มาฆสูตร: ให้ด้วยทรัพย์สุจริต ด้วยใจผ่องใส
ใช้ในชีวิตประจำวัน

มาฆสูตร: ให้ด้วยทรัพย์สุจริต ด้วยใจผ่องใส

มาฆสุตฺตํ

มาฆมาณพหาทรัพย์โดยสุจริตแล้วแบ่งให้คนจำนวนมาก จึงทูลถามว่าการให้เช่นนี้ได้บุญมากไหม ควรให้ใคร และทานจะบริสุทธิ์ได้อย่างไร — พระพุทธเจ้าทรงตอบว่าได้บุญมาก ทรงแสดงคุณของผู้รับ และสอนให้ทำใจให้ผ่องใสทุกเวลา

๘ ข้อ

ในมาฆสูตร สุตตนิบาต ขุททกนิกาย มาฆมาณพเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าที่ภูเขาคิชฌกูฏ กรุงราชคฤห์ เขาเล่าว่าตนเป็นผู้ให้ รู้ใจผู้ขอ แสวงหาทรัพย์โดยธรรม แล้วนำทรัพย์ที่ได้มาโดยธรรมนั้นให้แก่คนหนึ่งคน สองคน ไปจนถึงร้อยคนหรือมากกว่านั้น และทูลถามว่าการให้เช่นนี้ได้บุญมากหรือไม่ พระพุทธเจ้าตรัสยืนยันว่าได้บุญมากจริง

จากนั้นมาฆะทูลถามเป็นคาถาต่อว่า การบูชาของคฤหัสถ์ผู้ให้เช่นนี้จะบริสุทธิ์ได้อย่างไร ผู้รับที่ควรให้คือใคร และความพร้อมของการบูชาคืออะไร พระพุทธเจ้าทรงแสดงคุณของผู้ควรรับทานไว้ยาวหลายคาถา โดยทุกคาถาลงท้ายว่าผู้มุ่งบุญพึงให้แก่ท่านเหล่านั้นตามกาล

ท้ายพระสูตรทรงสอนให้ทำจิตให้ผ่องใสในทุกเวลา ละโทสะ แผ่เมตตาไม่มีประมาณ และตรัสว่าผู้บูชายัญครบสามประการย่อมเข้าถึงพรหมโลก มาฆมาณพประกาศตนเป็นอุบาสกตลอดชีวิต

  1. ๑

    หาทรัพย์โดยธรรม แล้วแบ่งให้กว้างขวาง ธมฺเมน โภเค ปริเยสติ

    มาฆมาณพแสวงหาโภคทรัพย์โดยธรรม แล้วนำทรัพย์ที่ได้มาโดยธรรมนั้นให้แก่ผู้รับตั้งแต่หนึ่งคนไปจนถึงร้อยคนหรือมากกว่า พระพุทธเจ้าตรัสว่าผู้ที่ทำเช่นนี้ย่อมประสบบุญมาก

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ก่อนคิดเรื่องจะให้เท่าไร ให้ตรวจที่มาของเงินก่อน รายได้ที่สุจริตคือฐานของทานทุกอย่าง แล้วจึงกันส่วนหนึ่งไว้แบ่งปันเป็นประจำ

  2. ๒

    ทานบริสุทธิ์เมื่อผู้รับเป็นผู้ควรรับ มาฆสุตฺตํ

    เมื่อมาฆะถามว่าการบูชาของผู้ให้จะบริสุทธิ์ได้อย่างไร พระพุทธเจ้าตรัสว่าผู้ให้เช่นนั้นพึงทำให้ทักขิไณยบุคคล คือผู้ควรรับทาน ยินดีได้ แล้วทรงแสดงต่อว่าผู้ควรรับทานมีคุณอย่างไร

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เมื่อจะบริจาคให้องค์กรหรือบุคคล ใช้เวลาสักนิดดูว่าผู้รับซื่อตรงและใช้สิ่งที่ได้รับไปในทางที่ดีหรือไม่

  3. ๓

    ผู้ไม่เกี่ยวข้อง ไม่มีเครื่องกังวล อสตฺตา วิจรนฺติ โลเก

    ผู้ควรรับทานคือผู้ไม่เกี่ยวข้อง ไม่มีเครื่องกังวล ทำกิจเสร็จแล้ว มีจิตคุ้มครองดี เที่ยวไปในโลก ผู้ตัดสังโยชน์ได้ ฝึกตนแล้ว หลุดพ้น ไม่มีทุกข์ ไม่มีความหวัง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    สังเกตว่าคนที่น่าสนับสนุนมักเป็นคนที่ไม่เรียกร้องอะไรเพื่อตัวเองมาก การช่วยคนเช่นนี้ทำให้สิ่งที่ให้ไปถึงประโยชน์ส่วนรวมได้จริง

  4. ๔

    ผู้ไม่มีมายา ไม่ถือตัว ไม่โลภ เย วีตโลภา อมมา นิราสา

    ผู้ควรรับทานยังได้แก่ผู้ไม่มีมายา ไม่ถือตัว ปราศจากความโลภ ไม่ยึดถือสิ่งใดว่าเป็นของเรา ไม่มีความหวัง มีอาสวะสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ระวังการให้เพราะถูกใจภาพลักษณ์ที่ดูดีหรือคำพูดที่โน้มน้าวเก่ง คุณสมบัติสำคัญของผู้รับคือความจริงใจและไม่หวังเอาประโยชน์

