ประโยชน์ปัจจุบัน ๔ · ประโยชน์ภายหน้า ๔
ใช้ในชีวิตประจำวัน

ประโยชน์ปัจจุบัน ๔ · ประโยชน์ภายหน้า ๔

ทิฏฺฐธมฺมิกตฺถสํวตฺตนิกา · สมฺปรายิกตฺถสํวตฺตนิกา

คำตอบของพระพุทธเจ้าสำหรับคนทำงานที่มีครอบครัว — ขยันหา รักษาไว้ คบคนดี ใช้จ่ายพอดี และอย่าลืมศรัทธา ศีล จาคะ ปัญญา (อุ อา กะ สะ)

๘ ข้อ

ในทีฆชาณุสูตร อัฏฐกนิบาต ทีฆชาณุโกฬิยบุตรทูลว่าตนเป็นคฤหัสถ์ ยังอยู่ครองเรือน นอนเบียดบุตร ใช้จันทน์ ทัดดอกไม้ ขอให้ทรงแสดงธรรมที่เป็นไปเพื่อประโยชน์สุขทั้งในปัจจุบันและภายหน้า ทรงตอบด้วยธรรม ๘ ข้อ แบ่งเป็นสองชุด ชุดละสี่

ชุดแรกคือประโยชน์ในปัจจุบัน ที่คนไทยจำกันว่า "อุ อา กะ สะ" ส่วนชุดหลังคือประโยชน์ภายหน้า ในพระสูตรเดียวกันยังทรงแสดงทางเสื่อมแห่งโภคะ ๔ คือ เป็นนักเลงหญิง นักเลงสุรา นักเลงการพนัน และมีมิตรชั่ว โดยเปรียบกับสระน้ำใหญ่ที่มีทางน้ำเข้าสี่ทางและทางน้ำออกสี่ทาง ถ้าปิดทางเข้าเปิดทางออก สระก็แห้ง

  1. ๑

    อุฏฐานสัมปทา — ถึงพร้อมด้วยความหมั่น อุฏฺฐานสมฺปทา

    ขยันในการประกอบอาชีพที่สุจริต ไม่เกียจคร้าน และมีปัญญาพิจารณาวิธีการทำงานให้ดี จัดการได้ ทำได้เอง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ความขยันในพระสูตรมาคู่กับปัญญา — ทุกปีลองเรียนรู้ทักษะหนึ่งอย่างที่ทำให้งานของเราดีขึ้น ไม่ใช่แค่ทำงานนานขึ้น

  2. ๒

    อารักขสัมปทา — ถึงพร้อมด้วยการรักษา อารกฺขสมฺปทา

    รักษาโภคทรัพย์ที่หามาได้โดยชอบธรรมด้วยความหมั่นเพียร ให้พ้นจากพระราชา โจร ไฟ น้ำ และทายาทที่ไม่เป็นที่รัก

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ในภาษาปัจจุบันคือมีเงินสำรองฉุกเฉิน ทำประกันที่จำเป็น เก็บเอกสารสำคัญให้ดี และระวังมิจฉาชีพออนไลน์

  3. ๓

    กัลยาณมิตตตา — มีมิตรดี กลฺยาณมิตฺตตา

    คบหาสนทนากับผู้ที่ถึงพร้อมด้วยศรัทธา ศีล จาคะ และปัญญา แล้วศึกษาเอาเยี่ยงอย่าง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ดูว่าห้าคนที่เราใช้เวลาด้วยมากที่สุดพาเราไปทางไหนเรื่องการใช้เงินและการใช้ชีวิต

  4. ๔

    สมชีวิตา — เลี้ยงชีวิตพอเหมาะ สมชีวิตา

    รู้ทางเข้าออกแห่งโภคะ ใช้จ่ายไม่ฟุ่มเฟือยและไม่ฝืดเคืองเกินไป เหมือนช่างทองที่ชั่งตาชั่งแล้วรู้ว่าหนักไปหรือเบาไป ให้รายได้มากกว่ารายจ่าย

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    จดรายรับรายจ่ายสักสามเดือนเพื่อดูว่า "ตาชั่ง" ของเราเอียงไปทางไหน ความพอดีต้องเริ่มจากการรู้ตัวเลขจริง

