เจติยราชชาดก: คำโกหกที่ยิ่งพูดยิ่งจมลึก

ในเจติยราชชาดก อัฏฐกนิบาต ชาดก ขุททกนิกาย คาถาเริ่มด้วยคำเตือนว่า ธรรมที่ถูกทำลายย่อมทำลายผู้ทำลาย ธรรมที่ไม่ถูกทำลายย่อมไม่ทำลายใคร จึงไม่ควรทำลายธรรม แล้วคาถาต่อ ๆ มากล่าวซ้ำว่า ผู้ใดรู้อยู่ เมื่อถูกถามแล้วตอบไปเป็นอย่างอื่น เทวดาย่อมหลีกหนี ปากมีกลิ่นเหม็น ตกจากฐานะของตน ฝนไม่ตกตามฤดู ลิ้นจะแตกเป็นสองแฉกเหมือนงู หรือไม่มีลิ้นเหมือนปลา และบุตรจะหนีไปคนละทิศ ทุกคาถาลงท้ายว่า ถ้าพระองค์ตรัสความจริง ก็จะกลับเป็นเหมือนเดิมได้ ถ้ายังตรัสเท็จ ก็จะถูกแผ่นดินสูบลึกลงไปอีก

คาถาสุดท้ายกล่าวว่า พระราชาองค์นี้เคยเสด็จไปในอากาศได้ แต่เสื่อมอำนาจและถูกแผ่นดินสูบ เพราะเหตุนั้นบัณฑิตจึงไม่สรรเสริญการลุอำนาจความชอบ (ฉันทาคติ) บุคคลควรมีจิตไม่ถูกประทุษร้าย แล้วกล่าวแต่คำจริง

ชาดกในพระไตรปิฎกมีเพียงคาถา อรรถกถาเล่าว่า พระเจ้าอุปริจระแห่งเจติยรัฐมีฤทธิ์เหาะไปในอากาศได้ พระองค์เคยสัญญาไว้กับโกรกลัมพกะ เพื่อนร่วมสำนักเรียน ว่าจะให้ตำแหน่งปุโรหิต แต่ตำแหน่งนั้นเป็นของกปิลพราหมณ์ผู้เป็นพี่ชาย พระราชาจึงประกาศว่าจะกล่าวเท็จว่ากปิละเป็นน้อง โกรกลัมพกะเป็นพี่ คนทั้งเมืองมาดู เพราะในยุคนั้นยังไม่มีใครรู้จักการพูดเท็จ กปิลดาบสเตือนพระราชาด้วยคาถาเหล่านี้ อรรถกถาอธิบายว่าธรรมในคาถาแรกหมายถึงความเคารพผู้เป็นพี่ (เชฏฐาปจายนธรรม) ทุกครั้งที่พระราชายืนยันคำเท็จ ก็จมลงทีละขั้น ตั้งแต่ข้อเท้าไปจนถูกแผ่นดินสูบทั้งพระองค์ อรรถกถาเล่าว่าพระศาสดาตรัสเรื่องนี้เมื่อภิกษุสนทนากันเรื่องพระเทวทัตถูกแผ่นดินสูบ