පට්ඨානය: ප්රීතිය, සුඛය, උපේක්ෂාව, හැඟීම හොඳ නරක නොකියයි
පීතිත්තිකංපීති ත්රිකය ධර්ම වර්ග කරන්නේ ඒවා සමඟ උපදින හැඟීම අනුව ය: ප්රීතිය, සුඛය හෝ උපේක්ෂාව. පඤ්හා වාරයේ නිදසුන් පෙන්…
න ඛෝ දබ්බ දබ්බා ඒවං නිබ්බේඨෙන්ති
දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ සංඝයාට සෙනසුන් පනවා දීමටත් දාන බෙදා දීමටත් ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වූහ. එහෙත් වෛර බැඳගත් මෙත්තිය සහ භුම්මජක භික්ෂූන්, මෙත්තියා භික්ෂුණියත් පසුව වඩ්ඪ ලිච්ඡවී කුමරුත් පොළඹවා උන්වහන්සේට පදනමක් නැති චෝදනා එල්ල කරවූහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ කෙළින් ම ප්රශ්න කළ සේක. සංඝයා නිදොස් තැනැත්තාට සතිවිනය දුන් අතර, චෝදනාවට එක් වූ තැනැත්තාට පාත්රය මුනින් හැරවූ අතර, ඔහු වරද පිළිගත් විට පාත්රය උඩුකුරු කළේය.
දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේගේ කථාව විනය පිටකයේ චූළ වග්ගයේ කොටස් දෙකක ඇත. පළමු කොටස අධිකරණ සංසිඳවීමේ ක්රම ගැන කියන සමථ ඛන්ධකයේ ඇත. එය සතිවිනයේ මූලාරම්භයයි; එනම් සම්පූර්ණ සිහියෙන් යුත් භික්ෂුවක් චෝදනාවෙන් නිදොස් බව සංඝයා නිල වශයෙන් ප්රකාශ කිරීමයි. දෙවන කොටස ඛුද්දකවත්ථු ඛන්ධකයේ ඇත. එය පාත්රය මුනින් හැරවීමේ මූලාරම්භයයි; එනම් ඇතැම් වැරදි කළ උපාසකයෙකු සමඟ සංඝයා ඇසුරු නොකිරීමයි.
දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ වයස අවුරුදු 7 දී ම අර්හත්වයට පත් වූහ. සංඝයාට උපකාර කළ හැක්කේ කෙසේදැයි සිතූ උන්වහන්සේ, සේනාසන පැනවීමටත් දාන බෙදා දීමටත් ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වූහ. පසුව, අලුතින් පැවිදි වූ, නිතර ම නරක සෙනසුන් හා ආහාර ලැබූ මෙත්තිය සහ භුම්මජක භික්ෂූන්ට එක් ගෘහපතියෙක් නරක ආහාර සැපයීය. දබ්බ තෙරුන් වහන්සේ ඔහු පෙළඹවූ බව තමන් ම නිගමනය කර ගත් ඔවුහු, දබ්බ තෙරුන් වහන්සේ විසින් තමාට අතවර කළ බව බුදුරජාණන් වහන්සේට දන්වන ලෙස මෙත්තියා භික්ෂුණිය පෙළඹවූහ.
පසු කොටසේ, ඒ දෙනම තම මිතුරා වූ වඩ්ඪ ලිච්ඡවී කුමරු පොළඹවා, ඔහුගේ බිරිඳට දබ්බ තෙරුන් වහන්සේ අතවර කළ බව බුදුරජාණන් වහන්සේට දන්වන ලෙස කළහ. අවස්ථා දෙකේ දී ම බුදුරජාණන් වහන්සේ එක ම ක්රමයකින් දබ්බ තෙරුන් වහන්සේගෙන් විමසූ සේක. සතිවිනය සහ පාත්රය මුනින් හැරවීම සංඝ විනයට අයත් වුවද, සාධාරණ විමර්ශනයේ මූලධර්මයත්, වරද පිළිගන්නා අයට මග විවර කිරීමත් සෑම ආයතනයකට ම අදාළ කළ හැකිය.
දබ්බ මල්ලපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ හුදෙකලාවේ වැඩ සිටිද්දී, තමා කළ යුතු කෘත්යය නිම කර ඇති බැවින් සංඝයාට උපකාර කළ යුත්තේ කෙසේදැයි සිතූහ. එබැවින් සංඝයාට සේනාසන පැනවීමටත් දාන බෙදා දීමටත් අවසර ඉල්ලා සිටියහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ "සාධු, දබ්බ" යැයි වදාරා, ඤත්ති දුතිය කර්ම වාචාවෙන් උන්වහන්සේ සම්මත කරන ලෙස සංඝයාට වදාළ සේක. එබැවින් මෙම කාර්යය තමන් ම මැදිහත් වී සංවිධානය කිරීමක් නොව, සංඝයා නිල වශයෙන් පැවරූ වගකීමක් විය.
