ธรรมเทวปุตตชาดก: เมื่อธรรมกับอธรรมสวนทางกัน
ธมฺมเทวปุตฺตชาตกํเทพบุตรชื่อธรรมกับเทพบุตรชื่ออธรรมขับรถมาพบกันบนทาง ธรรมขอทางด้วยเหตุผล อธรรมท้าให้รบกันแล้วทางเป็นของผู้ชนะ ธ…
ภริยาสุตฺตํ
พระพุทธเจ้าตรัสกับนางสุชาดา สะใภ้ในบ้านท่านอนาถบิณฑิกะ ว่าภรรยามี ๗ แบบ ตั้งแต่แบบเพชฌฆาต โจร นาย ไปจนถึงแบบแม่ พี่สาวน้องสาว เพื่อน และทาสี แล้วทรงถามว่าเธอเป็นแบบไหน
ในภริยาสูตร อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต เช้าวันหนึ่งพระพุทธเจ้าเสด็จไปที่บ้านท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ได้ยินคนในบ้านส่งเสียงอื้ออึง จึงตรัสถามว่าเหตุใดจึงเสียงดังเหมือนชาวประมงแย่งปลากัน ท่านเศรษฐีทูลว่า นางสุชาดาสะใภ้ที่มาจากตระกูลมั่งคั่ง ไม่เชื่อฟังแม่ผัว พ่อผัว และสามี แม้พระพุทธเจ้าก็ไม่เคารพ
พระพุทธเจ้าตรัสเรียกนางสุชาดามา แล้วทรงถามว่า ภรรยามี ๗ แบบ คือ เสมอด้วยเพชฌฆาต โจร นาย แม่ พี่สาวน้องสาว เพื่อน และทาสี เธอเป็นแบบไหน นางทูลว่ายังไม่เข้าใจโดยพิสดาร พระองค์จึงตรัสเป็นคาถาอธิบายทีละแบบ
ท้ายคาถาตรัสว่า สามแบบแรกเป็นคนทุศีล หยาบช้า ไม่เอื้อเฟื้อ ตายไปย่อมไปนรก ส่วนสี่แบบหลังตั้งอยู่ในศีล สำรวมมานาน ตายไปย่อมไปสุคติ นางสุชาดาทูลว่า ตั้งแต่วันนี้ขอให้ทรงจำนางว่าเป็นภรรยาแบบทาสี
มีใจคิดร้าย ไม่หวังดีต่อสามี ยินดีในชายอื่น ดูหมิ่นสามี และพยายามจะทำร้ายถึงชีวิต เป็นแบบที่ทำลายความสัมพันธ์อย่างถึงที่สุด
ถ้ารู้ตัวว่าเริ่มคิดแต่จะเอาชนะหรืออยากให้อีกฝ่ายเจ็บ ให้หยุดแล้วถามตัวเองว่ายังอยากอยู่ร่วมกันจริงไหม และควรคุยกันอย่างตรงไปตรงมาหรือขอคำปรึกษา
สามีหาทรัพย์มาได้ด้วยศิลปะ การค้า หรือการทำนา แม้มีน้อย ก็คิดจะยักยอกเอาไป เป็นการทรยศความไว้ใจเรื่องทรัพย์สิน
คู่ชีวิตควรเปิดเผยเรื่องเงินต่อกัน ไม่แอบใช้ ไม่แอบกู้ ไม่แอบโอน เพราะความลับเรื่องเงินกัดกร่อนความไว้ใจเร็วมาก
ไม่สนใจการงาน เกียจคร้าน กินมาก ปากร้าย พูดหยาบ และข่มขี่สามีผู้ขยันขันแข็ง ทำตัวเป็นเจ้านายในบ้าน
สังเกตน้ำเสียงเวลาสั่งหรือบ่นคนในบ้าน ถ้าพูดเหมือนเจ้านายสั่งลูกน้อง ลองเปลี่ยนเป็นขอความช่วยเหลือ และลงมือช่วยงานบ้านด้วยตัวเอง
หวังดีเกื้อกูลอยู่เสมอ ดูแลสามีเหมือนแม่ดูแลลูก และรักษาทรัพย์ที่สามีหามาได้ไว้
