ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร
พระสูตรที่นิยมสวด

ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร

ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนสุตฺตํ

พระธรรมเทศนาครั้งแรกของพระพุทธเจ้าแก่ปัญจวัคคีย์ ว่าด้วยทางสายกลางและอริยสัจสี่ นิยมสวดทั้งสูตรในวันอาสาฬหบูชาและในงานมงคล

โอกาสที่ใช้สวด

สวดทั้งสูตรในวันอาสาฬหบูชา ซึ่งเป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมนี้เป็นครั้งแรก และนิยมสวดในงานทำบุญขึ้นบ้านใหม่ งานฉลอง หรือวันเกิด

เพราะเป็นบทยาว วัดส่วนใหญ่จะสวดกันเป็นหมู่ มีผู้นำสวดทีละวรรค แล้วทุกคนสวดตาม ถ้าสวดคนเดียวที่บ้าน จะแบ่งสวดวันละตอนก็ได้ ไม่มีข้อห้าม

บางท่านสวดเฉพาะตอนอริยสัจสี่ (ตั้งแต่ อิทํ โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขํ อริยสจฺจํ) เพื่อทบทวนเนื้อหาให้ใจจำได้ ซึ่งก็เป็นวิธีที่ดี

ความเป็นมา

หลังตรัสรู้ พระพุทธเจ้าเสด็จไปหาภิกษุปัญจวัคคีย์ทั้งห้าที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้เมืองพาราณสี และทรงแสดงธรรมนี้เป็นครั้งแรก จึงเรียกกันว่า "การหมุนกงล้อแห่งธรรมให้เริ่มเคลื่อน"

เนื้อหามีสองส่วนใหญ่ ส่วนแรกคือทางสายกลาง ซึ่งไม่ใช่การปล่อยตัวตามความสุขทางกาม และไม่ใช่การทรมานตนให้ลำบาก แต่เป็นทางมีองค์แปดตั้งแต่ความเห็นชอบถึงความตั้งใจมั่นชอบ ส่วนที่สองคืออริยสัจสี่ ได้แก่ ทุกข์ เหตุเกิดทุกข์ ความดับทุกข์ และทางที่พาให้ถึงความดับทุกข์ โดยทรงย้ำว่าแต่ละข้อมีกิจที่ต้องทำต่างกัน คือทุกข์ควรกำหนดรู้ เหตุควรละ ความดับควรทำให้แจ้ง และทางควรทำให้เจริญ

เมื่อจบพระธรรมเทศนา ท่านโกณฑัญญะได้ดวงตาเห็นธรรมว่า "สิ่งใดมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นล้วนมีความดับไปเป็นธรรมดา" จึงได้ชื่อว่า อัญญาโกณฑัญญะ แปลว่า "โกณฑัญญะผู้ได้รู้แล้ว" บทนี้จึงเป็นทั้งหลักธรรมและเรื่องเล่าของวันที่พระรัตนตรัยครบสามองค์เป็นครั้งแรก