පොදු කටයුත්තක් භාර ගැනීමට ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වන්නේ නම්, කණ්ඩායමේ එකඟතාව විවෘතව ඉල්ලන්න. එවිට කාර්යයට නීත්යනුකූලභාවයක් ලැබෙන අතර, ගැටලුවක් ඇති වූ විට යොමු විය හැකි පදනමක් ද ලැබේ.
උන්වහන්සේ සමාන ස්වභාවයක් ඇති භික්ෂූන් එකට සිටින ලෙස සෙනසුන් පැනවූහ. සූත්ර දරන භික්ෂූන් එක්ව සජ්ඣායනා කිරීමට එකට ද, විනය දරන භික්ෂූන් විනය විනිශ්චය කිරීමට එකට ද, ධර්ම කථිකයන් ධර්ම සාකච්ඡාවට එකට ද, ධ්යාන වඩන භික්ෂූන් එකිනෙකාට බාධා නොවන ලෙස එකට ද වාසය කරවූහ. නිෂ්ඵල කතාවට කැමති භික්ෂූන් ද සතුටින් සිටින ලෙස එකට වාසය කරවූහ. රාත්රියේ පැමිණි භික්ෂූන්ට උන්වහන්සේ ධ්යානයට සමවැද ඇඟිල්ල ආලෝකවත් කොට මග පෙන්වමින් සෙනසුන පෙන්වූහ. සමහරුන් ඍද්ධිය බැලීමට හිතාමතා ම රාත්රියේ පැමිණ දුර සෙනසුන් ඉල්ලූ විටත් උන්වහන්සේ ඔවුන් රැගෙන ගොස්, ඇඳ, පුටුව, වැසිකිළිය, පානීය ජලය සහ සංඝයාගේ නීති සියල්ල සම්පූර්ණයෙන් පැහැදිලි කළහ.
වැඩ කරන අසුන් හෝ කණ්ඩායම් සංවිධානය කිරීමේදී, කාර්යයේ ස්වභාවය සහ වැඩ කරන පුරුදු අනුව සකස් කර බලන්න. ඒකාග්රතාව අවශ්ය අයෙකු දවස පුරා දුරකථනයෙන් කතා කළ යුතු අයෙකු අසල හිඳ නොගත යුතුය.
මෙත්තිය සහ භුම්මජක භික්ෂූන්ට නිතර ම පහත් සෙනසුන් හා ආහාර ලැබිණි. දිනක් හොඳ ආහාර පූජා කරන ගෘහපතියෙක් තම දානය මේ දෙනමට සැලසුණු බව දැනගෙන අසතුටු වී, කුඩු සහල් බත් සහ ඇඹුල් කැඳ දොරටු කොටුවේ හිඳ වළඳන්නට සලසන ලෙස අණ කළේය. දබ්බ තෙරුන් වහන්සේ ගෘහපතියා පෙළඹවූ බව ඔවුන් තමන් ම නිගමනය කර, මෙත්තියා භික්ෂුණිය පොළඹවා මෙසේ බුදුරජාණන් වහන්සේට දන්වා සිටියහ: "ස්වාමීනි, භය නැති දිශාව භය සහිත විය; සුළං නැති තැන තද සුළං ඇති විය; ජලය ගිනි ගත්තාක් මෙන්, මට දබ්බ තෙරුන් විසින් අතවර කරන ලදී."
අසාධාරණයට ලක් වූවා යැයි හැඟෙන විට, කවුරුන් හේතුව දැයි නිගමනය කිරීමට පෙර කරුණු පරීක්ෂා කරන්න. පරීක්ෂා නොකළ නොසතුට ඉතා පහසුවෙන් අපවාදයක් බවට පත් වේ.
බුදුරජාණන් වහන්සේ සංඝයා රැස් කරවා, චෝදනා කළ පරිදි කළ බවක් සිහි වේදැයි තුන් වරක් ම දබ්බ තෙරුන් වහන්සේගෙන් විචාළ සේක. "භාග්යවතුන් වහන්සේ මා කෙබඳු දැයි දන්නා සේක" යැයි තෙරුන් වහන්සේ පැවසූහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: "දබ්බ, නුවණැත්තෝ මෙලෙස චෝදනාවලින් මිදෙන්නට නොතැත් කරති. කළා නම් කළා යැයි කියන්න; නොකළා නම් නොකළා යැයි කියන්න." එවිට දබ්බ තෙරුන් වහන්සේ "ස්වාමීනි, මා උපන් දා සිට සිහිනෙන් වත් මෛථුන ධර්මය සේවනය කළ බවක් නොදනිමි; අවදියෙන් සිටියදී කවර කතාද" යැයි පැවසූහ.
