ภิกขุนีวิภังค์: ความริษยาที่ทำให้แกล้งคนเก่งกว่า
ข้อปฏิบัติ

ภิกขุนีวิภังค์: ความริษยาที่ทำให้แกล้งคนเก่งกว่า

ภิกฺขุนิยา สญฺจิจฺจ อผาสุํ กเรยฺย

ภิกษุณีถุลลนันทาริษยาพระภัททากาปิลานีที่คนนิยมมากกว่า จึงแกล้งส่งเสียงรบกวนต่อหน้า ให้ห้องพักแล้วโกรธจนฉุดออก และให้ของแก่นักแสดงเพื่อให้ช่วยกล่าวยกย่องตน

๖ ข้อ

ในภิกขุนีวิภังค์ พระวินัยปิฎก เล่ม ๓ ซึ่งรวบรวมสิกขาบทของภิกษุณี มีเรื่องต้นบัญญัติหลายเรื่องที่แสดงให้เห็นว่าความริษยาทำงานอย่างไร แม้ในคนที่มีความรู้มาก บทเรียนอยู่ที่พฤติกรรมนี้ ซึ่งพบได้ในทุกที่ทำงานและทุกวงการ

ภิกษุณีถุลลนันทาเป็นพหูสูต ช่างพูด องอาจ สามารถแสดงธรรม ภิกษุณีภัททากาปิลานีก็เป็นเช่นนั้น แต่ได้รับการยกย่องยิ่งกว่า คนทั้งหลายจึงไปหาพระภัททากาปิลานีก่อน แล้วจึงไปหาภิกษุณีถุลลนันทา ภิกษุณีถุลลนันทาถูกความริษยาครอบงำ จึงเดินจงกรม ยืน นั่ง นอน บรรยาย และท่องบ่นต่อหน้าพระภัททากาปิลานีเพื่อก่อความไม่สำราญ อีกคราวหนึ่ง นางรับปากให้ห้องพักแก่พระภัททากาปิลานีซึ่งเดินทางมาจากเมืองสาเกต แต่ภายหลังด้วยความริษยาก็โกรธ ฉุดคร่าท่านออกจากห้อง

อีกสิกขาบทหนึ่ง ภิกษุณีถุลลนันทาให้ของเคี้ยวของฉันด้วยมือตนแก่นักฟ้อนรำ นักแสดง นักกายกรรม และคนเล่นกลอง แล้วขอให้กล่าวสรรเสริญตนในที่ชุมชน ยังมีอีกสิกขาบทหนึ่งที่เล่าเรื่องคล้ายกัน โดยนางให้จีวรแทน

  1. ๑

    เก่งพอกัน แต่คนไปหาอีกฝ่ายก่อน ภทฺทํ กาปิลานึ ปฐมํ ปยิรุปาสิตฺวา ปจฺฉา ถุลฺลนนฺทํ ภิกฺขุนึ ปยิรุปาสนฺติ

    ทั้งสองรูปเป็นพหูสูต ช่างพูด องอาจ และสามารถแสดงธรรม แต่พระภัททากาปิลานีได้รับการยกย่องมากกว่า คนจึงไปหาท่านก่อนแล้วจึงไปหาภิกษุณีถุลลนันทา ความรู้สึกด้อยจึงเกิดจากลำดับ ไม่ใช่จากการถูกทอดทิ้ง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เมื่อเห็นคนอื่นได้รับความสนใจก่อนเรา ให้สังเกตว่าเรายังได้รับอะไรอยู่บ้าง ก่อนจะรู้สึกว่าเสียทุกอย่าง

  2. ๒

    ความรู้มากไม่ได้กันความริษยา อยฺยา ถุลฺลนนฺทา พหุสฺสุตา ภาณิกา วิสารทา

    ภิกษุณีถุลลนันทาเองก็เป็นผู้คงแก่เรียน ช่างพูด และองอาจ แต่ความรู้นั้นไม่ได้ป้องกันความริษยา ความรู้ที่ไม่ได้ใช้ขัดเกลาใจตน กลายเป็นเครื่องมือเปรียบเทียบกับคนอื่น

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ยิ่งเชี่ยวชาญในเรื่องใด ยิ่งต้องระวังความรู้สึกไม่พอใจเมื่อคนอื่นในสายเดียวกันได้รับคำชม

  3. ๓

    ริษยาแล้วจงใจทำให้อีกฝ่ายไม่สบาย ภิกฺขุนิยา สญฺจิจฺจ อผาสุํ กเรยฺย

    ภิกษุณีถุลลนันทารู้ว่าพระภัททากาปิลานีชอบความสงัด จึงเดินจงกรม ยืน นั่ง นอน บรรยาย ให้ผู้อื่นบรรยาย และท่องบ่นต่อหน้าท่าน สิกขาบทวิภังค์อธิบายว่า "แกล้ง" คือรู้อยู่ จงใจ ตั้งใจละเมิด