คำบาลี

  1. เอวมฺเม สุตํ ฯ เอวัมเม สุตัง ข้าพเจ้าได้ฟังมาอย่างนี้
  2. เอกํ สมยํ ภควา พาราณสิยํ วิหรติ อิสิปตเน มิคทาเย ฯ เอกัง สะมะยัง ภะคะวา พาราณะสิยัง วิหะระติ อิสิปะตะเน มิคะทาเย สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้เมืองพาราณสี
  3. ตตฺร โข ภควา ปญฺจวคฺคิเย ภิกฺขู อามนฺเตสิ ฯ ตัตระ โข ภะคะวา ปัญจะวัคคิเย ภิกขู อามันเตสิ ที่นั่นเอง พระองค์ตรัสเรียกภิกษุปัญจวัคคีย์มาแล้วตรัสว่า
  4. เทฺวเม ภิกฺขเว อนฺตา ปพฺพชิเตน น เสวิตพฺพา ฯ ทะเวเม ภิกขะเว อันตา ปัพพะชิเตนะ นะ เสวิตัพพา ภิกษุทั้งหลาย ทางสุดโต่งสองอย่างนี้ ผู้ออกบวชไม่ควรเดิน
  5. โย จายํ กาเมสุ กามสุขลฺลิกานุโยโค โย จายัง กาเมสุ กามะสุขัลลิกานุโยโค อย่างหนึ่งคือการหมกมุ่นอยู่กับความสุขทางกาม
  6. หีโน คมฺโม โปถุชฺชนิโก อนริโย อนตฺถสญฺหิโต ฯ หีโน คัมโม โปถุชชะนิโก อะนะริโย อะนัตถะสัญหิโต ซึ่งต่ำทราม เป็นเรื่องของชาวบ้าน เป็นของคนทั่วไป ไม่ใช่ทางของผู้ประเสริฐ และไม่เกิดประโยชน์
  7. โย จายํ อตฺตกิลมถานุโยโค ทุกฺโข อนริโย อนตฺถสญฺหิโต ฯ โย จายัง อัตตะกิละมะถานุโยโค ทุกโข อะนะริโย อะนัตถะสัญหิโต อีกอย่างหนึ่งคือการทรมานตนให้ลำบาก ซึ่งเป็นทุกข์ ไม่ใช่ทางของผู้ประเสริฐ และไม่เกิดประโยชน์
  8. เอเตเต ภิกฺขเว อุโภ อนฺเต อนุปคมฺม เอเตเต ภิกขะเว อุโภ อันเต อะนุปะคัมมะ ภิกษุทั้งหลาย ตถาคตไม่เข้าไปใกล้ทางสุดโต่งสองอย่างนั้น
  9. มชฺฌิมา ปฏิปทา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา มัชฌิมา ปะฏิปะทา ตะถาคะเตนะ อะภิสัมพุทธา แต่ได้ตรัสรู้ทางสายกลาง
  10. จกฺขุกรณี ญาณกรณี อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ ฯ จักขุกะระณี ญาณะกะระณี อุปะสะมายะ อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตะติ อันทำให้เกิดดวงตา ทำให้เกิดความรู้ เป็นไปเพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน
  11. กตมา จ สา ภิกฺขเว มชฺฌิมา ปฏิปทา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา กะตะมา จะ สา ภิกขะเว มัชฌิมา ปะฏิปะทา ตะถาคะเตนะ อะภิสัมพุทธา ภิกษุทั้งหลาย ทางสายกลางที่ตถาคตตรัสรู้แล้วนั้นคืออะไร
  12. จกฺขุกรณี ญาณกรณี อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ ฯ จักขุกะระณี ญาณะกะระณี อุปะสะมายะ อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตะติ อันทำให้เกิดดวงตา ทำให้เกิดความรู้ เป็นไปเพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน
  13. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ฯ เสยฺยถีทํ ฯ อะยะเมวะ อะริโย อัฏฐังคิโก มัคโค เสยยะถีทัง คือทางประเสริฐมีองค์แปดนี้เอง ได้แก่
  14. สมฺมาทิฏฺฐิ สมฺมาสงฺกปฺโป สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปโป สัมมาวาจา สัมมากัมมันโต ความเห็นชอบ ความดำริชอบ การพูดชอบ การกระทำชอบ
  15. สมฺมาอาชีโว สมฺมาวายาโม สมฺมาสติ สมฺมาสมาธิ ฯ สัมมาอาชีโว สัมมาวายาโม สัมมาสะติ สัมมาสะมาธิ การเลี้ยงชีพชอบ ความเพียรชอบ ความระลึกชอบ ความตั้งใจมั่นชอบ
