ใช้ในชีวิตประจำวัน

สุเมธดาบสพบพระทีปังกรพุทธเจ้า: ความตั้งใจที่เริ่มต้นในโคลน

สุเมธกถา

พราหมณ์ผู้มั่งคั่งสละทรัพย์ออกบวช เมื่อพระทีปังกรพุทธเจ้าเสด็จมา ท่านนอนลงบนเปือกตมให้พระองค์เหยียบข้าม ตั้งความปรารถนาจะช่วยสัตว์ทั้งหลายให้ข้ามพ้น ได้รับพยากรณ์ แล้วเริ่มค้นหาธรรมที่ทำให้เป็นพระพุทธเจ้า

๗ ข้อ

ในพุทธวงศ์ ขุททกนิกาย พระพุทธเจ้าทรงเล่าว่า ในสี่อสงไขยแสนกัปก่อน พระองค์เป็นพราหมณ์ชื่อสุเมธ อยู่ในนครอมรวดี มีทรัพย์หลายโกฏิ เรียนจบไตรเพท วันหนึ่งนั่งคิดในที่ลับว่า การเกิดและการที่ร่างกายแตกสลายเป็นทุกข์ จึงตั้งใจแสวงหานิพพาน แล้วให้ทรัพย์แก่คนไร้ที่พึ่ง ออกไปบวชเป็นดาบสใกล้ภูเขาหิมวันต์

เมื่อพระทีปังกรพุทธเจ้าเสด็จอุบัติ ผู้คนช่วยกันแผ้วถางทางรับเสด็จ สุเมธขอส่วนหนึ่งมาทำด้วย แต่ทำยังไม่เสร็จพระพุทธเจ้าก็เสด็จมาถึง ท่านจึงสยายผม ลาดผ้าคากรองและหนังสัตว์ลงบนเปือกตม แล้วนอนคว่ำให้พระองค์และพระสาวกเหยียบข้ามไป

พระทีปังกรพุทธเจ้าทรงพยากรณ์ว่า ดาบสนี้จักเป็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าโคดมในอนาคต เมื่อพระองค์เสด็จผ่านไปแล้ว สุเมธนั่งพิจารณาหาธรรมที่ทำให้เป็นพระพุทธเจ้า จนพบบารมีสิบประการ

๑

เมื่อมีทุกข์ ย่อมมีทางพ้นทุกข์ ยถาปิ ทุกฺเข วิชฺชนฺเต สุขํ นามปิ วิชฺชติ

สุเมธใช้เหตุผลเป็นคู่ ๆ ว่า เมื่อมีทุกข์ สุขก็ย่อมมี เมื่อมีความร้อน ความเย็นก็ย่อมมี เมื่อมีความเกิด ความไม่เกิดก็ควรปรารถนา และเปรียบว่า คนเปื้อนสกปรกเห็นสระน้ำเต็มแต่ไม่ลงอาบ จะโทษสระไม่ได้ คนป่วยมีหมอแต่ไม่ให้รักษา จะโทษหมอไม่ได้

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อชีวิตมีปัญหาและรู้ว่ามีวิธีแก้หรือมีคนช่วยได้ ให้ลงมือเดินเข้าไปหา แทนการบ่นว่าทางแก้ไม่ได้ผลทั้งที่ยังไม่ได้ลอง
๒

สละทรัพย์แล้วออกบวช ธมฺมิโก นาม ปพฺพโต

สุเมธให้ทรัพย์หลายร้อยโกฏิแก่คนไม่มีที่พึ่งและคนอนาถา แล้วไปสร้างอาศรมที่ภูเขาชื่อธรรมิกบรรพต ใกล้ภูเขาหิมวันต์ ทำความเพียรในที่นั่งและที่จงกรม ภายในเจ็ดวันก็ได้บรรลุอภิญญาและพละ

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ก่อนเริ่มสิ่งสำคัญในชีวิต ลองจัดการสิ่งที่ถืออยู่ให้เรียบร้อยก่อน สิ่งไหนให้คนอื่นใช้ประโยชน์ได้ก็ส่งต่อ ใจจะเบาพอจะเดินหน้า
๓

ได้ยินคำว่า พุทโธ แล้วขอร่วมถางทาง พุทฺโธ

สุเมธเหาะผ่านมาเห็นผู้คนเบิกบานใจช่วยกันแผ้วถางทาง ถามได้ความว่าเพื่อรับเสด็จพระทีปังกรพุทธเจ้า ปีติเกิดขึ้นเพราะได้ยินคำว่า พุทโธ ท่านคิดว่าไม่ควรปล่อยขณะนี้ให้ล่วงไปเปล่า จึงขอส่วนหนึ่งของทางมาถางเอง พลางนึกว่า พุทโธ พุทโธ

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อมีโอกาสทำความดีร่วมกับคนอื่น เช่น งานอาสาในชุมชน อย่าเพียงยืนดู ขอรับงานสักส่วนหนึ่งแล้วทำด้วยใจที่ระลึกถึงสิ่งดีงาม
๔

