การฝึกจิต

วักกลิสูตร: ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นเรา

วกฺกลิสุตฺตํ

พระพุทธเจ้าเสด็จเยี่ยมพระวักกลิผู้อาพาธหนักแล้วตรัสว่า จะมีประโยชน์อะไรกับการเห็นกายที่เปื่อยเน่านี้ ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นเรา

๕ ข้อ

หมายเหตุก่อนอ่าน

หน้านี้กล่าวถึงพระสูตรที่ภิกษุรูปหนึ่งซึ่งอาพาธหนัก จบชีวิตตนเองในตอนท้าย ตามที่พระสูตรบันทึกไว้ หน้านี้ไม่มีรายละเอียดว่าเกิดขึ้นอย่างไร

เรานำพระสูตรนี้มาเพราะคำสอนที่พระพุทธเจ้าประทานแก่พระวักกลิขณะเจ็บป่วย ว่าผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นพระองค์ และการเยี่ยมไข้ด้วยความห่วงใย ตอนจบของพระสูตรเป็นกรณีเฉพาะ ไม่ใช่แบบอย่างให้ปฏิบัติตาม

หากคุณกำลังรู้สึกหมดหวังหรือมีความคิดทำร้ายตนเอง โปรดพูดคุยกับคนที่ไว้ใจ หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต ๑๓๒๓ (เบอร์ในประเทศไทย หากอยู่ต่างประเทศให้ติดต่อสายด่วนในประเทศที่อยู่)

ในวักกลิสูตร ขันธสังยุต พระวักกลิอาพาธหนัก ปรารถนาจะได้เฝ้าพระพุทธเจ้าเป็นครั้งสุดท้าย พระพุทธเจ้าจึงเสด็จไปเยี่ยม เมื่อพระวักกลิทูลว่าอยากเห็นพระองค์มานานแล้ว พระองค์ตรัสว่า "อย่าเลย วักกลิ จะมีประโยชน์อะไรด้วยการเห็นกายอันเปื่อยเน่านี้ ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นเรา ผู้ใดเห็นเรา ผู้นั้นเห็นธรรม"

จากนั้นทรงถามว่ารูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ เที่ยงหรือไม่เที่ยง สิ่งที่ไม่เที่ยงเป็นทุกข์หรือสุข และควรหรือที่จะถือว่าสิ่งนั้นเป็นเรา ของเรา ตัวตนของเรา พระวักกลิตอบได้ถูกต้องทุกข้อ

ในอังคุตตรนิกาย เอตทัคคบาลี พระวักกลิเป็นผู้เลิศทางผู้หลุดพ้นด้วยศรัทธา อรรถกถาและอปทานเล่าเพิ่มว่าท่านบวชเพราะชอบเฝ้ามองพระรูปโฉมของพระพุทธเจ้า พระสูตรนี้จึงเป็นเหมือนการพาศรัทธาที่ผูกกับรูปกายไปสู่ปัญญาที่เห็นธรรม

๑

รูปกายไม่ใช่สิ่งที่ต้องเห็น กึ เต วกฺกลิ อิมินา ปูติกาเยน ทิฏฺเฐน

พระพุทธเจ้าทรงเรียกพระวรกายของพระองค์เองว่ากายอันเปื่อยเน่า เพื่อชี้ว่าแม้กายของพระพุทธเจ้าก็อยู่ใต้ความไม่เที่ยง การยึดติดกับรูปกายของครูจึงไม่ใช่ที่พึ่งที่แท้

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
สังเกตว่าเราเคารพครูบาอาจารย์หรือคนที่ชื่นชมเพราะคำสอน หรือเพราะภาพลักษณ์และบุคลิก
๒

เห็นธรรมคือเห็นพระพุทธเจ้า โย โข วกฺกลิ ธมฺมํ ปสฺสติ โส มํ ปสฺสติ

พระพุทธเจ้าในความหมายที่แท้คือผู้ตรัสรู้ธรรม ผู้ที่เข้าใจธรรมจึงได้พบสิ่งที่ทำให้พระองค์เป็นพระพุทธเจ้า แม้จะไม่เคยเห็นพระองค์ด้วยตา