  16. อยํ โข สา ภิกฺขเว มชฺฌิมา ปฏิปทา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา อะยัง โข สา ภิกขะเว มัชฌิมา ปะฏิปะทา ตะถาคะเตนะ อะภิสัมพุทธา ภิกษุทั้งหลาย นี้แลคือทางสายกลางที่ตถาคตตรัสรู้แล้ว
  17. จกฺขุกรณี ญาณกรณี อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ ฯ จักขุกะระณี ญาณะกะระณี อุปะสะมายะ อะภิญญายะ สัมโพธายะ นิพพานายะ สังวัตตะติ อันทำให้เกิดดวงตา ทำให้เกิดความรู้ เป็นไปเพื่อความสงบ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน
  18. อิทํ โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขํ อริยสจฺจํ ฯ อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขัง อะริยะสัจจัง ภิกษุทั้งหลาย นี้คือความจริงอันประเสริฐเรื่องทุกข์
  19. ชาติปิ ทุกฺขา ชราปิ ทุกฺขา พฺยาธีปิ ทุกฺขา มรณมฺปิ ทุกฺขํ ชาติปิ ทุกขา ชะราปิ ทุกขา พะยาธีปิ ทุกขา มะระณัมปิ ทุกขัง ความเกิดเป็นทุกข์ ความแก่เป็นทุกข์ ความเจ็บไข้เป็นทุกข์ ความตายเป็นทุกข์
  20. อปฺปิเยหิ สมฺปโยโค ทุกฺโข ปิเยหิ วิปฺปโยโค ทุกฺโข อัปปิเยหิ สัมปะโยโค ทุกโข ปิเยหิ วิปปะโยโค ทุกโข การต้องอยู่กับสิ่งที่ไม่รักเป็นทุกข์ การพลัดพรากจากสิ่งที่รักเป็นทุกข์
  21. ยมฺปิจฺฉํ น ลภติ ตมฺปิ ทุกฺขํ ยัมปิจฉัง นะ ละภะติ ตัมปิ ทุกขัง อยากได้สิ่งใดแล้วไม่ได้สิ่งนั้น ก็เป็นทุกข์
  22. สงฺขิตฺเตน ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา ทุกฺขา ฯ สังขิตเตนะ ปัญจุปาทานักขันธา ทุกขา กล่าวโดยย่อ ขันธ์ห้าที่ถูกยึดถือไว้นั่นแหละเป็นทุกข์
  23. อิทํ โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขสมุทโย อริยสจฺจํ ฯ อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขะสะมุทะโย อะริยะสัจจัง ภิกษุทั้งหลาย นี้คือความจริงอันประเสริฐเรื่องเหตุเกิดของทุกข์
  24. ยายํ ตณฺหา โปโนพฺภวิกา นนฺทิราคสหคตา ตตฺรตตฺราภินนฺทินี ฯ ยายัง ตัณหา โปโนพภะวิกา นันทิราคะสะหะคะตา ตัตระตัตราภินันทินี ได้แก่ความอยากที่พาให้เกิดใหม่อีก ปนอยู่กับความเพลินและความติดใจ คอยเพลิดเพลินอยู่ในสิ่งนั้น ๆ
  25. เสยฺยถีทํ ฯ กามตณฺหา ภวตณฺหา วิภวตณฺหา ฯ เสยยะถีทัง กามะตัณหา ภะวะตัณหา วิภะวะตัณหา คือความอยากในกาม ความอยากเป็นอย่างนั้นอย่างนี้ และความอยากไม่เป็น
  26. อิทํ โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขนิโรโธ อริยสจฺจํ ฯ อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขะนิโรโธ อะริยะสัจจัง ภิกษุทั้งหลาย นี้คือความจริงอันประเสริฐเรื่องความดับทุกข์
  27. โย ตสฺสาเยว ตณฺหาย อเสสวิราคนิโรโธ โย ตัสสาเยวะ ตัณหายะ อะเสสะวิราคะนิโรโธ คือความจางคลายและดับไปจนไม่เหลือของความอยากนั้นเอง
  28. จาโค ปฏินิสฺสคฺโค มุตฺติ อนาลโย ฯ จาโค ปะฏินิสสัคโค มุตติ อะนาละโย เป็นการสละ การวาง การปล่อย และการไม่เหลือที่ให้ใจเข้าไปอาศัย
