ใช้ในชีวิตประจำวัน

เปตวัตถุ: อุทิศบุญด้วยใจอนุเคราะห์ แม้ต่อคนที่เคยทำร้ายเรา

ตสฺมา ทชฺเชถ เปตานํ

พระสารีบุตรถวายข้าวคำหนึ่ง ผ้าเท่าฝ่ามือ และน้ำขันหนึ่งแล้วอุทิศให้ ภรรยาที่ทำบุญให้หญิงผู้เคยกลั่นแกล้งตน สามีที่ทำบุญให้ภรรยาผู้เคยพูดจาหยาบคาย และพระราชาที่ทรงทำบุญอุทิศให้คฤหบดีผู้ไม่ใช่ญาติ

๖ ข้อ

ในเปตวัตถุ ขุททกนิกาย มีหลายเรื่องที่เปรตมาขอให้คนที่รู้จักทำบุญแล้วอุทิศให้ เมื่อทำตาม เปรตก็ได้รับอาหาร เครื่องนุ่งห่ม และน้ำทันที แล้วกลับมาปรากฏในร่างที่งดงามเพื่ออนุโมทนา หน้านี้รวบรวมจากสังสารโมจกเปตวัตถุ มัตตาเปติวัตถุ นันทาเปตวัตถุ จูฬเสฏฐีเปตวัตถุ และอภิชชมานเปตวัตถุ

สิ่งที่น่าสังเกตคือผู้ได้รับการอุทิศไม่ได้มีแต่ญาติที่รัก บางคนเคยกลั่นแกล้งหรือพูดจาหยาบคายต่อผู้ทำบุญ และหลายเรื่องเน้นว่าควรถวายทานแก่ผู้มีศีลแล้วจึงอุทิศให้ ไม่ใช่ยื่นของให้เปรตโดยตรง

เปตวัตถุเป็นคัมภีร์ในขุททกนิกายที่นักวิชาการจำนวนหนึ่งเห็นว่าเรียบเรียงในชั้นหลัง และสอนผ่านภาพของภพภูมิของเปรต หน้านี้นำเสนอเรื่องภพภูมิหลังความตายตามที่คัมภีร์สอน ผู้อ่านอาจเห็นต่างได้ แต่ใจที่ระลึกถึงผู้อื่นด้วยความเมตตาเป็นสิ่งที่ใช้ได้กับทุกคน

๑

ของน้อยที่ให้ด้วยใจอนุเคราะห์ ภิกฺขูนํ อาโลปํ ทตฺวา ปาณิมตฺตญฺจ โจลกํ

ในสังสารโมจกเปตวัตถุ นางเปรตบอกพระสารีบุตรว่า ไม่มีพ่อแม่หรือญาติคนใดชักชวนให้นางให้ทาน นางจึงไม่ได้ทำกุศล แล้วขอให้ท่านทำบุญอุทิศให้ พระสารีบุตรถวายข้าวคำหนึ่ง ผ้าผืนเท่าฝ่ามือ และน้ำดื่มขันหนึ่งแก่ภิกษุ แล้วอุทิศให้ นางได้รับอาหาร ผ้า และน้ำทันที

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
อย่าประเมินค่าคำชวนของเราต่ำไป การชวนลูกหลานหรือเพื่อนให้รู้จักแบ่งปัน อาจเป็นสิ่งที่เขาไม่เคยได้รับจากใครเลย
๒

ทำบุญให้คนที่เคยกลั่นแกล้งเรา หนฺท กึ ตฺยาหํ ทมฺมิ

ในมัตตาเปติวัตถุ นางมัตตาซึ่งเคยเป็นภรรยาร่วมสามีกับนางติสสา มาปรากฏในร่างเปรต และยอมรับว่าเคยริษยา โปรยฝุ่นใส่ โปรยผลหมามุ้ยบนที่นอน ลักผ้าไปซ่อน และทิ้งของหอมของนางติสสาลงหลุมคูถ นางติสสาตอบว่ารู้อยู่แล้วทุกเรื่อง แต่เมื่อฟังจบกลับถามว่า จะให้อะไรหรือทำอะไรให้เธอจึงจะมีความสุข แล้วนิมนต์ภิกษุแปดรูปมาฉันภัตตาหาร ถวายผ้า และอุทิศให้

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
การให้อภัยไม่จำเป็นต้องลืมว่าเขาเคยทำอะไร นางติสสารู้ทุกอย่าง แต่เลือกทำสิ่งที่ช่วยเขาได้ เราอาจเริ่มจากการแผ่เมตตาให้คนที่เคยทำร้ายเราสักครั้ง
๓

ยื่นให้ถึงมือไม่สำเร็จ หตฺเถน หตฺเถ เต ทินฺนํ น มยฺหํ อุปกปฺปติ

ในนันทาเปตวัตถุ นันทาภรรยาของนันทเสนอุบาสกมาปรากฏเป็นเปรต เล่าว่าเคยดุร้าย หยาบคาย ไม่เคารพสามี และพูดคำชั่วต่อเขา นันทเสนจะให้ผ้าและพากลับบ้านไปพบลูกและลูกสะใภ้ นางบอกว่าสิ่งที่ยื่นให้จากมือสู่มือไม่สำเร็จแก่นาง ขอให้เลี้ยงภิกษุผู้มีศีล ปราศจากราคะ เป็นพหูสูต ให้อิ่มด้วยข้าวน้ำ แล้วอุทิศให้ นันทเสนก็ทำตาม