  5. ๕

    ให้แก่ผู้ควรรับตามกาล กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ

    ทุกคาถาที่แสดงคุณของผู้ควรรับทานลงท้ายเหมือนกันว่า ผู้มุ่งบุญพึงหลั่งไทยธรรมในท่านเหล่านั้นตามกาล คือให้ในเวลาที่เหมาะสม ในคาถายังเปรียบผู้ควรรับทานว่าสำรวมดีเหมือนกระสวยที่ไปตรง และเปล่งปลั่งเหมือนพระจันทร์ที่พ้นจากราหู

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    การให้ที่ถูกเวลามีค่ามาก เช่น ช่วยเพื่อนตอนที่เขาต้องการจริง หรือถวายของที่วัดขาดอยู่ ดีกว่าให้ของที่เราอยากให้แต่ผู้รับไม่ได้ใช้

  6. ๖

    ทำจิตให้ผ่องใสในทุกเวลา สพฺพตฺถ จ วิปฺปสาเทหิ จิตฺตํ

    เมื่อมาฆะถามถึงความพร้อมของการบูชา พระพุทธเจ้าตรัสว่า เมื่อจะบูชาก็จงบูชา และจงทำจิตให้ผ่องใสในทุกเวลา เพราะการบูชาเป็นที่ยึดเหนี่ยวใจของผู้บูชา ผู้ตั้งมั่นในการบูชานั้นย่อมละโทสะได้

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ก่อนให้ ขณะให้ และหลังให้ ลองสังเกตใจตัวเอง ถ้ามีความเสียดาย ความหงุดหงิด หรือความอยากได้หน้าแทรกเข้ามา ให้วางลงก่อนแล้วค่อยให้

  7. ๗

    จากทานสู่เมตตาที่ไม่มีประมาณ เมตฺตํ จิตฺตํ ภาวยํ อปฺปมาณํ

    ผู้ปราศจากความกำหนัด กำจัดโทสะแล้ว เจริญเมตตาจิตอันไม่มีประมาณ ไม่ประมาทตลอดคืนและวัน ย่อมแผ่ใจที่ไม่มีประมาณไปทั่วทุกทิศ การให้จึงไม่ได้จบที่สิ่งของ แต่ขยายไปเป็นใจที่ปรารถนาดีต่อทุกคน

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    หลังทำบุญหรือช่วยใครแล้ว ใช้ความรู้สึกดีที่เกิดขึ้นเป็นจุดเริ่มแผ่เมตตา นึกถึงผู้รับ คนรอบตัว แล้วขยายไปถึงคนที่เราไม่รู้จัก

  8. ๘

    ยัญครบสามประการ ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ

    มาฆะถามว่าใครบริสุทธิ์ ใครหลุดพ้น และจะไปพรหมโลกได้อย่างไร พระพุทธเจ้าตรัสว่า ผู้บูชายัญครบทั้งสามประการ ย่อมทำให้ผู้ควรรับทานยินดีได้ เป็นผู้ควรแก่การขอ และเมื่อบูชาโดยชอบเช่นนั้นย่อมเข้าถึงพรหมโลก พระสูตรไม่ได้แจกแจงไว้ในที่นี้ว่าสามประการนั้นคืออะไร

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    มองการให้เป็นสิ่งที่ต้องดูแลทั้งกระบวน ตั้งแต่ที่มาของทรัพย์ ผู้รับ ไปจนถึงใจของเราเอง ไม่ใช่แค่ช่วงที่ยื่นของให้

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

พระสูตรนี้ไม่ได้สอนเพียงให้ให้มาก ๆ แต่เริ่มจากรากคือทรัพย์ที่ได้มาโดยสุจริต แล้วจบที่ใจของผู้ให้ ซึ่งควรผ่องใส ไม่มีความขุ่นเคือง และขยายเป็นเมตตา

คุณของผู้รับที่ทรงแสดงเป็นอุดมคติระดับสูง ไม่ได้หมายความว่าการช่วยคนทั่วไปไม่มีค่า ใจความคือเมื่อจะเลือกสนับสนุน ให้ดูคุณธรรมและความตั้งใจของผู้รับด้วย ไม่ใช่ดูแค่ภาพลักษณ์

การให้ควรอยู่ในกำลังของตน ไม่ต้องให้จนตนเองหรือครอบครัวเดือดร้อน และไม่จำเป็นต้องรอให้มีทรัพย์มากก่อนจึงจะเริ่มให้

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

สิริวัฑฒสูตรและมานทินนสูตร: เจริญสติบนเตียงคนไข้

ลาภา เต คหปติ สุลทฺธํ เต คหปติ

คฤหบดีสองคนป่วยหนักและนิมนต์พระอานนท์มาเยี่ยม แม้ทุกขเวทนากำเริบ ทั้งสองยังเจริญสติปัฏฐาน ๔ จนพระอานนท์กล่าวว่…

ภิกขุนีวิภังค์: ของสบายที่อนุญาตเมื่อจำเป็น แต่ไม่อนุญาตเมื่อแค่อยาก

ฉตฺตุปาหนวคฺโค

ร่มและรองเท้า ยานพาหนะ เครื่องประดับ น้ำอบน้ำหอม และการให้คนอื่นนวด — สิกขาบทชุดหนึ่งที่ห้ามไว้เมื่อไม่อาพาธ แ…

อันธกวินทสูตรและอรุณวตีสูตร: อยู่ลำพังก็ได้ อยู่กับหมู่ก็ได้ แต่ต้องมีสติ

อนฺธกวินฺทสุตฺตํ

ท้าวสหัมบดีพรหมแนะว่า ให้เสพที่นั่งที่นอนอันสงัด ถ้าไม่ยินดีในที่นั้น ก็ให้อยู่ในหมู่อย่างสำรวมและมีสติ — และค…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้