เอกราชชาดก: ใจที่เที่ยงตรงดั่งตราชูทั้งในสุขและทุกข์

ในเอกราชชาดก จตุกกนิบาต ชาดก ขุททกนิกาย คาถามีสี่บท พระเจ้าทุพภิเสนตรัสถามพระเจ้าเอกราชว่า เมื่อก่อนพระองค์เสวยกามคุณอันบริบูรณ์ บัดนี้ถูกโยนลงในหลุมอันขรุขระ เหตุใดจึงยังไม่ละผิวพรรณและกำลังเดิมเลย พระเจ้าเอกราชตอบว่า ความอดทนและตบะเป็นสิ่งที่พระองค์ปรารถนามาแต่เดิม บัดนี้ได้สิ่งนั้นแล้ว จะละผิวพรรณและกำลังไปทำไม และสัตบุรุษผู้เยือกเย็นย่อมเป็นกลางทั้งในสุขและทุกข์เหมือนตราชู

เรื่องประกอบมาจากอรรถกถา อำมาตย์ผู้ประพฤติผิดในราชสำนักพาราณสีถูกเนรเทศ ไปยุยงพระเจ้าทุพภิเสนแห่งโกศลให้ยึดเมือง พระเจ้าทุพภิเสนจับพระเจ้าพาราณสีแขวนไว้ที่ธรณีประตู พระเจ้าพาราณสีทรงเจริญเมตตาต่อผู้จับตน จนได้ฌาน อรรถกถาเล่าต่อว่า ความเร่าร้อนเกิดขึ้นในกายของพระเจ้าทุพภิเสน เมื่อทรงทราบเหตุจึงให้ปล่อย และเสด็จมาขอขมา

ท้ายเรื่อง อรรถกถาเล่าว่าพระเจ้าทุพภิเสนคืนราชสมบัติ ลงอาญาอำมาตย์ผู้ยุยง แล้วเสด็จกลับ ส่วนพระเจ้าพาราณสีมอบราชสมบัติแก่เหล่าอำมาตย์แล้วออกบวช