ဗုဒ္ဓဘာသာနည်းအရ အမျက်ဒေါသကို ကိုင်တွယ်နည်း
အမျက်ဒေါသကို ကိုယ်ခန္ဓာတွင် စတင်ဖြစ်ချိန်မှ ကြိုသိပါ၊ မပြောမီ မလုပ်မီ ရပ်ပါ၊ ခန္တီနှင့် မေတ္တာဖြင့် စိတ်ကို အေးစေပါ၊ စိတ်အေးလာလျှင် ပြန်လည်ရင်ကြားစေပါ၊ အကူအညီတောင်းရမည့်အချိန်ကိုလည်း သိပါ။
-
1
ကိုယ်ခန္ဓာရှိ အမျက်ဒေါသ၏ လက္ခဏာများကို သတိပြုပါ
အမျက်ဒေါသသည် ကျွန်ုပ်တို့ မသိလိုက်မီ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် ဦးစွာ ပေါ်လွင်လေ့ရှိသည်၊ ဥပမာ မျက်နှာပူလာခြင်း၊ နှလုံးအရှိန်မြင့်ခုန်ခြင်း၊ မေးရိုး သို့မဟုတ် လက်သီးများ တင်းကျပ်ခြင်း၊ အသက်ရှူမြန်ခြင်း၊ အသံကျယ်လာခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဤလက္ခဏာများကို တွေ့လျှင် စိတ်ထဲတွင် “ဒေါသဖြစ်နေသည်” ဟု မိမိကိုယ်ကို ပြောပါ။ ဒေါသဖြစ်နေမှန်း သိခြင်းသည် ဒေါသ၏ ဆွဲခေါ်ရာသို့ လိုက်သွားခြင်းနှင့် မတူပါ။ အမျက်ဒေါသ (ဒေါသ) သည် လူတိုင်း၌ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော စိတ်အခြေအနေ ဖြစ်သောကြောင့် မိမိကိုယ်ကို အပြစ်မတင်ရန် မလိုပါ၊ တစ်ကြိမ်ထက်တစ်ကြိမ် ပိုမြန်မြန် သိလာအောင်သာ ကြိုးစားပါ။
-
2
ဦးစွာ ရပ်၍ ဖြည်းဖြည်းချင်း အသက်ရှူပါ
ဒေါသဖြစ်နေမှန်း သိသည်နှင့် လုပ်နေသည်ကို ရပ်ပါ။ ရှည်စွာ ရှူသွင်း၊ ရှည်စွာ ရှူထုတ်ပါ၊ ခြေဖဝါးက မြေကိုထိနေသည်ကို ခံစားပါ၊ အသက်ရှူခြင်း 10 ကြိမ်ခန့် ရေတွက်ပါ။ ဖြစ်နိုင်လျှင် ယဉ်ကျေးစွာ ထိုအခြေအနေမှ ခဏထွက်ခွင့်တောင်းပါ၊ ဥပမာ “ခဏလေးနော်၊ ပြီးမှ ပြောကြရအောင်” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ရေသောက်ပါ၊ မျက်နှာသစ်ပါ သို့မဟုတ် ခဏ ဖြည်းဖြည်းလျှောက်ပါ။ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ငြိမ်သက်လာရန် မိနစ်အနည်းငယ် လိုအပ်သည်။
-
3
ဒေါသဖြစ်နေစဉ် မပြောပါနှင့်၊ မလုပ်ပါနှင့်၊ မဆုံးဖြတ်ပါနှင့်
ဒေါသဖြစ်စဉ်အတွင်း ပြောသောစကားနှင့် လုပ်ရပ်များကို နောက်မှ နောင်တရလေ့ရှိပြီး ပြန်ရုပ်သိမ်း၍ မရနိုင်ပါ။ ဒေါသ ဆက်ရှိနေစဉ် မက်ဆေ့ချ်မပို့ပါနှင့်၊ လူမှုကွန်ရက်တွင် မတင်ပါနှင့်၊ အရေးကြီးသော ဆုံးဖြတ်ချက် မချပါနှင့်၊ ကားလည်း မမောင်းပါနှင့်။ ဒေါသဖြစ်စေသည့် အကြောင်းအရာကို စိတ်အေးသွားမှသာ ပြန်ဖြေမည်၊ သို့မဟုတ် နောက်တစ်နေ့ထိ စောင့်မည်ဟု မိမိကိုယ်ကို စည်းကမ်းချမှတ်ပါ။ ဤသည်မှာ သီလကိုလည်း စောင့်ထိန်းခြင်း၊ ဆက်ဆံရေးကိုလည်း စောင့်ရှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
