ติณวัตถารกะ: กลบด้วยหญ้าเมื่อทะเลาะกันจนผิดทั้งสองฝ่าย
ใช้ในชีวิตประจำวัน

ติณวัตถารกะ: กลบด้วยหญ้าเมื่อทะเลาะกันจนผิดทั้งสองฝ่าย

ติณวตฺถารเกน

เมื่อหมู่ภิกษุทะเลาะกันจนต่างทำผิดไว้มาก การไล่ปรับกันทีละเรื่องอาจทำให้แตกกัน พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้ทุกฝ่ายประชุมพร้อมกัน แล้วแสดงความผิดของฝ่ายตนรวมกันในที่ประชุม โดยเว้นความผิดหนักและเรื่องที่เกี่ยวกับคฤหัสถ์

๗ ข้อ

ในสมถขันธกะ จุลวรรค พระวินัยปิฎก มีเรื่องว่าภิกษุหมู่หนึ่งเกิดความบาดหมาง ทะเลาะวิวาทกัน ระหว่างนั้นได้ทำสิ่งไม่สมควรแก่สมณะไว้มากทั้งทางวาจาและการกระทำ พวกท่านคิดว่า ถ้าจะปรับอาบัติกันด้วยความผิดเหล่านี้ เรื่องอาจเป็นไปเพื่อความรุนแรง ความร้ายกาจ และความแตกแยก จึงกราบทูลถามว่าควรทำอย่างไร

พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้ระงับด้วยติณวัตถารกะ แปลตามศัพท์ว่าการกลบไว้ด้วยหญ้า ภิกษุทุกรูปประชุมในที่เดียวกัน มีการประกาศต่อสงฆ์ ผู้แทนแต่ละฝ่ายประกาศให้ฝ่ายของตนรับรู้ก่อน แล้วแสดงอาบัติของฝ่ายตนและของตนเองในท่ามกลางสงฆ์ อรรถกถาอธิบายชื่อนี้ว่า เหมือนเอาหญ้ากลบของเหม็นไว้ไม่ให้ส่งกลิ่นรบกวน

วิธีนี้มีขอบเขตชัดเจน คือเว้นอาบัติที่มีโทษหนัก เว้นอาบัติที่เกี่ยวกับคฤหัสถ์ และไม่รวมผู้ที่แสดงความเห็นแย้งหรือผู้ที่ไม่ได้อยู่ในที่ประชุม ขั้นตอนทั้งหมดเป็นระเบียบของภิกษุสงฆ์ สิ่งที่นำมาใช้ได้คือหลักคิด ไม่ใช่ข้ออ้างในการปิดบังความผิดร้ายแรง

  1. ๑

    เมื่อการทะเลาะทำให้ทุกฝ่ายพลาด ภณฺฑนชาตานํ กลหชาตานํ วิวาทาปนฺนานํ

    ภิกษุที่บาดหมาง ทะเลาะ และวิวาทกัน ได้ทำสิ่งไม่สมควรแก่สมณะไว้มาก ทั้งที่พูดด้วยวาจาและทำด้วยกาย ความผิดไม่ได้อยู่ที่ฝ่ายเดียว

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เมื่อทะเลาะกันมานาน ลองยอมรับกับตัวเองก่อนว่าเราเองก็พูดหรือทำเกินไปบ้าง

  2. ๒

    ไล่ปรับทีละเรื่องอาจยิ่งแตกกัน กกฺขฬตาย วาฬตาย เภทาย

    ภิกษุเหล่านั้นเห็นว่า ถ้าปรับอาบัติกันด้วยความผิดเหล่านี้ เรื่องอาจเป็นไปเพื่อความรุนแรง ความร้ายกาจ และความแตกแยก การเห็นผลข้อนี้เป็นเงื่อนไขของการใช้วิธีนี้

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ก่อนรื้อทุกประโยคที่อีกฝ่ายเคยพูด ถามตัวเองว่าการรื้อนี้จะช่วยให้ดีขึ้น หรือทำให้แตกหักมากขึ้น

  3. ๓

    ทุกคนต้องอยู่พร้อมหน้า สพฺเพเหว เอกชฺฌํ สนฺนิปติตพฺพํ

    ภิกษุทุกรูปต้องประชุมในที่เดียวกัน แล้วภิกษุผู้ฉลาดสามารถประกาศให้สงฆ์ทราบ ไม่ใช่ตกลงกันลับ ๆ เป็นกลุ่มย่อย

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    การยุติเรื่องบาดหมางในครอบครัวควรทำเมื่อทุกคนที่เกี่ยวข้องอยู่ด้วย ไม่ใช่สองคนตกลงกันเองแล้วมาแจ้งคนอื่นภายหลัง

  4. ๔

    ผู้แทนคุยกับฝ่ายของตนก่อน สโก ปกฺโข ญาเปตพฺโพ

    ในแต่ละฝ่าย ภิกษุผู้ฉลาดสามารถประกาศให้ฝ่ายของตนรับรู้ก่อนว่า ถ้าทุกคนพร้อม ตนจะแสดงอาบัติของทุกคนในฝ่ายและของตนเองในท่ามกลางสงฆ์ แล้วอีกฝ่ายก็ทำเช่นเดียวกัน

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ในข้อพิพาทระหว่างสองแผนกหรือสองครอบครัว ให้แต่ละฝ่ายคุยกันภายในจนเห็นพ้องก่อน แล้วจึงมาพบกัน

