การฝึกจิต

ภาวนาเสมอด้วยธาตุ ๔

ปฐวีสมํ ภาวนํ

วิธีวางใจเมื่อถูกกระทบ จากที่ทรงสอนพระราหุล — ทำใจให้เสมอด้วยแผ่นดิน น้ำ ไฟ และลม

๔ ข้อ

ในมหาราหุโลวาทสูตร ทรงสอนพระราหุลให้เจริญภาวนาให้เสมอด้วยธาตุทั้งสี่ เพราะแผ่นดินย่อมไม่อึดอัดไม่ระอาแม้คนจะทิ้งของสะอาดหรือของสกปรกลงไป น้ำ ไฟ และลมก็เช่นเดียวกัน

นี่ไม่ใช่การสอนให้เป็นคนไร้ความรู้สึก แต่เป็นการฝึกให้ใจกว้างพอที่สิ่งกระทบจะไม่พลิกเราได้ทั้งตัว เพราะเมื่อใจใหญ่พอ สิ่งที่เข้ามาก็เล็กลงโดยเปรียบเทียบ

๑

เสมอด้วยแผ่นดิน — รับได้โดยไม่สะเทือน ปฐวีสมํ

แผ่นดินไม่อึดอัดระอาไม่ว่าใครจะทิ้งอะไรลงไป ใจที่ฝึกแบบนี้รับสิ่งที่มากระทบได้โดยไม่ต้องเปลี่ยนตัวเองตามทุกครั้ง

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เวลาโดนคำพูดแรง ให้หายใจแล้วนึกว่าเราคือแผ่นดิน ไม่ใช่ถ้วยแก้วที่แตกได้ด้วยคำเดียว
๒

เสมอด้วยน้ำ — ชำระโดยไม่ยึดคราบ อาโปสมํ

น้ำล้างทั้งของสะอาดและของสกปรกโดยไม่ติดค้าง ใจที่เสมอด้วยน้ำจึงปล่อยเรื่องที่ผ่านไปแล้วให้ไหลไป

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ปิดวันด้วยการทบทวนแล้วปล่อย อะไรที่แก้ไม่ได้แล้ววันนี้ ก็ไม่ต้องแบกข้ามคืนไปด้วย
๓

เสมอด้วยไฟ — เผาผลาญโดยไม่เลือกที่รัก เตโชสมํ

ไฟเผาได้ทั้งของงามและของไม่งามโดยไม่ลำเอียง ใจที่เสมอด้วยไฟคือใจที่ไม่ลำเอียงเพราะรักหรือชัง

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เวลาตัดสินเรื่องที่มีคนที่เราชอบและไม่ชอบเกี่ยวข้อง ให้ใช้เกณฑ์เดียวกันกับทั้งสองฝ่ายอย่างเคร่งครัด
๔

เสมอด้วยลม — ผ่านไปโดยไม่ติดค้าง วาโยสมํ

ลมพัดผ่านทุกสิ่งโดยไม่ยึดสิ่งใดไว้ ใจที่เสมอด้วยลมจึงไม่เก็บเรื่องเก่ามาย้ำคิดให้เป็นภาระ

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อจับได้ว่ากำลังคิดวนเรื่องเดิมรอบที่สาม ให้ตั้งใจวางแล้วไปทำอย่างอื่นจริง ๆ ไม่ใช่แค่บอกตัวเองว่าจะเลิกคิด

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

ใช้เป็นภาพในใจเวลาถูกกระทบ — ก่อนตอบกลับ ให้นึกภาพแผ่นดินที่รับได้ทั้งของหอมและของเหม็นโดยไม่เปลี่ยนสภาพ แล้วค่อยเลือกว่าจะตอบอย่างไร

ทรงสอนต่อในสูตรเดียวกันว่าให้เจริญเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา อสุภะ อนิจจสัญญา และอานาปานสติควบคู่กันไปด้วย เพราะใจที่กว้างต้องมีทั้งความเย็นและความเข้าใจประกอบกัน

เข้าสู่ระบบเพื่อบันทึกการอ่าน