ใช้ในชีวิตประจำวัน

บุคคล ๔ จำพวก: อุปมาเมฆ หม้อ ห้วงน้ำ มะม่วง

วลาหกวคฺโค

คนบางคนพูดแต่ไม่ทำ บางคนดูดีแต่ข้างในว่าง — อุปมาชุดหนึ่งในจตุกกนิบาตที่ช่วยให้ไม่ตัดสินคนจากภายนอก และตรวจตัวเองว่าเป็นแบบไหน

๔ ข้อ

ในวลาหกวรรค จตุกกนิบาต ทรงแสดงบุคคล ๔ จำพวกด้วยอุปมาจากธรรมชาติหลายชุด ทุกชุดมีโครงเดียวกัน คือแยกระหว่างสิ่งที่ปรากฏภายนอกกับสิ่งที่มีอยู่จริงภายใน แล้วจับคู่ได้ ๔ แบบ

ชุดเมฆแยกระหว่างการพูดกับการทำ ชุดหม้อ ห้วงน้ำ และมะม่วง แยกระหว่างอาการภายนอก เช่น การก้าวเดิน การแลดู การนุ่งห่มที่น่าเลื่อมใส กับความเข้าใจอริยสัจตามความเป็นจริงที่อยู่ภายใน

๑

อุปมาเมฆ — พูดกับทำ วลาหกูปมา ปุคฺคลา

เมฆ ๔ อย่าง คือ ร้องแต่ไม่ตก ตกแต่ไม่ร้อง ไม่ร้องไม่ตก และทั้งร้องทั้งตก เทียบกับบุคคลที่พูดแต่ไม่ทำ ทำแต่ไม่พูด ไม่พูดไม่ทำ และทั้งพูดทั้งทำ

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
นับดูว่าสัปดาห์นี้ประกาศว่าจะทำอะไรไปกี่เรื่อง และทำจริงกี่เรื่อง ช่องว่างระหว่างสองตัวเลขนี้คือเสียงฟ้าร้องที่ไม่มีฝน
๒

อุปมาหม้อ — ฝากับเนื้อใน กุมฺภูปมา ปุคฺคลา

หม้อ ๔ ใบ คือ เปล่าแต่ปิดฝา เต็มแต่เปิดฝา เปล่าและเปิดฝา เต็มและปิดฝา เทียบกับบุคคลที่อาการภายนอกน่าเลื่อมใสแต่ไม่รู้อริยสัจ อาการภายนอกไม่น่าเลื่อมใสแต่รู้อริยสัจ ไม่มีทั้งสองอย่าง และมีทั้งสองอย่าง

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ก่อนจะเลื่อมใสใครเพราะท่าทางและการแต่งกาย ให้ดูว่าเขาช่วยให้คนเข้าใจทุกข์และการดับทุกข์ได้จริงหรือไม่
๓

อุปมาห้วงน้ำ — ตื้นกับลึก อุทกรหทูปมา ปุคฺคลา

ห้วงน้ำ ๔ แบบ คือ ตื้นแต่ดูลึก ลึกแต่ดูตื้น ตื้นและดูตื้น ลึกและดูลึก เทียบกับบุคคลที่ภายนอกกับความเข้าใจภายในตรงกันหรือไม่ตรงกันในแบบเดียวกัน

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
คนที่พูดเรื่องลึกซึ้งได้คล่องไม่จำเป็นต้องลึกจริง ดูที่การใช้ชีวิตของเขาประกอบด้วยเสมอ
๔

อุปมามะม่วง — ดิบกับสุก อมฺพูปมา ปุคฺคลา

มะม่วง ๔ แบบ คือ ดิบแต่ดูสุก สุกแต่ดูดิบ ดิบและดูดิบ สุกและดูสุก เทียบกับบุคคล ๔ จำพวกในแบบเดียวกัน

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
อย่าเพิ่งตัดสินคนที่ดูไม่เรียบร้อยว่าไม่มีอะไรดี และอย่าเพิ่งตัดสินตัวเองว่าสุกแล้วเพียงเพราะดูดีในสายตาคนอื่น

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

อุปมาชุดนี้ใช้ได้สองทาง ทางแรกคือระวังการตัดสินคนจากภายนอก คนที่ดูสงบเรียบร้อยอาจยังไม่เข้าใจอะไรลึก ส่วนคนที่ดูธรรมดาอาจเข้าใจชีวิตลึกซึ้ง

ทางที่สองสำคัญกว่า คือใช้ตรวจตัวเอง เรากำลังเป็นเมฆที่ร้องแต่ไม่ตก หรือหม้อที่ปิดฝาสวยแต่ข้างในว่างหรือเปล่า การทำให้ภายในเต็มสำคัญกว่าการทำให้ภายนอกดูดี

เข้าสู่ระบบเพื่อบันทึกการอ่าน