มารยาทในวัด

เตรียมตัวบวช / บวชชีพราหมณ์ / บวชเนกขัมมะ

ภาพรวมการบวชพระ บวชสามเณร สำหรับผู้ชาย และบวชชีพราหมณ์ บวชเนกขัมมะ สำหรับผู้หญิง คุณสมบัติ เอกสาร การท่องคำขอบวช การขานนาค และการเตรียมใจ

  1. ๑

    ตั้งใจให้ชัดและเลือกวัด

    การบวชคือการฝึกตนตามพระธรรมวินัย ไม่ใช่เพียงพิธีกรรมหรืองานเลี้ยง ลองถามตัวเองว่าบวชเพื่ออะไร นานเท่าไร แล้วเลือกวัดที่มีการสอนและดูแลพระใหม่ดี ติดต่อเจ้าอาวาสหรือสำนักงานวัดล่วงหน้าอย่างน้อยหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน เพราะคุณสมบัติ เอกสาร และระยะเวลาเตรียมตัวแต่ละวัดต่างกัน

  2. ๒

    ตรวจคุณสมบัติสำหรับบวชพระและสามเณร

    ผู้บวชพระต้องเป็นชาย อายุครบ ๒๐ ปี (นับรวมอายุในครรภ์ได้) ได้รับอนุญาตจากพ่อแม่หากท่านยังมีชีวิตอยู่ ไม่มีหนี้สินหรือคดีความค้าง ไม่เป็นโรคติดต่อร้ายแรง ถ้ารับราชการหรือทำงานประจำต้องลาให้ถูกต้อง สามเณรบวชได้ตั้งแต่อายุราว ๗ ปีขึ้นไปเมื่อพ่อแม่อนุญาต อ่านเรื่องความยินยอมของพ่อแม่ได้ที่หน้าหลักธรรม 'ราหุลบวชเป็นสามเณร: พรของพระเจ้าสุทโธทนะเรื่องความยินยอมของพ่อแม่'

  3. ๓

    เตรียมเอกสารและตรวจสุขภาพ

    วัดส่วนใหญ่ขอสำเนาบัตรประชาชน สำเนาทะเบียนบ้าน รูปถ่าย และใบรับรองแพทย์ บางวัดขอหนังสือยินยอมจากพ่อแม่หรือคู่สมรส หรือผลตรวจสารเสพติด สอบถามรายการที่แน่นอนกับวัด แจ้งยาประจำตัวหรือโรคประจำตัวให้พระพี่เลี้ยงทราบ

  4. ๔

    ท่องคำขอบวชและฝึกขานนาค

    ผู้จะบวชพระต้องท่องคำขอบรรพชาอุปสมบท ซึ่งวัดจะให้บทมา เช่น แบบ 'เอสาหัง ภันเต สุจิระปะรินิพพุตัมปิ…' หรือแบบ 'อุกาสะ…' และฝึกขานนาค คือตอบคำถามของพระคู่สวดในพิธี เช่น ตอบ 'อามะ ภันเต' (ใช่ ขอรับ) หรือ 'นัตถิ ภันเต' (ไม่มี ขอรับ) ให้ถูกข้อ ควรฝึกกับพระพี่เลี้ยงจนคล่อง ไม่ต้องกังวลเรื่องสำเนียงจนเกินไป

  5. ๕

    ใช้ชีวิตแบบนาคก่อนวันบวช

    หลายวัดให้ผู้จะบวช (นาค) มาอยู่วัดก่อน ๑ สัปดาห์ถึง ๑ เดือน เพื่อถือศีล ๘ นุ่งขาว ฝึกทำวัตรสวดมนต์ และเรียนวิธีครองจีวร บิณฑบาต และข้อวัตรเบื้องต้น ก่อนบวชนิยมขอขมาพ่อแม่ ญาติผู้ใหญ่ และพระอุปัชฌาย์ ดูคู่มือ 'วิธีขอขมาพระรัตนตรัย และขอขมาพ่อแม่/ผู้ใหญ่'

  6. ๖

    จัดงานบวชอย่างเรียบง่าย

    บริขารที่จำเป็น เช่น ไตรจีวร บาตร และของใช้ วัดมักแนะนำชุดที่เหมาะให้ หรือมีชุดให้บูชาที่วัด งานบวชไม่จำเป็นต้องใหญ่โตหรือเป็นหนี้ ไม่ควรมีสุราหรือการพนันในงาน เพราะขัดกับเจตนาของการบวช ญาติที่มาร่วมงานแต่งกายสุภาพและรักษาความสงบในอุโบสถ

  7. ๗

    สำหรับผู้หญิง: บวชชีพราหมณ์หรือเนกขัมมะ

    ผู้หญิงสามารถบวชชีพราหมณ์หรือบวชเนกขัมมะ ซึ่งเป็นการถือศีล ๘ นุ่งขาวห่มขาว (มักห่มสไบขาว) และปฏิบัติธรรมในวัดช่วงสั้น ๆ เช่น ๓ ถึง ๙ วัน โดยทั่วไปไม่ต้องโกนผม ส่วนผู้ที่ต้องการอยู่ยาวอาจบวชเป็นแม่ชีซึ่งโกนผมและอยู่ในสำนักแม่ชี วัดหลายแห่งจัดบวชเนกขัมมะเป็นรอบในวันสำคัญ ผู้ชายก็สมัครบวชเนกขัมมะระยะสั้นได้ในบางวัด อ่านเพิ่มที่หน้าหลักธรรม 'พระนางมหาปชาบดีโคตมีทูลขอบวช'

  8. ๘

    เตรียมตัวแบบเดียวกับการปฏิบัติธรรม

    ผู้บวชชีพราหมณ์หรือเนกขัมมะเตรียมตัวคล้ายการไปปฏิบัติธรรม คือ สมัครล่วงหน้า เตรียมชุดขาว ยาประจำตัว และของใช้จำเป็น วัดจะนำกล่าวคำขอบวชและคำสมาทานศีลในพิธี จึงไม่ต้องท่องล่วงหน้ามาก ดูรายละเอียดในคู่มือ 'เตรียมตัวไปปฏิบัติธรรมที่วัด' ข้อกำหนดทุกอย่างในคู่มือนี้เป็นภาพรวม แต่ละวัดอาจต่างกัน จึงควรถามวัดที่จะไปเสมอ