  29. อิทํ โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา อริยสจฺจํ ฯ อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขะนิโรธะคามินีปะฏิปะทา อะริยะสัจจัง ภิกษุทั้งหลาย นี้คือความจริงอันประเสริฐเรื่องทางที่พาให้ถึงความดับทุกข์
  30. อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ฯ เสยฺยถีทํ ฯ อะยะเมวะ อะริโย อัฏฐังคิโก มัคโค เสยยะถีทัง คือทางประเสริฐมีองค์แปดนี้เอง ได้แก่
  31. สมฺมาทิฏฺฐิ สมฺมาสงฺกปฺโป สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปโป สัมมาวาจา สัมมากัมมันโต ความเห็นชอบ ความดำริชอบ การพูดชอบ การกระทำชอบ
  32. สมฺมาอาชีโว สมฺมาวายาโม สมฺมาสติ สมฺมาสมาธิ ฯ สัมมาอาชีโว สัมมาวายาโม สัมมาสะติ สัมมาสะมาธิ การเลี้ยงชีพชอบ ความเพียรชอบ ความระลึกชอบ ความตั้งใจมั่นชอบ
  33. อิทํ ทุกฺขํ อริยสจฺจนฺติ เม ภิกฺขเว ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ อิทัง ทุกขัง อะริยะสัจจันติ เม ภิกขะเว ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ ภิกษุทั้งหลาย ในธรรมที่เราไม่เคยได้ยินมาก่อน ความรู้ว่า นี้คือทุกข์ ได้เกิดขึ้นแก่เรา
  34. จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ ดวงตาเกิดขึ้น ญาณเกิดขึ้น ปัญญาเกิดขึ้น วิชชาเกิดขึ้น แสงสว่างเกิดขึ้น
  35. ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขํ อริยสจฺจํ ปริญฺเญยฺยนฺติ เม ภิกฺขเว ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ ตัง โข ปะนิทัง ทุกขัง อะริยะสัจจัง ปะริญเญยยันติ เม ภิกขะเว ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ และความรู้ว่า ทุกข์นี้เป็นสิ่งที่ควรกำหนดรู้ ก็ได้เกิดขึ้นแก่เรา
  36. จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ ดวงตาเกิดขึ้น ญาณเกิดขึ้น ปัญญาเกิดขึ้น วิชชาเกิดขึ้น แสงสว่างเกิดขึ้น
  37. ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขํ อริยสจฺจํ ปริญฺญาตนฺติ เม ภิกฺขเว ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ ตัง โข ปะนิทัง ทุกขัง อะริยะสัจจัง ปะริญญาตันติ เม ภิกขะเว ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ และความรู้ว่า ทุกข์นี้เราได้กำหนดรู้แล้ว ก็ได้เกิดขึ้นแก่เรา
  38. จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ ดวงตาเกิดขึ้น ญาณเกิดขึ้น ปัญญาเกิดขึ้น วิชชาเกิดขึ้น แสงสว่างเกิดขึ้น
  39. อิทํ ทุกฺขสมุทโย อริยสจฺจนฺติ เม ภิกฺขเว ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ อิทัง ทุกขะสะมุทะโย อะริยะสัจจันติ เม ภิกขะเว ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ ความรู้ว่า นี้คือเหตุเกิดของทุกข์ ได้เกิดขึ้นแก่เรา
  40. จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ ดวงตาเกิดขึ้น ญาณเกิดขึ้น ปัญญาเกิดขึ้น วิชชาเกิดขึ้น แสงสว่างเกิดขึ้น