චෝදනාවක් ලැබූ විට "ඔබ මා හොඳින් දන්නවා නේ" යැයි පමණක් පිළිතුරු නොදෙන්න; කළාද නොකළාද යන කරුණ පැහැදිලිව කියන්න. විමසන්නා ද විශ්වාසය මත පමණක් තීරණය නොකළ යුතුය.
බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙත්තියා භික්ෂුණිය සිවුරු හරවන ලෙසත්, ඒ භික්ෂූන් දෙනම විමසන ලෙසත් භික්ෂූන්ට වදාළ සේක. භික්ෂුණිය සිවුරු හරවීමට හේතුව මෙම පාඨයේ විස්තර නොකෙරේ. භික්ෂූන් ඇය සිවුරු හරවූ පසු, ඇය කිසි වරදක් නොකළ බවත්, තමන් කෝපයෙන් දබ්බ තෙරුන් වහන්සේ බ්රහ්මචර්යාවෙන් චුත කරවීමට ඇයව පෙළඹවූ බවත් මෙත්තිය සහ භුම්මජක පැවසූහ. "ඔබ පදනමක් නැති සීල විපත්තියකින් දබ්බ තෙරුන්ට චෝදනා කළා ද?" යැයි භික්ෂූන් විමසූ විට දෙනම ම එය පිළිගත්හ.
පැමිණිල්ලක් විමර්ශනය කිරීමේදී පැමිණිලිකරු ළඟ පමණක් නොනවතින්න; මෙය ආරම්භ වූයේ කාගෙන්ද, කුමක් නිසාද යන්න දිගටම විමසන්න.
බුදුරජාණන් වහන්සේ පදනමක් නැති චෝදනාවට ගරහා, සිහියේ විපුලත්වයට පත් දබ්බ තෙරුන් වහන්සේට සතිවිනය දෙන ලෙස සංඝයාට වදාළ සේක. දබ්බ තෙරුන් වහන්සේ තුන් වරක් සංඝයාගෙන් ඉල්ලා සිටි අතර, සංඝයා ඤත්ති චතුත්ථ කර්ම වාචාවෙන් එය ප්රකාශ කළේය. ධාර්මික සතිවිනයක අංග 5ක් ද බුදුරජාණන් වහන්සේ පැනවූ සේක: ඒ භික්ෂුව ඇවැත් නැති පිරිසිදු අයෙකු වීම, චෝදකයෙකු සිටීම, ඔහු ඉල්ලීම, සංඝයා දීම සහ සංඝයා සමඟිව ධාර්මිකව දීමයි.
යමෙකුට පදනමක් නැති චෝදනාවක් එල්ල වූ බව ඔප්පු වූ විට, ඒ චෝදනාව ඇසූ අයට ද ප්රතිඵලය දන්වන්න. නිහඬව සිටීමෙන් ඒ කැළල ඔහු මත දිගටම රැඳේ.
අනෙක් කොටසේ, ඒ දෙනමගේ මිතුරා වූ වඩ්ඪ ලිච්ඡවී කුමරු, තම බිරිඳට දබ්බ තෙරුන් වහන්සේ අතවර කළ බව බුදුරජාණන් වහන්සේට දන්වන ලෙස පොළඹවනු ලැබීය. බුදුරජාණන් වහන්සේ එලෙස ම දබ්බ තෙරුන් වහන්සේගෙන් විමසා, වඩ්ඪ කුමරුට පාත්රය මුනින් හරවන ලෙස, එනම් ඔහු ඇසුරු නොකරන ලෙස, සංඝයාට වදාළ සේක. සංඝයා පාත්රය මුනින් හැරවිය යුතු උපාසකයෙකුගේ අංග 8ක් ද පැනවූ සේක; භික්ෂූන්ට ලාභ නොලැබීමට උත්සාහ කිරීම, භික්ෂූන්ට වාසය කළ නොහැකි වීමට උත්සාහ කිරීම, භික්ෂූන්ට බැණ වැදීම, භික්ෂූන් භේද කිරීමට පෙළඹවීම සහ බුදුන්, දහම, සඟුන් ගැරහීම ආදිය ඒ අතර වේ. ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ ගොස් එය දැන්වූ විට වඩ්ඪ කුමරු සිහි නැති වී බිම වැටුණේය.
