ข้อปฏิบัติ

โคลิสสานิสูตร: เมื่อพระป่าเข้ามาอยู่ในหมู่

โคลิสฺสานิสุตฺตํ

พระสารีบุตรสอนว่าภิกษุผู้อยู่ป่าเมื่อเข้ามาอยู่ในสงฆ์ ควรมีความเคารพ รู้จักที่นั่ง ไม่เที่ยวไปตามบ้านนอกเวลา ไม่พูดพร่ำ สำรวมอินทรีย์ รู้ประมาณในอาหาร เพียร มีสติ มีสมาธิ มีปัญญา และศึกษาธรรมขั้นสูง ไม่อย่างนั้นจะถูกติเตียนว่าอยู่ป่าไปทำไม

๘ ข้อ

ในโคลิสสานิสูตร มัชฌิมนิกาย ภิกษุชื่อโคลิสสานิ ผู้อยู่ป่าเป็นวัตร แต่มีมารยาทไม่เรียบร้อย ได้มาอยู่ในสงฆ์ด้วยกิจบางอย่าง พระสารีบุตรจึงปรารภท่านแล้วกล่าวสอนภิกษุทั้งหลาย ถึงธรรมที่ภิกษุผู้อยู่ป่าควรประพฤติเมื่อเข้ามาอยู่ในหมู่สงฆ์

แต่ละข้อพระสารีบุตรให้เหตุผลแบบเดียวกันว่า ถ้าไม่ทำอย่างนั้น จะมีผู้พูดติเตียนว่า การอยู่ป่ารูปเดียวตามลำพังของท่านผู้นี้จะมีประโยชน์อะไร ในเมื่อท่านยังทำอย่างนี้อยู่

เมื่อจบ พระมหาโมคคัลลานะถามว่า ธรรมเหล่านี้สำหรับภิกษุผู้อยู่ป่าเท่านั้น หรือสำหรับภิกษุผู้อยู่ใกล้บ้านด้วย พระสารีบุตรตอบว่า ภิกษุผู้อยู่ป่ายังต้องประพฤติ ภิกษุผู้อยู่ใกล้บ้านยิ่งต้องประพฤติ

๑

เคารพเพื่อนพรหมจรรย์ สคารเวน ภวิตพฺพํ สปฺปติสฺเสน

ภิกษุผู้อยู่ป่าเมื่อมาอยู่ในสงฆ์ ควรมีความเคารพและยำเกรงในเพื่อนพรหมจรรย์ ถ้าไม่เคารพ จะมีคนติเตียนได้ว่าการอยู่ป่าของท่านไม่มีประโยชน์

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อกลับเข้ากลุ่มหลังจากห่างไปนาน อย่าคิดว่าประสบการณ์ของเราทำให้เหนือกว่าคนอื่น ให้ทักทายและให้เกียรติทุกคนตามปกติ
๒

รู้จักที่นั่ง และรู้เวลาเข้าออกหมู่บ้าน อาสนกุสเลน ภวิตพฺพํ

ควรฉลาดในเรื่องที่นั่ง คือไม่นั่งเบียดพระเถระ และไม่กันที่ของภิกษุผู้บวชใหม่ ไม่ควรเข้าหมู่บ้านเช้าเกินไปหรือกลับสายเกินไป และไม่ควรเที่ยวไปตามตระกูลทั้งก่อนเวลาฉันและหลังเวลาฉัน

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ในห้องประชุมหรืองานเลี้ยง ดูว่าที่นั่งไหนเหมาะกับเรา ไม่แย่งที่ผู้ใหญ่ และไม่ทำให้คนใหม่ไม่มีที่ยืน
๓

ไม่ฟุ้งซ่าน ไม่พูดพร่ำ ว่าง่าย อมุขเรน ภวิตพฺพํ อวิกิณฺณวาเจน

ควรเป็นผู้ไม่ฟุ้งซ่าน ไม่คะนอง ไม่ปากกล้า ไม่พูดจาเรื่อยเปื่อย เป็นผู้ว่าง่าย และมีมิตรดี

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อเจอกลุ่มเพื่อนหลังห่างกันนาน ระวังการพูดมากเพื่อชดเชยเวลาที่เงียบไป และเปิดใจรับคำแนะนำจากคนในกลุ่ม
๔

สำรวมอินทรีย์ รู้ประมาณในอาหาร ตื่นตัว โภชเน มตฺตญฺญุนา ภวิตพฺพํ

ควรคุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย รู้ประมาณในการบริโภค และประกอบความเพียรเป็นเครื่องตื่นอยู่ ข้อเหล่านี้ไม่ควรหย่อนลงเพียงเพราะออกจากป่ามาอยู่ในที่มีคนมาก