  41. ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขสมุทโย อริยสจฺจํ ปหาตพฺพนฺติ เม ภิกฺขเว ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ ตัง โข ปะนิทัง ทุกขะสะมุทะโย อะริยะสัจจัง ปะหาตัพพันติ เม ภิกขะเว ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ และความรู้ว่า เหตุเกิดของทุกข์นี้เป็นสิ่งที่ควรละ ก็ได้เกิดขึ้นแก่เรา
  42. จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ ดวงตาเกิดขึ้น ญาณเกิดขึ้น ปัญญาเกิดขึ้น วิชชาเกิดขึ้น แสงสว่างเกิดขึ้น
  43. ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขสมุทโย อริยสจฺจํ ปหีนนฺติ เม ภิกฺขเว ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ ตัง โข ปะนิทัง ทุกขะสะมุทะโย อะริยะสัจจัง ปะหีนันติ เม ภิกขะเว ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ และความรู้ว่า เหตุเกิดของทุกข์นี้เราได้ละแล้ว ก็ได้เกิดขึ้นแก่เรา
  44. จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ ดวงตาเกิดขึ้น ญาณเกิดขึ้น ปัญญาเกิดขึ้น วิชชาเกิดขึ้น แสงสว่างเกิดขึ้น
  45. อิทํ ทุกฺขนิโรโธ อริยสจฺจนฺติ เม ภิกฺขเว ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ อิทัง ทุกขะนิโรโธ อะริยะสัจจันติ เม ภิกขะเว ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ ความรู้ว่า นี้คือความดับทุกข์ ได้เกิดขึ้นแก่เรา
  46. จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ ดวงตาเกิดขึ้น ญาณเกิดขึ้น ปัญญาเกิดขึ้น วิชชาเกิดขึ้น แสงสว่างเกิดขึ้น
  47. ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขนิโรโธ อริยสจฺจํ สจฺฉิกาตพฺพนฺติ เม ภิกฺขเว ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ ตัง โข ปะนิทัง ทุกขะนิโรโธ อะริยะสัจจัง สัจฉิกาตัพพันติ เม ภิกขะเว ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ และความรู้ว่า ความดับทุกข์นี้เป็นสิ่งที่ควรทำให้แจ้ง ก็ได้เกิดขึ้นแก่เรา
  48. จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ ดวงตาเกิดขึ้น ญาณเกิดขึ้น ปัญญาเกิดขึ้น วิชชาเกิดขึ้น แสงสว่างเกิดขึ้น
  49. ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขนิโรโธ อริยสจฺจํ สจฺฉิกตนฺติ เม ภิกฺขเว ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ ตัง โข ปะนิทัง ทุกขะนิโรโธ อะริยะสัจจัง สัจฉิกะตันติ เม ภิกขะเว ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ และความรู้ว่า ความดับทุกข์นี้เราได้ทำให้แจ้งแล้ว ก็ได้เกิดขึ้นแก่เรา
  50. จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ ดวงตาเกิดขึ้น ญาณเกิดขึ้น ปัญญาเกิดขึ้น วิชชาเกิดขึ้น แสงสว่างเกิดขึ้น
  51. อิทํ ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา อริยสจฺจนฺติ เม ภิกฺขเว ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ อิทัง ทุกขะนิโรธะคามินีปะฏิปะทา อะริยะสัจจันติ เม ภิกขะเว ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ ความรู้ว่า นี้คือทางที่พาให้ถึงความดับทุกข์ ได้เกิดขึ้นแก่เรา
