ගතිඅනුයෝගය සහ කල්යාණ වග්ගය: සසරේ උපදින්නේ සහ කර්මඵල විඳින්නේ එකම පුද්ගලයාද, වෙනත් අයෙක්ද
පුග්ගලෝ සන්ධාවති අස්මා ලෝකා පරං ලෝකංපුග්ගල කථාවේ කොටස් දෙකකි. එක් පක්ෂයක් මෙලොවින් පරලොවට සැරිසරන පුද්ගලයෙකු ඇති බවත්, පරමාර්ථ වශයෙන් ලැබිය හැකි ක…
ධම්මචේතියසුත්තං
පසේනදී කොසොල් රජතුමා නැමී බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්රී පාද සිප, තෙරුවන් කෙරෙහි තමාට විශ්වාසය ඇති කළ, තමා ඇසින්ම දුටු කරුණු පැවසීය — කිරි හා දිය මෙන් එක්ව වසන භික්ෂූන්ගේ සිට දඬුවමක් නොමැතිව සන්සුන්ව සිටින පිරිස දක්වා. මේ වචන ධම්මචේතිය (ධර්ම චෛත්ය) බව බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ සේක
මජ්ඣිම නිකායේ ධම්මචේතිය සූත්රයෙහි, පසේනදී කොසොල් රජතුමා උයනක සැරිසරමින් සිටියදී, නිසල හා නිහඬ ගස් දැක බුදුරජාණන් වහන්සේ සිහි විය. එබැවින් ශාක්යයන්ගේ මේදාළුම්ප නියම්ගමේ වැඩ සිටි බුදුරජාණන් වහන්සේ බැහැදැකීමට ගියේය. රජතුමා තම කඩුවත් හිස් වෙළුමත් දීඝකාරායන සේනාපතියාට භාර දී, විහාරයට ඇතුළු වී, ශ්රී පාද මත හිස තබා, ශ්රී පාද සිප, තම නම ප්රකාශ කළේය.
මෙතරම් ගෞරවයක් දක්වන්නේ කවර ප්රයෝජනයක් දැකදැයි බුදුරජාණන් වහන්සේ විමසූ සේක. භාග්යවතුන් වහන්සේ සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක, ධර්මය මනාව දේශිතය, සංඝයා සුපටිපන්නය යන ධර්මය පිළිබඳ අනුමානයෙන් (ධම්මන්වය) යුත් පැහැදීමක් තමාට ඇති බව රජතුමා පිළිතුරු දී, තමා දුටු දේවලින් හේතු එකින් එක ඉදිරිපත් කළේය.
රජතුමා ආපසු ගිය පසු, බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට මෙසේ වදාළ සේක: රජතුමා ධම්මචේතිය ප්රකාශ කොට පිටත්ව ගියේය; ධම්මචේතිය අර්ථයෙන් යුක්ත වන බැවිනුත්, බ්රහ්මචර්යාවේ මූලාරම්භය වන බැවිනුත් ඔබ එය ඉගෙන ධාරණය කර ගන්න. මෙම සිදුවීම රජුගේ ජීවිතයේ අවසාන කාලයේ සිදු වූ බව අටුවාව අමතර පසුබිමක් ලෙස පවසයි; එහෙත් ඒ විස්තර සූත්රයේම අඩංගු නොවේ.
රජතුමා පැවසුවේ අනුන් කී නිසා විශ්වාස කරන බව නොවේ; බුදුරජාණන් වහන්සේ සම්මා සම්බුද්ධ වන සේක, ධර්මය මනාව දේශිතය, සංඝයා සුපටිපන්නය යන්න තමා දුටු දෙයින් නිගමනය කළ, ධර්මය කෙරෙහි පැහැදීමක් තමාට ඇති බවයි. ඉන්පසු ඒ සඳහා හේතු එකින් එක ඉදිරිපත් කළේය.
කිසියම් ගුරුවරයකු, සංවිධානයක් හෝ මාර්ගයක් විශ්වාස කිරීමට පෙර, ඔබ ඇසින්ම දුටු හේතු, අනුන්ගෙන් අසා දැනගත් දේවලින් වෙන් කොට ලියා බලන්න.
ඇතැම් පැවිද්දන් අවුරුදු දහයේ සිට හතළිහ දක්වා බ්රහ්මචර්යාවේ හැසිර, නැවත සැරසී කාම ගුණ සේවනය කරන අයුරු රජතුමා දුටුවේය. එහෙත් මේ ධර්ම විනයේ භික්ෂූන් දිවි ඇති තෙක් පිරිසිදු හා පරිපූර්ණ බ්රහ්මචර්යාවේ හැසිරෙති.
ස්ථිර අධිෂ්ඨානය දිගු කාලයකදී පෙනේ. ඔබේ යහපත් පුරුදු ඇගයීමට, උද්යෝගය ඉහළින් තිබූ කාලය නොව, වසර ගණනාවක අඛණ්ඩතාව සලකා බලන්න.