-
4
ဒေါသသည် မိမိကိုယ်ကိုပင် ဦးစွာ ထိခိုက်စေသည်ကို မြင်ပါ
ကောဓနသုတ် (အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် သတ္တကနိပါတ်) တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် အမျက်ထွက်လွယ်သူသည် ရန်သူ ဆန္ဒရှိသည့်အရာများကို ရရှိသည်ဟု မိန့်တော်မူသည်၊ ဥပမာ အိပ်ရေးမဝခြင်း၊ အကျိုးမဲ့ခြင်း၊ နာမည်ပျက်ခြင်းနှင့် မိတ်ဆွေဆုံးရှုံးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အက္ကောသသုတ်တွင်လည်း ဥပမာတစ်ခုရှိသည်။ တစ်စုံတစ်ဦးက ဆဲဆိုသော်လည်း ကျွန်ုပ်တို့ လက်မခံလျှင် ထိုဆဲဆိုမှုသည် ဆဲသူ၏ပင် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်၊ ဧည့်သည် မစားသော ဟင်းလျာသည် အိမ်ရှင်ထံသို့ ပြန်သွားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဓမ္မသဘောတရားများ စာမျက်နှာ “ဃတွာဝဂ်: အမျက်ဒေါသကို သတ်နိုင်သောကြောင့် ချမ်းသာစွာ နေရသည်” တွင် ထပ်မံဖတ်ရှုပါ။
-
5
ခန္တီကို လေ့ကျင့်ပါ - ဖိနှိပ်ခြင်းမရှိဘဲ ခံနိုင်ရည်ရှိပါ
ခန္တီသည် ပေါက်ကွဲသည်အထိ ဖိသိပ်ထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ စိတ်ခံစားမှု လှိုင်းလုံးကို လိုက်မလုပ်ဘဲ ဖြတ်သန်းသွားစေခြင်း ဖြစ်သည်။ ကကစူပမသုတ် (မဇ္ဈိမနိကာယ် မူလပဏ္ဏာသက်) တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ခိုးသူများက လွှဖြင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို လှီးဖြတ်နေသော်လည်း စိတ်ကို မပြောင်းလဲစေဘဲ ဆိုးသောစကားကို မထုတ်ဘဲ အတွင်းစိတ်၌ ဒေါသမရှိ မေတ္တာရှိစေရန် လေ့ကျင့်ရန် ဟောကြားတော်မူသည်။ ဤသည်မှာ အမြင့်မားဆုံးသော စံနမူနာဖြစ်ပြီး နေ့စဉ်ရှိ သေးငယ်သောကိစ္စများမှ တဖြည်းဖြည်း လေ့ကျင့်ရမည့် ပန်းတိုင်ဖြစ်သည်။ “အက္ကောဓေန ဇိနေ ကောဓံ” ဟူသော ဗုဒ္ဓစကားအတိုင်း ဒေါသမရှိခြင်းဖြင့် ဒေါသကို အနိုင်ယူရမည်။
-
6
မိမိကိုယ်နှင့် တစ်ဖက်သူကို မေတ္တာပို့ပါ