  52. จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ ดวงตาเกิดขึ้น ญาณเกิดขึ้น ปัญญาเกิดขึ้น วิชชาเกิดขึ้น แสงสว่างเกิดขึ้น
  53. ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา อริยสจฺจํ ภาเวตพฺพนฺติ เม ภิกฺขเว ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ ตัง โข ปะนิทัง ทุกขะนิโรธะคามินีปะฏิปะทา อะริยะสัจจัง ภาเวตัพพันติ เม ภิกขะเว ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ และความรู้ว่า ทางนี้เป็นสิ่งที่ควรทำให้เจริญขึ้น ก็ได้เกิดขึ้นแก่เรา
  54. จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ ดวงตาเกิดขึ้น ญาณเกิดขึ้น ปัญญาเกิดขึ้น วิชชาเกิดขึ้น แสงสว่างเกิดขึ้น
  55. ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา อริยสจฺจํ ภาวิตนฺติ เม ภิกฺขเว ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ ตัง โข ปะนิทัง ทุกขะนิโรธะคามินีปะฏิปะทา อะริยะสัจจัง ภาวิตันติ เม ภิกขะเว ปุพเพ อะนะนุสสุเตสุ ธัมเมสุ และความรู้ว่า ทางนี้เราได้ทำให้เจริญแล้ว ก็ได้เกิดขึ้นแก่เรา
  56. จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ จักขุง อุทะปาทิ ญาณัง อุทะปาทิ ปัญญา อุทะปาทิ วิชชา อุทะปาทิ อาโลโก อุทะปาทิ ดวงตาเกิดขึ้น ญาณเกิดขึ้น ปัญญาเกิดขึ้น วิชชาเกิดขึ้น แสงสว่างเกิดขึ้น
  57. ยาวกีวญฺจ เม ภิกฺขเว อิเมสุ จตูสุ อริยสจฺเจสุ ยาวะกีวัญจะ เม ภิกขะเว อิเมสุ จะตูสุ อะริยะสัจเจสุ ภิกษุทั้งหลาย ตราบใดที่ความรู้ความเห็นตามความเป็นจริงในอริยสัจสี่นี้
  58. เอวนฺติปริวฏฺฏํ ทฺวาทสาการํ ยถาภูตํ ญาณทสฺสนํ น สุวิสุทฺธํ อโหสิ เอวันติปะริวัฏฏัง ทะวาทะสาการัง ยะถาภูตัง ญาณะทัสสะนัง นะ สุวิสุทธัง อะโหสิ ครบสามรอบ รวมเป็นสิบสองอาการ ยังไม่หมดจดดีแก่เรา
  59. เนว ตาวาหํ ภิกฺขเว สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก เนวะ ตาวาหัง ภิกขะเว สะเทวะเก โลเก สะมาระเก สะพรัหมะเก ตราบนั้น เราก็ยังไม่ประกาศว่าเราได้ตรัสรู้พร้อมซึ่งความตรัสรู้อันยอดเยี่ยม
  60. สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย สัสสะมะณะพราหมะณิยา ปะชายะ สะเทวะมะนุสสายะ ในโลกนี้พร้อมทั้งเทวดา มาร พรหม หมู่สมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์
  61. อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ ปจฺจญฺญาสึ ฯ อะนุตตะรัง สัมมาสัมโพธิง อะภิสัมพุทโธ ปัจจัญญาสิง ยังไม่ประกาศว่าเราได้ตรัสรู้พร้อมซึ่งความตรัสรู้อันยอดเยี่ยมนั้น
  62. ยโต จ โข เม ภิกฺขเว อิเมสุ จตูสุ อริยสจฺเจสุ ยะโต จะ โข เม ภิกขะเว อิเมสุ จะตูสุ อะริยะสัจเจสุ ภิกษุทั้งหลาย แต่เมื่อใดความรู้ความเห็นตามความเป็นจริงในอริยสัจสี่นี้
  63. เอวนฺติปริวฏฺฏํ ทฺวาทสาการํ ยถาภูตํ ญาณทสฺสนํ สุวิสุทฺธํ อโหสิ เอวันติปะริวัฏฏัง ทะวาทะสาการัง ยะถาภูตัง ญาณะทัสสะนัง สุวิสุทธัง อะโหสิ ครบสามรอบ รวมเป็นสิบสองอาการ หมดจดดีแก่เราแล้ว