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    สังเกตพฤติกรรมเล็ก ๆ ที่ทำเพื่อให้คนที่เราไม่ชอบรำคาญ เช่น เปิดเสียงดังหรือไม่ตอบข้อความงาน แล้วหยุดทำ

  4. ๔

    ขอโอกาสก่อน ก็ไม่เป็นการแกล้ง อนาปตฺติ น อผาสุํ กตฺตุกามา อาปุจฺฉา

    ข้อยกเว้นคือ ภิกษุณีที่ไม่ประสงค์จะก่อความไม่สำราญ และขอโอกาสก่อนแล้วจึงเดิน ยืน นั่ง หรือท่องบ่นต่อหน้า ไม่ต้องอาบัติ การกระทำเดียวกันจึงต่างกันด้วยเจตนาและการเกรงใจ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เมื่ออยู่ร่วมห้องหรือร่วมออฟฟิศ บอกกันก่อนจะโทรศัพท์หรือทำสิ่งที่อาจรบกวนคนข้าง ๆ

  5. ๕

    ให้แล้วโกรธจนดึงกลับ อุปสฺสยํ ทตฺวา กุปิตา อนตฺตมนา นิกฺกฑฺเฒยฺย

    พระภัททากาปิลานีขอห้องพักเพื่อเดินทางจากเมืองสาเกตมากรุงสาวัตถี ภิกษุณีถุลลนันทาตอบรับและให้ห้อง แต่เมื่อคนยังนิยมท่านมากกว่า นางก็โกรธ ขัดใจ ฉุดคร่าท่านออกจากห้อง น้ำใจที่ให้ไปแล้วถูกความริษยาดึงกลับ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ถ้าเคยช่วยใครแล้วเขาประสบความสำเร็จกว่าเรา อย่าถอนความช่วยเหลือเพียงเพราะรู้สึกถูกแซงหน้า

  6. ๖

    ซื้อคำชมให้ตัวเอง มยฺหํ ปริสติ วณฺณํ ภาสถ

    ภิกษุณีถุลลนันทาให้ของเคี้ยวของฉันด้วยมือตนแก่นักฟ้อนรำ นักแสดง นักกายกรรม และคนเล่นกลอง แล้วสั่งว่า "จงกล่าวสรรเสริญข้าพเจ้าในที่ชุมชน" คนเหล่านั้นจึงประกาศว่านางเป็นพหูสูต และชวนให้คนถวายของแก่นาง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ไม่จ้างรีวิว ไม่ซื้อยอดติดตาม และไม่ขอให้คนชมเราแลกกับของ ชื่อเสียงที่ซื้อมาไม่ได้บอกว่าเราเป็นอย่างไรจริง

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

ความริษยาในเรื่องนี้ไม่ได้เกิดจากการด้อยกว่ามาก แต่เกิดจากการเก่งใกล้เคียงกันแล้วคนอื่นเลือกอีกฝ่ายก่อน ซึ่งเป็นสถานการณ์ที่พบบ่อยในที่ทำงาน ในวงเพื่อน และในโซเชียลมีเดีย

สิ่งที่ความริษยาพาไปทำมีสองทาง คือทำให้อีกฝ่ายไม่สบายใจ และหาทางซื้อคำชมให้ตัวเอง ทั้งสองทางไม่ได้ทำให้ตนเก่งขึ้นเลย

ทางแก้เริ่มจากการยอมรับตรง ๆ ว่ารู้สึกริษยา แล้วหันมาใช้ความสามารถที่ตนมีอยู่แล้วให้เป็นประโยชน์ แทนการไปแข่งแย่งความสนใจ

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

มหาสาโรปมสูตร: อย่าถือกิ่งไม้แล้วคิดว่าได้แก่น

มหาสาโรปมสุตฺตํ

คนที่ออกหาแก่นไม้ แต่ตัดกิ่งใบ สะเก็ด เปลือก หรือกระพี้กลับไปโดยเข้าใจว่าได้แก่น เปรียบกับผู้บวชที่หยุดอยู่แค่…

EN TH

อสัญจิจจกถา: ทำให้มารดาเสียชีวิตโดยไม่เจตนา เป็นอนันตริยกรรมหรือไม่

อสญฺจิจฺจกถา

กถาวัตถุถามว่า ผู้ทำให้มารดาเสียชีวิตโดยไม่ได้ตั้งใจเป็นผู้ทำอนันตริยกรรมหรือไม่ ฝ่ายเถรวาทเทียบกับศีลข้ออื่นแ…

สมาปันโนอัสสาเทติกถา: ติดใจฌานขณะอยู่ในฌานได้หรือ

สมาปนฺโน อสฺสาเทติกถา

กลุ่มกถาท้ายวรรคที่ ๑๓ ถามว่าผู้อยู่ในฌานยินดีในฌานนั้นขณะเดียวกันได้หรือ มีความยินดีในสิ่งที่ไม่ชอบใจหรือ และ…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้