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เราที่เกิดหลังพุทธกาลก็ "เห็นพระพุทธเจ้า" ได้ ด้วยการเข้าใจธรรมจากการศึกษาและปฏิบัติ
๓

ขันธ์ ๕ ไม่เที่ยง จึงไม่ใช่ตัวตน ตํ กึ มญฺญสิ วกฺกลิ รูปํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วา

ทรงไล่ถามทีละขันธ์ว่าเที่ยงหรือไม่เที่ยง พระวักกลิตอบว่าไม่เที่ยง สิ่งที่ไม่เที่ยงเป็นทุกข์ และสิ่งที่ไม่เที่ยงเป็นทุกข์ ไม่ควรถือว่าเป็นเรา ของเรา ตัวตนของเรา การเห็นอย่างนี้ทำให้คลายความยึดมั่น

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อป่วยหรือร่างกายเสื่อม ลองใช้คำถามชุดเดียวกันถามตัวเอง: กายนี้เที่ยงไหม ควรยึดว่าเป็นเราทั้งหมดไหม
๔

ศรัทธาต้องเดินคู่ปัญญา สทฺธาธิมุตฺต

พระวักกลิเป็นเอตทัคคะด้านผู้หลุดพ้นด้วยศรัทธา แต่พระพุทธเจ้าไม่ได้ปล่อยให้ศรัทธาอยู่ลำพัง ทรงนำไปสู่การพิจารณาขันธ์ ๕ ด้วยปัญญา ศรัทธาที่เข้มแข็งจึงเป็นแรงพาไปสู่ความเข้าใจ ไม่ใช่ปลายทาง

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ถ้าเป็นคนศรัทธามาก ให้เพิ่มการศึกษาและตั้งคำถาม ถ้าเป็นคนคิดมาก ให้เพิ่มความเชื่อมั่นว่าทางนี้ไปได้
๕

อย่ากลัวเลย วักกลิ มา ภายิ วกฺกลิ

หลังเสด็จกลับ พระพุทธเจ้าทรงส่งภิกษุไปบอกพระวักกลิว่าอย่ากลัว การตายของเธอจะไม่เลวร้าย พระวักกลิให้ภิกษุทูลกลับว่าท่านไม่สงสัยแล้วว่าขันธ์ ๕ ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ และไม่มีความพอใจในสิ่งเหล่านั้น พระพุทธเจ้าทรงปลอบผู้ป่วยหนักด้วยความเมตตาและด้วยธรรม

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อไปเยี่ยมผู้ป่วยหนัก คำที่ช่วยได้มักเป็นคำที่ลดความกลัว และชวนให้ใจวางลงได้ มากกว่าการสั่งสอนยาว ๆ

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

หลายคนผูกพันกับครูบาอาจารย์ รูปเคารพ หรือสถานที่ จนลืมว่าสิ่งที่ครูต้องการให้เห็นคือธรรมที่ท่านสอน ไม่ใช่ตัวท่าน พระสูตรนี้ไม่ได้ห้ามความเคารพ แต่เตือนว่าความเคารพที่ไม่พาไปสู่ความเข้าใจยังไปไม่ถึงจุดหมาย

ตอนจบของพระสูตรเล่าว่าพระวักกลิจบชีวิตตนเองขณะอาพาธหนัก และพระพุทธเจ้าตรัสว่าท่านปรินิพพานแล้ว เรื่องนี้เป็นกรณีเฉพาะที่พระสูตรบันทึกไว้ ไม่ใช่แบบอย่างให้ปฏิบัติตาม พระพุทธศาสนาไม่สนับสนุนการทำร้ายตนเอง หากคุณหรือคนใกล้ตัวมีความคิดเช่นนั้น โปรดพูดคุยกับคนที่ไว้ใจ หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต ๑๓๒๓ (เบอร์ในประเทศไทย หากอยู่ต่างประเทศให้ติดต่อสายด่วนในประเทศที่อยู่)

เข้าสู่ระบบเพื่อบันทึกการอ่าน