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อทำบุญให้ผู้ล่วงลับ ให้ใส่ใจกับการทำความดีต่อผู้มีศีลหรือต่อส่วนรวมที่มีประโยชน์จริง มากกว่ากังวลว่าต้องส่งของชิ้นใดไปให้ถึงมือ
๔

ผู้รับอนุโมทนาและอวยพรกลับ ตว ทาเนน ทินฺเนน โมทามิ อกุโตภยา

ทั้งนางมัตตาและนางนันทากลับมาในร่างที่งดงาม บอกว่าเพราะทานที่ท่านให้ ตนจึงบันเทิงใจไม่มีภัย แล้วอวยพรให้ผู้ทำบุญมีอายุยืนพร้อมญาติทั้งปวง และกล่าวว่าผู้ที่ประพฤติธรรม ให้ทาน และกำจัดมลทินคือความตระหนี่พร้อมทั้งราก จะไปสู่ที่ที่ไม่มีความโศก

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ความสัมพันธ์ที่เคยร้าวอาจจบลงด้วยการอวยพรกันได้ ถ้ามีฝ่ายหนึ่งเริ่มทำดีก่อน
๕

ทานควรถึงผู้ที่สมควร พุทฺธญฺจ สงฺฆํ ปริวิสิยาน ราช

ในจูฬเสฏฐีเปตวัตถุ เปรตผู้เคยเป็นคฤหบดีตระหนี่ในเมืองพาราณสีทูลพระเจ้าอชาตศัตรูว่า ลูกสาวของตนทำทานอุทิศให้ญาติ ตนจึงจะไปรับที่เมืองอันธกวินทะ แต่เมื่อไปถึงก็ไม่ได้รับ เพราะผู้บริโภคภัตนั้นไม่สมควรแก่ทักษิณา เปรตจึงขอให้พระราชาเลี้ยงพระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ ถวายจีวร แล้วอุทิศให้ เมื่อพระราชาทรงทำ เปรตก็มาปรากฏในร่างที่งดงามและทูลลาไปอย่างมีสุข

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ก่อนบริจาคในนามผู้ล่วงลับ ควรเลือกผู้รับหรือองค์กรที่ซื่อตรงและนำไปใช้ประโยชน์จริง การตรวจสอบสักนิดเป็นส่วนหนึ่งของความตั้งใจดี
๖

ให้บ่อย ๆ เพื่ออนุเคราะห์ ฐาเน ฐิตสฺส เปตสฺส ทกฺขิณา อุปกปฺปถ

ในอภิชชมานเปตวัตถุ มหาอำมาตย์ชื่อโกลิยะเห็นเปรตเปลือยกายในแม่น้ำคงคา จึงให้ข้าวสัตตูและผ้าคู่หนึ่งเพื่อเปรตนั้น โดยให้มอบแก่ช่างกัลบกบนเรือ ทันใดนั้นเปรตก็มีผ้านุ่งห่ม คาถาสรุปว่า ทักษิณาสำเร็จแก่เปรตที่อยู่ในที่นั้น เพราะฉะนั้นพึงให้เพื่ออนุเคราะห์เปรตทั้งหลายบ่อย ๆ

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
การระลึกถึงผู้ล่วงลับไม่จำเป็นต้องรอวันสำคัญประจำปี ทำความดีเล็ก ๆ แล้วตั้งใจอุทิศให้ได้บ่อย ๆ เช่น ทุกครั้งที่ได้ช่วยเหลือใคร

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

การทำบุญอุทิศในคัมภีร์ไม่ได้มีไว้เฉพาะคนที่เรารัก เรื่องของนางติสสาและนันทเสนชวนให้ลองนึกถึงคนที่เคยทำให้เราเจ็บใจ แล้วทำความดีเพื่อเขาสักครั้ง ใจที่ทำได้เช่นนั้นเบาลงกว่าใจที่ยังผูกโกรธ

สำหรับผู้ล่วงลับที่รัก การทำความดีแล้วตั้งใจอุทิศให้ช่วยให้ความคิดถึงมีทางไป แทนที่จะวนอยู่กับความเศร้า และคนที่ยังอยู่ก็ได้รับประโยชน์จากความดีนั้นจริง ๆ

ไม่ควรใช้เรื่องเหล่านี้กดดันใครให้ทำบุญเกินกำลังเพราะกลัวว่าผู้ล่วงลับจะลำบาก ในเรื่องสังสารโมจก ของที่พระสารีบุตรถวายเป็นเพียงข้าวคำหนึ่ง ผ้าผืนเล็ก และน้ำขันหนึ่ง

เข้าสู่ระบบเพื่อบันทึกการอ่าน