ආයතනයක සාමාජිකයන්ට හිතාමතා ම හානි කරන අයගෙන් දුරස් වීමට ආයතනයට අයිතියක් ඇත. එහෙත් ඒ සඳහා පැහැදිලි නිර්ණායක තිබිය යුතු අතර, එක් අයෙකුගේ හැඟීම් අනුව නොව රැස්වීමක් හරහා තීරණය කළ යුතුය.
ඤාති මිත්රයෝ වඩ්ඪ කුමරු අඹුදරුවන් සමඟ, තෙත් වස්ත්ර හා තෙත් හිසකෙස් සහිතව බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත කැඳවාගෙන ගියහ. ඔහු පාමුල වැතිර, මෝඩකමින්, මුළාවෙන්, අඥානකමින් වරද කළ බව පිළිගෙන, ඉදිරියට සංවර වීම සඳහා වරද පිළිගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: යමෙක් වරද වරද ලෙස දැක, ධර්මානුකූලව පිළියම් කොට, ඉදිරියට සංවරයට පැමිණේ ද, එය ආර්ය විනයෙහි දියුණුවකි. ඉන්පසු ඔහුට පාත්රය උඩුකුරු කරන ලෙස සංඝයාට වදාළ සේක. ඒ සඳහා ඔහු තමා නිවැරදිව හැසිරුණු බවත්, උඩඟුකම පහ වූ බවත්, වරද නිවැරදි කර ගත් බවත් පවසා සංඝයාගෙන් ඉල්ලිය යුතු විය.
අපට වරදක් කළ අයෙකු අවංකව සමාව ඉල්ලා සැබවින් ම හැසිරීම වෙනස් කර ඇත්නම්, ඔහුට නැවත පැමිණිය හැකි පැහැදිලි මගක් තබන්න. ආපසු එන්නට මගක් නැති දඬුවම කිසිවෙකු යහපත් කරන්නේ නැත.
පොදු යහපත සඳහා, විශේෂයෙන් සම්පත් බෙදා හැරීමේ කටයුතුවල නියැලෙන ඕනෑම අයෙකුට, අසතුටු වූ අයගෙන් චෝදනා එල්ල වීමේ ඉඩ සෑම විට ම ඇත. වටරවුමේ කතා කිරීමට හෝ කෝපයෙන් ප්රතිචාර දැක්වීමට අවශ්ය නැති බවත්, සත්යය පැහැදිලිව පවසා, සාධාරණ ක්රියාවලියකට තම කාර්යය කිරීමට ඉඩ දිය යුතු බවත් මෙම කථාව කියයි.
පැමිණිලි ගැන තීරණ ගත යුතු අය චෝදනා ලැබූ තැනැත්තාගෙන් කෙළින් ම විමසිය යුතුය; සැබෑ මූල හේතුව සොයා බැලිය යුතුය; පෙළඹවූ අය සහ පාවිච්චි කරනු ලැබූ අය වෙන් කර හඳුනාගත යුතුය. සත්යය හෙළි වූ පසු, කටකතා දිගටම පවතින්නට ඉඩ නොදී, චෝදනා ලැබූ තැනැත්තාගේ නිදොස්භාවය නිල වශයෙන් ප්රකාශ කළ යුතුය.
වරක් අන් අයට අසත්ය චෝදනා එල්ල කිරීමට එක් වූ අය ගැන නම්, වරද අවංකව පිළිගෙන ඉදිරියට සංවරව සිටීමට අධිෂ්ඨාන කිරීම නැවත විශ්වාසය ලබා ගැනීමේ මගක් බව වඩ්ඪ කුමරුගේ කථාව පෙන්වයි.
සඳහන් කළ පිටුවේ සැබෑ පාඨය කියවීමට ක්ලික් කරන්න.
පීති ත්රිකය ධර්ම වර්ග කරන්නේ ඒවා සමඟ උපදින හැඟීම අනුව ය: ප්රීතිය, සුඛය හෝ උපේක්ෂාව. පඤ්හා වාරයේ නිදසුන් පෙන්…
තෙරුන් වහන්සේලා අට නමකගේ එක් ගාථාව බැගින්: මනාව පුහුණු කළ සිත වැස්ස, රෝගය, මරණය, ලිස්සා වැටීම සහ අලුත් දේ ලබා …
ගම්වැසියන්ගෙන් ලැබෙන සිවුරු රෙදි පිළිබඳ ශික්ෂාපද තුනකි. ඡබ්බග්ගිය භික්ෂූන් සිවුරු පැහැරගනු ලැබූ මිතුරු භික්ෂූන…
රාහුල කුමරු බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් දායාදය ඉල්ලා සිටි නමුත් සාමණේර පැවිද්ද ලැබී ය; එය සාමණේර පැවිද්ද අනුදැන වදාළ…