စိတ်ပြန်အေးလာသည့်အခါ မိမိကိုယ်ကို ဦးစွာ မေတ္တာပို့ပါ၊ ထို့နောက် မိမိကို ဒေါသဖြစ်စေသူထံ တဖြည်းဖြည်း ပို့ပါ၊ ဥပမာ “သဗ္ဗေ သတ္တာ အဝေရာ ဟောန္တု” - သတ္တဝါအားလုံး အချင်းချင်း ရန်ငြိုးမရှိကြပါစေ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ စာသားအပြည့်အစုံကို ရွတ်ဆိုစရာများ စာမျက်နှာ “မေတ္တာပို့သခြင်း” တွင် ကြည့်ပါ။ သူတစ်ပါးကို နာကျင်စေသူများသည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ဆင်းရဲဒုက္ခ ခံစားနေတတ်သည်ဟု စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မေတ္တာထားခြင်းသည် မည်သူမဆို မိမိကို ထိခိုက်ခွင့်ပေးရမည်ဟု မဆိုလိုပါ၊ မိမိသည် ငြိမ်သက်စွာ နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်နိုင်သေးသည်။
-
7
စိတ်ငြိမ်သက်ပြီးနောက် ပြန်လည်ရင်ကြားစေ၍ ပြုပြင်ပါ
စိတ်ငြိမ်သက်လာပြီးနောက် မိမိက အလွန်အကျွံ ပြောမိ၊ လုပ်မိလျှင် ဆင်ခြေမပေးဘဲ ရိုးရိုးသားသား တောင်းပန်ပါ။ အပြစ်တင်ခြင်းအစား မိမိ၏ ခံစားချက်ကို ပြောပါ၊ ဥပမာ “ကျွန်ုပ်သည် … ဖြစ်သောအခါ စိတ်မကောင်းဖြစ်ခဲ့ပါသည်” ဟူ၍ ဖြစ်သည်၊ ထို့ပြင် တစ်ဖက်လူ ပြောပြီးသည်အထိ နားထောင်ပါ။ ခွင့်လွှတ်ခြင်း (အဟောသိ) သည် မိမိကိုယ်ကိုလည်း လွတ်မြောက်စေသော်လည်း အချိန်ယူနိုင်သည်၊ အလျင်စလို မလုပ်ပါနှင့်။ ထို့နောက် မည်သည့်အရာသည် ဒေါသကို လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်ဟု ပြန်လည်သုံးသပ်ပါ၊ ဥပမာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ ဆာလောင်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်၊ ပြီးလျှင် နောက်တစ်ကြိမ် ကိုင်တွယ်မည့်နည်းကို စီစဉ်ပါ။
-
8
ဒေါသ ပြင်းထန်လာလျှင် အကူအညီတောင်းပါ
ဒေါသကြောင့် လူကို ရိုက်နှက်မိခြင်း၊ ပစ္စည်းများ ချိုးဖျက်မိခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို သို့မဟုတ် အခြားသူကို ထိခိုက်စေချင်သည့် အတွေးရှိလာခြင်း သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်ကို မကြာခဏ ထိန်းမနိုင်ခြင်းရှိလျှင် အကူအညီတောင်းခြင်းသည် ရှက်စရာမဟုတ်ပါ။ ယုံကြည်ရသူနှင့် ပြောပါ၊ ဆရာဝန် သို့မဟုတ် စိတ်ပညာရှင်နှင့် တွေ့ပါ၊ သို့မဟုတ် စိတ်ကျန်းမာရေး ဟော့လိုင်း 1323 (ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော ဖုန်းနံပါတ်) သို့ ဖုန်းခေါ်ပါ။ ထိုင်းနိုင်ငံပြင်ပတွင် ရှိနေပါက သင်နေထိုင်ရာနိုင်ငံရှိ ဒေသဆိုင်ရာ အကူအညီပေးလိုင်း သို့မဟုတ် အရေးပေါ်ဝန်ဆောင်မှုသို့ ဆက်သွယ်ပါ။ ချက်ချင်း အန္တရာယ်ရှိလျှင် ထိုအခြေအနေမှ ထွက်ခွာ၍ အရေးပေါ်ဝန်ဆောင်မှုကို ချက်ချင်း အကြောင်းကြားပါ။