  64. อถาหํ ภิกฺขเว สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก อะถาหัง ภิกขะเว สะเทวะเก โลเก สะมาระเก สะพรัหมะเก เมื่อนั้นเราจึงประกาศในโลกนี้ พร้อมทั้งเทวดา มาร พรหม
  65. สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย สัสสะมะณะพราหมะณิยา ปะชายะ สะเทวะมะนุสสายะ หมู่สมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์
  66. อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ ปจฺจญฺญาสึ ฯ อะนุตตะรัง สัมมาสัมโพธิง อะภิสัมพุทโธ ปัจจัญญาสิง ว่าเราได้ตรัสรู้พร้อมซึ่งความตรัสรู้อันยอดเยี่ยมแล้ว
  67. ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ ญาณัญจะ ปะนะ เม ทัสสะนัง อุทะปาทิ อนึ่ง ความรู้และความเห็นได้เกิดขึ้นแก่เราว่า
  68. อกุปฺปา เม วิมุตฺติ อยมนฺติมา ชาติ นตฺถิทานิ ปุนพฺภโวติ ฯ อะกุปปา เม วิมุตติ อะยะมันติมา ชาติ นัตถิทานิ ปุนัพภะโวติ ความหลุดพ้นของเราไม่กลับกำเริบ ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย บัดนี้ไม่มีการเกิดอีก
  69. อิทมโวจ ภควา ฯ อิทะมะโวจะ ภะคะวา พระผู้มีพระภาคตรัสข้อความนี้จบลง
  70. อตฺตมนา ปญฺจวคฺคิยา ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุํ ฯ อัตตะมะนา ปัญจะวัคคิยา ภิกขู ภะคะวะโต ภาสิตัง อะภินันทุง ภิกษุปัญจวัคคีย์มีใจยินดี ชื่นชมภาษิตของพระผู้มีพระภาค
  71. อิมสฺมิญฺจ ปน เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน อิมัสมิญจะ ปะนะ เวยยากะระณัสมิง ภัญญะมาเน และขณะที่ทรงแสดงคำอธิบายนี้อยู่
  72. อายสฺมโต โกณฺฑญฺญสฺส วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ อายัสมะโต โกณฑัญญัสสะ วิระชัง วีตะมะลัง ธัมมะจักขุง อุทะปาทิ ดวงตาเห็นธรรมอันปราศจากธุลีและมลทินได้เกิดขึ้นแก่ท่านโกณฑัญญะว่า
  73. ยงฺกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ สพฺพนฺตํ นิโรธธมฺมนฺติ ฯ ยังกิญจิ สะมุทะยะธัมมัง สัพพันตัง นิโรธะธัมมันติ สิ่งใดมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นทั้งหมดมีความดับไปเป็นธรรมดา
  74. ปวตฺติเต จ ภควตา ธมฺมจกฺเก ภุมฺมา เทวา สทฺทมนุสฺสาเวสุํ ปะวัตติเต จะ ภะคะวะตา ธัมมะจักเก ภุมมา เทวา สัททะมะนุสสาเวสุง เมื่อพระผู้มีพระภาคทรงหมุนกงล้อแห่งธรรมแล้ว เหล่าเทวดาภาคพื้นก็ป่าวประกาศว่า
  75. เอตํ ภควตา พาราณสิยํ อิสิปตเน มิคทาเย อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ เอตัง ภะคะวะตา พาราณะสิยัง อิสิปะตะเน มิคะทาเย อะนุตตะรัง ธัมมะจักกัง ปะวัตติตัง กงล้อแห่งธรรมอันยอดเยี่ยม พระผู้มีพระภาคทรงหมุนแล้วที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เมืองพาราณสี
  76. อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมินฺติ ฯ อัปปะฏิวัตติยัง สะมะเณนะ วา พราหมะเณนะ วา เทเวนะ วา มาเรนะ วา พรัหมุนา วา เกนะจิ วา โลกัสมินติ ไม่มีสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลก จะหมุนกลับได้