ලෝකයේ රජුන් රජුන් සමඟද, මව්පියන් දරුවන් සමඟද, සහෝදර සහෝදරියන් එකිනෙකා සමඟද, මිතුරන් මිතුරන් සමඟද වාද කරන බව රජතුමා දුටුවේය. එහෙත් මේ ධර්ම විනයේ භික්ෂූන් සමඟියෙන් යුතුව, වාද නොකර, කිරි හා දිය මෙන් එකිනෙකා හා මනාව මුසු වී, ප්රේමණීය ඇසින් එකිනෙකා දෙස බලති.
කණ්ඩායමේ හෝ පවුලේ අප එකිනෙකා දෙස බලන්නේ කෙබඳු ඇසකින්දැයි නිරීක්ෂණය කරන්න. වැරදි සොයමින් බලන්නට පටන් ගන්නේ නම්, එකඟ නොවන කරුණු ගැන කතා කිරීමට පෙර අනෙක් පාර්ශ්වයේ යහපත වෙත නැවත හැරෙන්න.
ඇතැම් පැවිද්දන් කෙට්ටු වී, සුදුමැලි වී, අඳුරු මුහුණින් යුතුව, මිනිසුන්ගේ ඇස් දෙස බැලීමට අකමැතිව සිටින අයුරු රජතුමා දුටුවේය; විමසූ විට එය පරම්පරාවෙන් එන රෝගයක් බව පිළිතුරු ලැබිණි. එහෙත් මේ ධර්ම විනයේ භික්ෂූන් සතුටින්, ප්රීතියෙන් පිබිදී, ඉන්ද්රිය පිනා ගිය, අල්පෝත්සුක, අනුන් දෙන දෙයින් යැපෙන, වනයේ සැක නැති මුවකු වැනි සිතක් ඇති අය වෙති. මේ අය වඩා උසස් විශේෂ ගුණ ලබා ඇතැයි රජතුමා සිතීය.
නිවැරදි මඟේ පිළිවෙත සිත සැහැල්ලු හා මිත්රශීලී කළ යුතුය. පුහුණුව නිසා ඔබ ආතතියට පත් වී, අඳුරු වී, මිනිසුන්ගෙන් පලා යන්නේ නම්, පුහුණු වන ක්රමය නැවත සලකා බලන්න.
රජතුමාට මරණ දඬුවම නියම කිරීමට හෝ පිටුවහල් කිරීමට බලය තිබුණද, නඩු විභාග කරන තැන මිනිසුන් නවත්වන්නට නොහැකි තරම් අතරට පැන කතා කරති. එහෙත් බුදුරජාණන් වහන්සේ සිය ගණනක් දෙනාට ධර්මය දේශනා කරන විට කැස්සක හෝ කිවිසුමක හඬක්වත් නැත. වරක් එක් භික්ෂුවක් කැස්සේය; තවත් භික්ෂුවක් දණහිසෙන් ස්පර්ශ කර නිහඬ වන ලෙස සිහිපත් කළේය. දඬුවමක් හෝ ආයුධයක් නොමැතිව මේ පිරිස මනාව හික්මී ඇති බව රජතුමා දුටුවේය.
සැබෑ ගෞරවය උපදින්නේ තනතුරෙන් නොව, මිනිසුන් දකින වටිනාකමෙනි. සෑම විටම තර්ජනය කළ විට පමණක් අනුන් සවන් දෙන්නේ නම්, ඔබ ඔවුන්ට කවර වටිනාකමක් දී ඇත්දැයි අසා බලන්න.
කෙස් ගසක් වුවද විදිය හැකි තරම් දක්ෂ ක්ෂත්රියයන්, බ්රාහ්මණයන්, ගෘහපතියන් සහ ශ්රමණයන් බුදුරජාණන් වහන්සේ හසු කර ගැනීමට ප්රශ්න සූදානම් කර ගෙන පැමිණි බව රජතුමා දුටුවේය; එහෙත් ධර්මය ඇසූ පසු ඔවුහු ප්රශ්න නොඇසූහ. ඇතැමෙක් ශ්රාවකයන් වූහ; ඇතැම් ශ්රමණයෝ පැවිද්ද ඉල්ලා, ධර්මය අවබෝධ කොට, "පෙර අපි ශ්රමණයන් යැයිද රහතන් යැයිද කියා ගත්තෙමු; එහෙත් අපි එසේ නොවීමු" යැයි කීහ.
ඛණ්ඩනය කිරීමට සූදානම් කළ ප්රශ්න සමඟ කෙනෙකු හමු වීමට යන විට, පළමුව අවසානය දක්වා සවන් දී බලන්න. සමහර විට ඔබ අසන දෙය ඔබේ ප්රශ්නයම වෙනස් කරයි.
