จักร ๔
ใช้ในชีวิตประจำวัน

จักร ๔

จตฺตาริ จกฺกานิ

ล้อ ๔ ล้อที่พาชีวิตไปข้างหน้า — อยู่ถิ่นที่ดี คบคนดี ตั้งตนถูก และเคยทำดีไว้

๔ ข้อ

ทรงเปรียบว่าชีวิตที่เจริญก้าวหน้าเหมือนรถที่มีล้อครบสี่ล้อ ได้แก่ อยู่ในถิ่นที่เหมาะสม คบสัตบุรุษ ตั้งตนไว้ชอบ และมีบุญที่ทำไว้ก่อน

สามล้อแรกเป็นสิ่งที่เลือกได้ในปัจจุบัน ส่วนล้อที่สี่คือทุนเดิม แต่ถ้ามองให้ครบก็คือสิ่งที่เรากำลังสร้างให้ตัวเองในอนาคตด้วยเช่นกัน

  1. ๑

    ปฏิรูปเทสวาสะ — อยู่ในถิ่นที่เหมาะสม ปฏิรูปเทสวาโส

    อยู่ในที่ที่มีคนดีให้คบ มีโอกาสทำมาหากินโดยสุจริต และมีธรรมให้ศึกษา สิ่งแวดล้อมกำหนดพฤติกรรมเรามากกว่าที่คนส่วนใหญ่ยอมรับ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ถ้ายังเปลี่ยนที่อยู่ไม่ได้ ให้เปลี่ยนสิ่งแวดล้อมที่เลือกได้ก่อน คือกลุ่มที่เข้าร่วม สิ่งที่ตามอ่าน และคนที่คุยด้วยทุกวัน

  2. ๒

    สัปปุริสูปัสสยะ — คบสัตบุรุษ สปฺปุริสูปสฺสโย

    คบหาผู้มีปัญญาและมีศีล ได้เห็นแบบอย่างที่ดีและได้คำแนะนำที่ตรง เป็นล้อที่หมุนล้ออื่นตามไปด้วย

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ตั้งใจใช้เวลากับคนที่ทำให้เราอยากเป็นคนที่ดีขึ้นอย่างน้อยเดือนละครั้ง และรักษาความสัมพันธ์นั้นไว้ให้ดี

  3. ๓

    อัตตสัมมาปณิธิ — ตั้งตนไว้ชอบ อตฺตสมฺมาปณิธิ

    วางเป้าหมายและวางตัวให้ถูกทาง ทั้งทิศทางชีวิต ศีลที่จะรักษา และมาตรฐานที่จะไม่ยอมลด

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เขียนสิ่งที่ยอมไม่ได้ของตัวเองไว้ ๓ ข้อ แล้วใช้มันเป็นเกณฑ์ตัดสินใจเวลามีทางเลือกที่ล่อใจ

  4. ๔

    ปุพเพกตปุญญตา — เคยทำบุญไว้ก่อน ปุพฺเพกตปุญฺญตา

    ทุนความดีที่สะสมมา ทั้งนิสัยที่ติดตัวและความช่วยเหลือที่มักกลับมาหาคนที่เคยให้ไว้

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    มองข้อนี้เป็นเรื่องอนาคต — สิ่งที่ทำวันนี้คือล้อที่สี่ของตัวเราในอีกสิบปี จึงควรเริ่มสะสมตั้งแต่ตอนที่ยังไม่ต้องใช้

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

ใช้เป็นเช็กลิสต์ตอนจะตัดสินใจเรื่องใหญ่ เช่น ย้ายงาน ย้ายบ้าน หรือเลือกกลุ่มที่จะใช้เวลาด้วย — ที่ใหม่นี้ทำให้สามล้อแรกดีขึ้นหรือแย่ลง

คนมักเลือกจากรายได้หรือความสะดวกอย่างเดียว แล้วแปลกใจภายหลังว่าทำไมชีวิตแย่ลงทั้งที่ได้เงินมากขึ้น คำตอบมักอยู่ที่ล้อที่หนึ่งกับล้อที่สองที่พังไปพร้อมกัน

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

ชีวกสูตร: เนื้อที่ภิกษุไม่ควรรับ และใจที่ไม่ผูกติดกับอาหาร

ชีวกสุตฺตํ

หมอชีวกทูลถามถึงข่าวว่าพระพุทธเจ้าทรงรู้อยู่แต่ยังฉันเนื้อที่เขาฆ่าเพื่อพระองค์ ทรงตอบว่าเป็นการกล่าวตู่ แล้วต…

สัญญาเวทยิตกถา: นิโรธสมาบัติเป็นโลกิยะหรือโลกุตตระ และผู้อยู่ในนิโรธตายได้หรือ

สญฺญาเวทยิตกถา

กลุ่มกถาท้ายวรรคที่ ๑๕ ว่าด้วยสัญญาเวทยิตนิโรธ ภาวะที่สัญญาและเวทนาดับ ถามว่าเป็นโลกุตตระหรือโลกิยะ ผู้เข้าอยู…

ผ้าที่ไม่ทรงเหยียบ ร่ม ไม้เท้า และเมล็ดข้าว: กิริยาที่คนอื่นมองเห็น

น ภควา เจฬปฏิกํ อกฺกมิสฺสติ

พระพุทธเจ้าไม่ทรงเหยียบผ้าที่โพธิราชกุมารปูถวายเพราะทรงคิดถึงคนรุ่นหลัง ภิกษุกางร่มเดินจนคนเข้าใจว่าเป็นขุนนาง…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้