  5. ๕

    ยอมรับทั้งของฝ่ายตนและของตัวเอง อตฺตโน จ อตฺถาย

    ผู้แทนแสดงอาบัติของฝ่ายตนรวมทั้งของตนเองด้วย เพื่อประโยชน์ของท่านเหล่านั้นและเพื่อประโยชน์ของตน ทั้งสองฝ่ายทำเหมือนกันในท่ามกลางสงฆ์ ไม่มีฝ่ายใดแสดงอยู่ฝ่ายเดียว

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    การขอโทษร่วมกันได้ผลเมื่อทั้งสองฝ่ายทำจริง ถ้าฝ่ายหนึ่งขอโทษ แต่อีกฝ่ายรอรับคำขอโทษอย่างเดียว เรื่องจะไม่จบ

  6. ๖

    เว้นความผิดหนักและเรื่องที่เกี่ยวกับคนนอก ฐเปตฺวา ถุลฺลวชฺชํ ฐเปตฺวา คิหิปฏิสํยุตฺตํ

    การกลบด้วยหญ้าไม่ครอบคลุมอาบัติที่มีโทษหนัก และอาบัติที่เกี่ยวข้องกับคฤหัสถ์ เรื่องเหล่านั้นยังต้องจัดการตามวิธีปกติ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ตกลงให้ชัดว่าจะวางลงเฉพาะคำพูดแรง ๆ และเรื่องเล็กระหว่างกัน ส่วนการทำร้ายร่างกาย การโกงเงิน หรือเรื่องที่คนนอกเดือดร้อน ต้องแยกไปจัดการตรง ๆ

  7. ๗

    ใช้ได้กับผู้ที่ยินยอมและอยู่ร่วมเท่านั้น ตาหิ อาปตฺตีหิ วุฏฺฐิตา โหนฺติ

    เมื่อทำดังนี้ ภิกษุเหล่านั้นเป็นผู้ออกจากอาบัติเหล่านั้น เว้นอาบัติที่มีโทษหนัก เว้นอาบัติที่เกี่ยวกับคฤหัสถ์ เว้นผู้ที่แสดงความเห็นแย้ง และเว้นผู้ที่ไม่ได้อยู่ในที่นั้น

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ถ้ามีใครยังไม่พร้อมจะวางเรื่อง อย่าบังคับให้เขาอยู่ใต้ข้อตกลงของกลุ่ม ให้เคารพและคุยกับเขาแยกต่างหาก

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

ความขัดแย้งที่ยืดเยื้อในครอบครัวหรือในทีมมักถึงจุดที่ทุกคนพูดแรง ทำเกินเลย และจำรายการความผิดของอีกฝ่ายไว้ยาวเหยียด ถ้าเริ่มไล่ว่าใครพูดอะไรเมื่อไร การคุยจะกลายเป็นศาลที่ไม่มีวันจบ

ติณวัตถารกะสอนว่า บางครั้งทางที่ดีที่สุดคือให้ทุกฝ่ายยอมรับร่วมกันว่า "เราต่างพลาดกันมาก" แล้ววางเรื่องเล็ก ๆ ลงพร้อมกันเพื่อรักษาความสัมพันธ์ไว้ แต่ต้องทำอย่างเปิดเผย ทุกคนอยู่พร้อมหน้า และสมัครใจ

ข้อยกเว้นสำคัญมาก การทำร้ายร่างกาย การล่วงละเมิด การโกง หรือเรื่องที่ทำให้คนนอกเสียหาย ไม่ใช่เรื่องที่ควรกลบด้วยหญ้าเพื่อความสามัคคี เรื่องเหล่านั้นต้องจัดการตามจริง

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

มหาสุตโสมชาดก: รักษาคำสัญญาแม้ต้องกลับไปหาภัย

มหาสุตโสมชาตกํ

พระเจ้าสุตโสมถูกโปริสาทจับตัวไป จึงขอกลับไปฟังคาถาจากพราหมณ์ตามที่สัญญาไว้ แล้วกลับมาตามคำพูด ความสัตย์และคาถา…

ฉคติกถาและอันตราภวกถา: คติมีหกหรือ และมีภพคั่นกลางหรือไม่

อนฺตราภวกถา

สองกถาเปิดวรรคที่ ๘ กถาแรกถามว่าคติมี ๖ หรือ ฝ่ายเถรวาทยกพระพุทธพจน์ว่าคติมี ๕ และชี้ว่าอสูรเสมอกับเปรตหรือเทว…

พูดคำเดียว ฟังครั้งเดียว: อปทานว่าด้วยคำสรรเสริญและเสียงธรรม

โถมนาย อิทํ ผลํ

อปทานของผู้ที่ไม่ได้ถวายสิ่งใดเลย มีแต่คำสรรเสริญหนึ่งประโยค ความเลื่อมใสในพระสุรเสียง การฟังธรรมครั้งเดียว แล…

มหาเวทัลลสูตร: สิ่งที่ทำให้ความเห็นถูกเกิดและเติบโต

มหาเวทลฺลสุตฺตํ

พระมหาโกฏฐิกะถามพระสารีบุตรทีละข้อว่า ปัญญาคืออะไร ต่างจากวิญญาณอย่างไร ความเห็นถูกเกิดจากอะไร และต้องมีอะไรช่…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้