ธรรมทินนาเถริยาปทาน: จากหญิงรับจ้างสู่ภิกษุณีผู้แสดงธรรม

ในธรรมทินนาเถริยาปทาน กุณฑลเกสวรรค เถรีอปทาน ขุททกนิกาย พระธรรมทินนาเถรีเล่าว่า ในสมัยพระปทุมุตตรพุทธเจ้า ท่านเกิดในสกุลหนึ่งในเมืองหงสวดี ทำงานรับจ้างให้ผู้อื่น แต่เป็นผู้มีปัญญาและสำรวมในศีล วันหนึ่งขณะถือหม้อไปตักน้ำ ได้เห็นพระสุชาตะ อัครสาวกของพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น จึงถวายขนมด้วยมือของตน ต่อมาได้ยินพระพุทธเจ้าทรงตั้งภิกษุณีรูปหนึ่งเป็นเลิศฝ่ายธรรมกถึก จึงถวายมหาทานและปรารถนาตำแหน่งนั้น

ในสมัยพระกัสสปพุทธเจ้า ท่านเป็นพระธิดาองค์ที่หกของพระเจ้ากิกี ชื่อสุธรรมา ในชาติสุดท้ายเกิดในสกุลเศรษฐีเมืองราชคฤห์ แต่งงานไปอยู่กับสกุลอื่น สามีฟังธรรมจากพระพุทธเจ้าจนบรรลุอนาคามิผล ท่านจึงออกบวชโดยสามียินยอม และบรรลุอรหัตในไม่ช้า อุบาสกนั้นมาถามปัญหาลึกซึ้ง ท่านตอบได้ทุกข้อ

อปทานไม่ได้บอกชื่อสามี อรรถกถาระบุว่าคือวิสาขอุบาสก ซึ่งเป็นชื่อผู้ถามในจูฬเวทัลลสูตร มัชฌิมนิกาย ที่พระธรรมทินนาตอบปัญหาเรื่องสักกายะ อริยมรรค และนิพพาน อปทานเป็นคัมภีร์ที่นักวิชาการส่วนใหญ่จัดไว้ในชั้นหลัง ส่วนจารีตเถรวาทนับเป็นพระพุทธพจน์