  5. ๕

    สัทธาสัมปทา — ถึงพร้อมด้วยศรัทธา สทฺธาสมฺปทา

    มีศรัทธาเชื่อในการตรัสรู้ของพระตถาคต เป็นประโยชน์ภายหน้าข้อแรก

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ศรัทธาที่ใช้ได้จริงคือความเชื่อมั่นว่าการทำดีมีผล ซึ่งทำให้เราเลือกทางสุจริตได้แม้ทางลัดจะดูง่ายกว่า

  6. ๖

    สีลสัมปทา — ถึงพร้อมด้วยศีล สีลสมฺปทา

    เว้นจากการฆ่า ลักทรัพย์ ประพฤติผิดในกาม พูดเท็จ และดื่มน้ำเมา

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ศีลคือระบบป้องกันความเสี่ยงที่ดีที่สุด คดีความ หนี้ และครอบครัวแตกแยกจำนวนมากเริ่มจากการผิดศีลข้อใดข้อหนึ่ง

  7. ๗

    จาคสัมปทา — ถึงพร้อมด้วยการเสียสละ จาคสมฺปทา

    มีใจปราศจากความตระหนี่ ยินดีในการสละและการแบ่งปัน ควรแก่การขอ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    กำหนดสัดส่วนการให้ไว้ในงบประมาณตั้งแต่ต้นเดือน ไม่ใช่ให้เฉพาะตอนที่เหลือ

  8. ๘

    ปัญญาสัมปทา — ถึงพร้อมด้วยปัญญา ปญฺญาสมฺปทา

    มีปัญญาเห็นความเกิดดับ อันเป็นอริยะ เป็นเครื่องชำแรกกิเลส ให้ถึงความสิ้นทุกข์

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ระลึกว่าทรัพย์ทุกอย่างที่สะสมไว้ก็เกิดดับ ใช้มันเป็นเครื่องมือให้ชีวิตดี แต่อย่าให้มันเป็นตัวตนของเรา

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

พระสูตรนี้เป็นหลักการเงินส่วนบุคคลที่ครบที่สุดในพระไตรปิฎก — หาเงินด้วยความขยันและสุจริต ปกป้องสิ่งที่หามาได้ อยู่ใกล้คนที่พาไปทางดี และใช้จ่ายให้สมดุลกับรายได้ อ่านคู่กับหน้า "ประโยชน์ของทรัพย์ ๕" และ "อบายมุข ๖" ได้

แต่สิ่งที่ทำให้พระสูตรนี้ต่างจากคำแนะนำการเงินทั่วไปคือชุดที่สอง — ทรงไม่ได้หยุดแค่ "รวยอย่างไร" แต่ต่อด้วยศรัทธา ศีล การให้ และปัญญา เพราะความมั่งคั่งที่ไม่มีสี่ข้อนี้กำกับจะกลายเป็นเครื่องทำร้ายตัวเอง

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

ปุณณกมาณวกปัญหานิทเทส: ทำบุญเพราะหวังอะไร

กึนิสฺสิตา อิสโย มนุชา

ปุณณกะถามว่าผู้คนบูชายัญเพราะอาศัยอะไร พระพุทธเจ้าตรัสว่าเพราะหวังความเป็นอย่างนี้และอาศัยความแก่ ผู้ที่ยังกำห…

อธิกรณสูตร (ทุกนิบาต): ทั้งคนทำผิดและคนทักท้วงต้องย้อนดูตัวเอง

สาธุกํ อตฺตนาว อตฺตานํ ปจฺจเวกฺขนฺติ

เรื่องขัดแย้งจะยืดเยื้อ รุนแรง และทำให้อยู่ด้วยกันไม่ผาสุก เมื่อทั้งผู้ทำผิดและผู้ทักท้วงไม่พิจารณาตนเอง แต่จะ…

โคตมพุทธวงศ์: พระประวัติพระโคตมพุทธเจ้าในพุทธวงศ์

โคตมพุทฺธวํโส

ในพุทธวงศ์ พระพุทธเจ้าตรัสเล่าพระประวัติของพระองค์เองอย่างย่อ ตั้งแต่พระนคร พระบิดามารดา การออกผนวช ต้นไม้ที่ต…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้