  77. ภุมฺมานํ เทวานํ สทฺทํ สุตฺวา จาตุมฺมหาราชิกา เทวา สทฺทมนุสฺสาเวสุํ ฯ ภุมมานัง เทวานัง สัททัง สุตวา จาตุมมะหาราชิกา เทวา สัททะมะนุสสาเวสุง เทวดาชั้นจาตุมหาราชได้ยินเสียงของเทวดาภาคพื้น ก็ป่าวประกาศต่อ
  78. จาตุมฺมหาราชิกานํ เทวานํ สทฺทํ สุตฺวา ตาวตึสา เทวา ฯ จาตุมมะหาราชิกานัง เทวานัง สัททัง สุตวา ตาวะติงสา เทวา เทวดาชั้นดาวดึงส์ได้ยินเสียงของเทวดาชั้นจาตุมหาราช ก็ป่าวประกาศต่อ
  79. ยามา เทวา ฯ ตุสิตา เทวา ฯ นิมฺมานรตี เทวา ฯ ยามา เทวา ตุสิตา เทวา นิมมานะระตี เทวา เทวดาชั้นยามา ชั้นดุสิต ชั้นนิมมานรดี ก็ป่าวประกาศต่อ
  80. ปรนิมฺมิตวสวตฺตี เทวา ฯ พฺรหฺมกายิกา เทวา สทฺทมนุสฺสาเวสุํ ปะระนิมมิตะวะสะวัตตี เทวา พรัหมะกายิกา เทวา สัททะมะนุสสาเวสุง เทวดาชั้นปรนิมมิตวสวัตดี และพวกพรหมกายิกา ก็ป่าวประกาศต่อว่า
  81. เอตํ ภควตา พาราณสิยํ อิสิปตเน มิคทาเย อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ เอตัง ภะคะวะตา พาราณะสิยัง อิสิปะตะเน มิคะทาเย อะนุตตะรัง ธัมมะจักกัง ปะวัตติตัง กงล้อแห่งธรรมอันยอดเยี่ยม พระผู้มีพระภาคทรงหมุนแล้วที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เมืองพาราณสี
  82. อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมินฺติ ฯ อัปปะฏิวัตติยัง สะมะเณนะ วา พราหมะเณนะ วา เทเวนะ วา มาเรนะ วา พรัหมุนา วา เกนะจิ วา โลกัสมินติ ไม่มีสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลก จะหมุนกลับได้
  83. อิติห เตน ขเณน เตน มุหุตฺเตน ยาว พฺรหฺมโลกา สทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉิ ฯ อิติหะ เตนะ ขะเณนะ เตนะ มุหุตเตนะ ยาวะ พรัหมะโลกา สัทโท อัพภุคคัจฉิ เสียงนั้นดังขึ้นไปถึงพรหมโลกในครู่เดียวชั่วขณะนั้นเอง
  84. อยญฺจ ทสสหสฺสี โลกธาตุ สงฺกมฺปิ สมฺปกมฺปิ สมฺปเวธิ ฯ อะยัญจะ ทะสะสะหัสสี โลกะธาตุ สังกัมปิ สัมปะกัมปิ สัมปะเวธิ และหมื่นโลกธาตุนี้ก็หวั่นไหวสะเทือนสะท้าน
  85. อปฺปมาโณ จ โอฬาโร โอภาโส โลเก ปาตุรโหสิ อติกฺกมฺเมว เทวานํ เทวานุภาวนฺติ ฯ อัปปะมาโณ จะ โอฬาโร โอภาโส โลเก ปาตุระโหสิ อะติกกัมเมวะ เทวานัง เทวานุภาวันติ แสงสว่างอันยิ่งใหญ่หาประมาณมิได้ปรากฏขึ้นในโลก เกินกว่าอานุภาพของเทวดาทั้งหลาย
  86. อถ โข ภควา อุทานํ อุทาเนสิ อะถะ โข ภะคะวา อุทานัง อุทาเนสิ ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงเปล่งอุทานว่า
  87. อญฺญาสิ วต โภ โกณฺฑญฺโญ อญฺญาสิ วต โภ โกณฺฑญฺโญติ ฯ อัญญาสิ วะตะ โภ โกณฑัญโญ อัญญาสิ วะตะ โภ โกณฑัญโญติ โกณฑัญญะได้รู้แล้วหนอ โกณฑัญญะได้รู้แล้วหนอ
  88. อิติ หิทํ อายสฺมโต โกณฺฑญฺญสฺส อญฺญาโกณฺฑญฺโญเตฺวว นามํ อโหสีติ ฯ อิติ หิทัง อายัสมะโต โกณฑัญญัสสะ อัญญาโกณฑัญโญเตววะ นามัง อะโหสีติ เพราะเหตุนี้ ท่านโกณฑัญญะจึงได้ชื่อว่า อัญญาโกณฑัญญะ ตั้งแต่นั้นมา

บทสวดอื่นที่น่าสนใจ

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๕๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้