิษย์มาบอกว่าต้องการทำยา ศิษย์ทุกคนรับคำและมาประชุมพร้อมกันด้วยความเคารพ ท่านรีบขึ้นภูเขาไปเก็บยาทุกอย่าง แล้วปรุงเป็นน้ำยาถวาย
เมื่อมีคนในบ้านป่วย แบ่งงานให้ชัด ใครพาไปหาหมอ ใครดูแลอาหาร ใครจัดยา การดูแลที่ดีเป็นงานของทีม
เมื่อพระพุทธเจ้าเสวยน้ำยาแล้ว โรคลมก็สงบลงโดยเร็ว พระองค์ทรงเห็นความกระวนกระวายสงบลงแล้ว จึงประทับนั่งและตรัสพยากรณ์ ความรู้ของดาบสมีค่าเพราะนำมาใช้ในเวลาที่มีคนต้องการ
เรียนรู้การปฐมพยาบาลเบื้องต้นไว้ แต่เรื่องยาและการรักษา ควรอาศัยแพทย์หรือเภสัชกร ไม่ใช้สมุนไพรแทนการรักษาโดยไม่ได้ปรึกษา
ท่านทวนความอีกครั้งว่า เมื่อพระพุทธเจ้าผู้แสวงหาความวิเวกเสด็จมาถึงอาศรม ท่านมีใจเลื่อมใส ได้ถวายยาทุกอย่างด้วยมือของตนเองจนพระองค์ทรงอิ่ม
บางเรื่องควรทำเองแม้จ้างคนอื่นได้ เช่น ป้อนข้าวหรือส่งยาให้พ่อแม่ด้วยมือเราเองสักมื้อ
ท่านเปรียบกรรมดีครั้งนั้นว่าเหมือนพืชพันธุ์สมบูรณ์ที่หว่านในนาดี ผลนั้นท่านไม่อาจทำให้หมดไปได้ และกล่าวว่าการได้พบพระพุทธเจ้าเป็นลาภที่ท่านได้ดีแล้ว
การช่วยให้คนที่ทำประโยชน์แก่ผู้อื่นมีสุขภาพดี เช่น ดูแลครูหรือบุคลากรทางการแพทย์ เป็นการหว่านเมล็ดที่งอกงามต่อไปถึงคนอีกมาก
พระพุทธเจ้าตรัสพยากรณ์ว่า ไม่ว่าจะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ ผู้นี้จะเป็นผู้มีอาพาธน้อย เว้นจากความเร่าร้อน ข้ามพ้นความเจ็บป่วยในโลก คำนี้เป็นการยกย่องการดูแลผู้ป่วย ไม่ใช่การบอกว่าผู้ที่เจ็บป่วยทำผิด
ดูแลสุขภาพของตัวเองเท่าที่ทำได้ และเมื่อเห็นคนป่วยหรือพิการ ให้ความเข้าใจและความช่วยเหลือแทนการหาว่าเป็นกรรมของเขา
หัวใจของเรื่องนี้คือการสังเกต ดาบสไม่ได้รอให้ใครมาบอกว่าพระพุทธเจ้าไม่สบาย ท่านดูจากท่าทางแล้วรู้เอง จากนั้นก็ลงมือทันทีและชวนคนอื่นมาช่วย สามขั้นนี้ใช้ได้กับการดูแลคนในครอบครัวและเพื่อนร่วมงานทุกวันนี้
เมื่อเห็นใครเจ็บป่วย ให้ความเห็นใจและความช่วยเหลือมาก่อนการหาสาเหตุ อย่าใช้ความเชื่อเรื่องกรรมไปตัดสินผู้ป่วย และเรื่องสุขภาพของพระพักกุละเป็นเรื่องเฉพาะตัวท่าน ไม่ได้เป็นคำแนะนำให้หลีกเลี่ยงการรักษา สมัยนี้การดูแลที่ดีคือการพาไปพบแพทย์และใช้ยาอย่างถูกต้อง
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
ก่อนพระเจ้ามหาวิชิตราชบูชามหายัญ ปุโรหิตชวนให้ปรึกษาผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย เตือนไม่ให้เสียดายทรัพย์ทั้งก่อน ระหว…
ธรรมสำหรับคนครองเรือน ๔ ข้อ — จริง ฝึกตน อดทน และเสียสละ คำตอบที่ทรงให้แก่ยักษ์อาฬวกะว่าอะไรทำให้ชีวิตนี้ดีได้
เกณิยชฎิลถวายน้ำปานะจนเป็นที่มาของน้ำอัฏฐบาน ส่วนโรชะมัลละออกต้อนรับพระพุทธเจ้าเพียงเพราะกลัวถูกญาติปรับเงิน พ…
นายบ้านอสิพันธกบุตรถามว่าพระพุทธเจ้าส่งคนทั้งโลกขึ้นสวรรค์ได้หรือไม่ ทรงตอบด้วยอุปมาก้อนหินที่จมน้ำและเนยใสที่…