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อกลับจากคอร์สปฏิบัติหรือช่วงดูแลสุขภาพ ตั้งใจรักษานิสัยดีหนึ่งหรือสองอย่างไว้ เช่น กินพอดี และไม่เล่นมือถือจนดึก
๕

เพียร มีสติ มีสมาธิ มีปัญญา อารทฺธวีริเยน ภวิตพฺพํ

ควรปรารภความเพียร มีสติตั้งมั่น มีจิตเป็นสมาธิ และมีปัญญา ถ้าขาดสิ่งเหล่านี้ จะมีคนติเตียนว่าการอยู่ป่าตามลำพังของท่านไม่มีประโยชน์อะไร

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
วัดผลการฝึกของตัวเองจากคุณภาพของใจในชีวิตปกติ ไม่ใช่จากจำนวนวันที่ไปปฏิบัติหรือสถานที่ที่ไป
๖

ศึกษาธรรมและวินัยให้ลึกซึ้ง อภิธมฺเม อภิวินเย โยโค กรณีโย

ภิกษุผู้อยู่ป่าควรทำความเพียรในอภิธรรมและอภิวินัย เพราะมีคนถามปัญหาในเรื่องเหล่านี้กับภิกษุผู้อยู่ป่า ถ้าตอบไม่ได้ ก็จะถูกติเตียน

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ถ้าคนรอบตัวรู้ว่าเราสนใจธรรมะ เขาอาจมาถามเรา ลองศึกษาหลักพื้นฐานให้อธิบายได้ถูกต้อง ไม่ตอบตามความรู้สึก
๗

ฝึกสู่ธรรมที่สูงขึ้น อุตฺตริมนุสฺสธมฺเม โยโค กรณีโย

ภิกษุผู้อยู่ป่าควรทำความเพียรในวิโมกข์อันสงบที่ก้าวล่วงรูปเป็นอรูป และในอุตตริมนุสสธรรม เพราะมีคนถามถึงเรื่องเหล่านี้กับผู้อยู่ป่า ข้อนี้เป็นเป้าหมายของนักบวช ผู้อ่านทั่วไปไม่จำเป็นต้องเอามาเป็นมาตรฐานของตน

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
อย่าหยุดอยู่แค่ภาพลักษณ์ของ "คนปฏิบัติ" ให้ตั้งเป้าที่การเปลี่ยนแปลงภายในจริง แม้จะค่อย ๆ เป็นไป
๘

ผู้อยู่ใกล้บ้านยิ่งต้องประพฤติ คามนฺตวิหารินา

พระมหาโมคคัลลานะถามว่าธรรมเหล่านี้สำหรับภิกษุผู้อยู่ป่าเท่านั้นหรือ พระสารีบุตรตอบว่า ภิกษุผู้อยู่ป่ายังต้องสมาทานประพฤติ ภิกษุผู้อยู่ใกล้บ้านก็ยิ่งต้องสมาทานประพฤติ

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
คนที่อยู่กับผู้คนทุกวัน เช่น ครู พยาบาล หรือพนักงานบริการ ยิ่งต้องดูแลกิริยาและคำพูด เพราะผลกระทบต่อคนอื่นมากกว่า

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

ข้อปฏิบัติในพระสูตรนี้กล่าวถึงภิกษุโดยตรง แต่หลักใหญ่ใช้ได้กับทุกคนที่แยกไปทำอะไรคนเดียวนาน ๆ แล้วต้องกลับมาอยู่กับกลุ่ม เช่น คนที่ทำงานจากบ้านแล้วกลับเข้าออฟฟิศ หรือคนที่ไปปฏิบัติธรรมมาแล้วกลับบ้าน

ใจความคือ ความพิเศษของการอยู่สงบคนเดียว ไม่ได้ทำให้เราได้รับยกเว้นจากมารยาทธรรมดา ตรงกันข้าม คนจะดูว่าการฝึกนั้นเปลี่ยนเราอย่างไร จากกิริยาเล็ก ๆ เช่น การนั่ง การพูด และการกิน

คำตอบของพระสารีบุตรตอนท้ายก็เตือนใจดี คนที่อยู่ท่ามกลางผู้คนทุกวัน ยิ่งต้องระวังเรื่องเหล่านี้มากกว่าคนที่อยู่คนเดียว

เข้าสู่ระบบเพื่อบันทึกการอ่าน