ඉසිදත්ත සහ පුරාණ නම් වඩුවන් දෙදෙනා රජුගෙන් යැපුණු, රජුගෙන් කීර්තිය ලැබූ අය වූ නමුත්, බුදුරජාණන් වහන්සේට කරන තරම් ගෞරවයක් රජුට නොකළහ. යුද ගමනක් අතරතුර එක් රාත්රියක ඔවුන් දෙදෙනා රෑ බොහෝ වන තුරු ධර්ම සාකච්ඡා කොට, බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩ වසන දෙසට හිස තබා, රජු දෙසට පාද තබා නිදා ගත්හ. ඒ ගැන රජතුමා සිතුවේ මේ අය විශේෂ ගුණ ලබා ඇතැයි කියාය.
ඔබ රැකබලා ගන්නා අය ඔබට වඩා අන් අයකුට ගරු කරන විට, ඔබේ වැදගත්කම අඩු වූවා යැයි හැඟීම වෙනුවට, ඔවුන් දකින වටිනාකම කුමක්දැයි බලන්න.
අවසාන කරුණ ලෙස රජතුමා මෙසේ කීවේය: බුදුරජාණන් වහන්සේ ක්ෂත්රියයෙකි, තමාද ක්ෂත්රියයෙකි; දෙදෙනාම කොසොල් ජාතිකයෝය; දෙදෙනාම අසූ වියැත්තෝය; එබැවින් තමා අතිශය ගෞරවය දක්වයි. රජතුමා ආපසු ගිය පසු, මේ වචන ධම්මචේතිය බවත්, ඒවා අර්ථයෙන් යුක්ත වන බැවිනුත් බ්රහ්මචර්යාවේ මූලාරම්භය වන බැවිනුත් භික්ෂූන් ඉගෙන ධාරණය කර ගත යුතු බවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ සේක.
හේතු සහිතව වචනයෙන් ප්රකාශ කරන ගෞරවය ගොඩනැගිල්ලකට වඩා වටිනා ස්මාරකයකි. ඔබ ගරු කරන කෙනෙකුට, ඔබ ඔහු තුළ හෝ ඇය තුළ දකින දේ කියා බලන්න.
රජුගේ හේතු පැමිණියේ ප්රාතිහාර්යවලින් හෝ කටකතාවලින් නොව, ඉගැන්වීම පිළිපදින අයගේ හැසිරීම නිරීක්ෂණය කිරීමෙනි. ඔවුන් එකට ජීවත් වන්නේ කෙසේද, ඔවුන්ගේ මුහුණු ප්රසන්නද අඳුරුද, කිසිවෙකු බල නොකළත් ඔවුන් එකිනෙකාට ගරු කරනවාද? ඕනෑම ප්රජාවක් ඇගයීමට සාමාන්ය මිනිසුන් භාවිත කරන ක්රමය මෙයයි.
අනෙක් පැත්තෙන්, අප සෑම කෙනෙකුම අනුන්ට දැකිය හැකි "ධම්මචේතියක්" විය හැකිය. නිවසේ අය සමඟ අප කතා කරන ආකාරය, අපහසු තත්ත්වයකදී අපගේ සන්සුන් බව සහ අප සිටින කණ්ඩායමේ සමඟිය, අප හදාරන දෙයට සැබෑ වටිනාකමක් ඇත්දැයි අවට සිටින අය විනිශ්චය කිරීමට භාවිත කරන සාක්ෂියයි.
රජතුමා සැසඳුවේ එකල තමා දුටු දේ අනුව බවද මතක තබා ගත යුතුය. වෙනත් ආගම් හෝ කණ්ඩායම් හෙළා දැකීමට මේ කතාව භාවිත කිරීම සූත්රයේ අරමුණ නොවේ.
සඳහන් කළ පිටුවේ සැබෑ පාඨය කියවීමට ක්ලික් කරන්න.
පුග්ගල කථාවේ කොටස් දෙකකි. එක් පක්ෂයක් මෙලොවින් පරලොවට සැරිසරන පුද්ගලයෙකු ඇති බවත්, පරමාර්ථ වශයෙන් ලැබිය හැකි ක…
මසුරු කෝසිය සිටුවරයා, බත් ස්වල්පයක් පමණක් ඇති බැවින් බෙදීමට නොසෑහෙන බව පැවසී ය. සක් දෙවිඳු සහ දිව්ය පුත්රයෝ …
12 වන වග්ගය ආරම්භ කරන කථා තුන අසන්නේ සංවරය කර්මයක්ද, සියලු කර්මවලට විපාක තිබේද, ශබ්දය විපාකයක්ද යන්නයි. මේ කරු…
වස් අවසන් වූ විට භික්ෂූන් පවාරණය කරති; එනම් තමාට අවවාද කිරීමට සෙසු භික්ෂූන්ට අවස්ථාව විවෘත කර දෙති. පවාරණ ඛන්ධ…