ความห่วงใยแบบนี้เห็นได้จากเรื่องเล็ก ๆ เช่น เตือนเรื่องสุขภาพ ช่วยวางแผนเก็บเงิน โดยไม่ควบคุมจนอีกฝ่ายอึดอัด
เคารพสามีเหมือนน้องเคารพพี่ มีความละอายต่อบาป และคล้อยตามความประสงค์ของสามี
ความเคารพในคู่ชีวิตคือการให้เกียรติความเห็นของอีกฝ่าย ไม่ดูแคลนต่อหน้าคนอื่น และละอายที่จะทำสิ่งที่ทำให้อีกฝ่ายเสียใจ
เห็นสามีแล้วดีใจ เหมือนเพื่อนเห็นเพื่อนที่จากไปนานกลับมา เป็นหญิงมีตระกูล มีศีล และดูแลสามี
ทักทายกันด้วยความยินดีเมื่อกลับถึงบ้าน วางโทรศัพท์แล้วถามไถ่กันสักครู่ ความเป็นเพื่อนทำให้ชีวิตคู่ไม่แห้งแล้ง
ถูกสามีขู่หรือแม้ถูกเฆี่ยนตี ก็ไม่โกรธ ไม่คิดร้ายตอบ อดทนได้ และคล้อยตามสามี นางสุชาดาเลือกเป็นแบบนี้ พระสูตรจัดไว้ในกลุ่มที่ตั้งอยู่ในศีล
สิ่งที่ควรนำมาใช้คือความไม่ถือโกรธเมื่อมีเรื่องกระทบกระทั่งทั่วไป ไม่ใช่การทนต่อความรุนแรง การทำร้ายร่างกายหรือจิตใจไม่ควรมีใครต้องยอมรับ
พระสูตรนี้พูดกับภรรยาตามบริบทสังคมอินเดียโบราณ แต่แก่นใช้ได้กับคู่ชีวิตทุกเพศ คือความสัมพันธ์พังได้ด้วยความคิดร้าย การเอาเปรียบเรื่องเงิน และการข่มกันด้วยคำพูด และอยู่ได้ยืนยาวด้วยความห่วงใย ความเคารพ ความเป็นเพื่อน และความไม่ถือโกรธ
ลองใช้เป็นกระจกส่องตัวเองแทนการเอาไปวัดอีกฝ่าย พระพุทธเจ้าไม่ได้ทรงตำหนินางสุชาดาต่อหน้าคนอื่น แต่ทรงถามให้นางเลือกเอง
ข้อควรระวัง: ภรรยาแบบทาสีในคาถาอดทนได้แม้ถูกเฆี่ยนตี คำนี้สะท้อนสังคมยุคนั้น ไม่ใช่คำแนะนำให้ทนต่อความรุนแรงในบ้าน ถ้าอยู่ในความสัมพันธ์ที่ถูกทำร้าย ให้ดูแลความปลอดภัยของตัวเองก่อน และขอความช่วยเหลือจากคนที่ไว้ใจหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
เทพบุตรชื่อธรรมกับเทพบุตรชื่ออธรรมขับรถมาพบกันบนทาง ธรรมขอทางด้วยเหตุผล อธรรมท้าให้รบกันแล้วทางเป็นของผู้ชนะ ธ…
สงสารนี้หาจุดเริ่มต้นไม่ได้ นับแม่ของแม่ด้วยมัดหญ้าทั้งชมพูทวีปก็ไม่หมด หาสัตว์ที่ไม่เคยเป็นแม่ พ่อ พี่น้อง หร…
คำแปลของบทสวด "อิติปิ โส ภควา…" ทีละคำ — บทที่คนสวดกันทุกวันแต่ไม่ค่อยมีใครรู้ว่าแปลว่าอะไร
ช่วงท้ายของขุททกวัตถุวิภังค์รวบรวมกิเลสเป็นหมวดละแปดถึงสิบแปด เช่น ใจกระทบโลกธรรม ๘ คำพูดไม่ประเสริฐ ๘ ท่าทีเม…