นอนลงบนเปือกตม กลเล ปตฺถริตฺวาน อวกุชฺโช นิปชฺชหํ

ทางยังถางไม่เสร็จ พระพุทธเจ้าพร้อมพระขีณาสพสี่แสนก็เสด็จมาถึง สุเมธสยายผม ลาดผ้าคากรองและหนังสัตว์ลงบนเปือกตม แล้วนอนคว่ำลง ด้วยคิดว่าขอให้พระพุทธเจ้าพร้อมพระสาวกเหยียบตนไป อย่าเหยียบเปือกตมเลย

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่องานที่รับผิดชอบยังไม่เสร็จทันเวลา แทนการหาข้อแก้ตัว ให้หาทางอุดช่องว่างด้วยสิ่งที่ตนมีอยู่ตรงนั้น
๕

ข้ามไปคนเดียวจะมีประโยชน์อะไร กึ เม เอเกน ติณฺเณน

ขณะนอนอยู่ สุเมธคิดว่า ถ้าต้องการ วันนี้ก็อาจเผากิเลสของตนได้ แต่จะมีประโยชน์อะไรกับการข้ามไปคนเดียว ท่านปรารถนาจะบรรลุสัพพัญญุตญาณ แล้วช่วยหมู่สัตว์พร้อมทั้งเทวดาให้ข้ามพ้นไปด้วย

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อเราเก่งเรื่องใดแล้ว ลองถามตัวเองว่าจะใช้ความสามารถนี้ช่วยให้คนอื่นเก่งขึ้นได้อย่างไร เช่น เขียนคู่มือ สอนน้องใหม่ หรือแบ่งปันสิ่งที่รู้
๖

ได้รับพยากรณ์ ปสฺสถ อิมํ ตาปสํ

พระทีปังกรพุทธเจ้าประทับยืนเหนือศีรษะของสุเมธ ตรัสให้ผู้คนดูดาบสนี้ ว่าจักได้เป็นพระพุทธเจ้าพระนามว่าโคดม ออกจากนครกบิลพัสดุ์ พระมารดาชื่อมายา พระบิดาชื่อสุทโธทนะ มีพระอัครสาวกชื่อโกลิตะและอุปติสสะ มีพระอานนท์เป็นอุปัฏฐาก เทวดาและมนุษย์ต่างยินดี

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
คำชื่นชมหรือกำลังใจจากผู้ที่เราเคารพมีพลังมาก เมื่อได้รับ ให้ใช้เป็นแรงผลักให้ทำต่อ และเมื่อเราเป็นผู้ใหญ่ ก็ให้กำลังใจคนที่กำลังตั้งใจทำดีอย่างเจาะจง
๗

มั่นใจในพระดำรัส แล้วเริ่มค้นหาธรรม หนฺท พุทฺธกเร ธมฺเม วิจินามิ อิโต จิโต

สุเมธคิดว่า พระพุทธเจ้ามีพระวาจาไม่เป็นสอง ไม่เปล่าประโยชน์ เปรียบเหมือนก้อนดินที่โยนขึ้นฟ้าย่อมตกลงพื้น เหมือนเมื่อราตรีสิ้นไปพระอาทิตย์ย่อมขึ้น แต่ท่านไม่นั่งรอเฉย ๆ ท่านลงมือค้นหาธรรมที่ทำให้เป็นพระพุทธเจ้าทุกทิศทาง จนพบบารมีสิบประการ แล้วสมาทานเข้าป่าไปบำเพ็ญ

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ความมั่นใจว่าทางถูกต้องไม่ใช่เหตุให้หยุดทำ ให้ใช้ความมั่นใจนั้นเป็นแรงศึกษาและลงมือทำสิ่งที่ต้องทำต่อไป

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

เรื่องนี้ไม่ได้ชวนให้ทุกคนตั้งความปรารถนาเป็นพระพุทธเจ้า แต่ให้เห็นว่าเส้นทางใหญ่เริ่มจากความตั้งใจที่ชัดในขณะหนึ่ง และการลงมือทำสิ่งที่อยู่ตรงหน้า แม้เป็นแค่การช่วยถางทางที่ยังไม่เสร็จ

จุดที่น่าคิดคือสุเมธมีโอกาสหลุดพ้นเร็วกว่า แต่เลือกทางที่ยาวกว่าเพื่อช่วยคนอื่น ในชีวิตประจำวันเรามักเจอทางเลือกเล็ก ๆ ทำนองนี้ เช่น จะทำงานให้เสร็จเฉพาะส่วนตัว หรือเสียเวลาเพิ่มอีกนิดเพื่อสอนเพื่อนร่วมงานให้ทำเป็นด้วย

เรื่องปาฏิหาริย์และนิมิตต่าง ๆ ในพุทธวงศ์ให้อ่านอย่างที่คัมภีร์เล่า แก่นที่นำมาใช้ได้คือความเพียรระยะยาว ความถ่อมตน และความมั่นใจในทางที่ถูก

เข้าสู่ระบบเพื่อบันทึกการอ่าน