รับนิมนต์แล้วไปฉันที่อื่น: ภัตตาหารของกรรมกรเข็ญใจ

ในพระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ภาค ๒ ปาจิตติยกัณฑ์ โภชนวรรค สิกขาบทที่ ๓ เล่าว่าในกรุงเวสาลี ชาวเมืองผลัดกันจัดภัตตาหารอันประณีตถวายสงฆ์ กรรมกรเข็ญใจคนหนึ่งคิดว่าทานนี้คงไม่ใช่บุญเล็กน้อย จึงไปขอค่าจ้างจากนายจ้าง นายจ้างเป็นคนมีศรัทธาจึงให้ค่าจ้างเกินปกติ เขานิมนต์พระพุทธเจ้าพร้อมภิกษุสงฆ์ พระพุทธเจ้าตรัสเตือนว่าภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่นัก เขาตอบว่าไม่เป็นไร ได้เตรียมพุทราไว้มาก เครื่องดื่มเจือพุทราจะมีบริบูรณ์ ภิกษุทั้งหลายได้ยินดังนั้นจึงออกบิณฑบาตฉันเสียแต่เช้า ส่วนชาวบ้านรู้ข่าวก็นำของเคี้ยวของฉันมาช่วยเขามากมาย

เมื่อเขาอังคาส ภิกษุพากันบอกว่าถวายแต่น้อยเถิด เขาขอว่าอย่ารับน้อยเพราะเห็นว่าเขาเป็นคนจน ของมีมาก ภิกษุตอบว่าไม่ใช่เพราะเหตุนั้น แต่ฉันมาแต่เช้าแล้ว เขาจึงติเตียนว่าท่านรับนิมนต์ของเขาแล้วไฉนไปฉันที่อื่น เขาไม่สามารถถวายให้พอหรือ พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติโภชนะทีหลังเป็นปาจิตตีย์ แล้วทรงผ่อนให้ในคราวเป็นไข้ คราวถวายจีวร คราวทำจีวร และทรงอนุญาตให้วิกัปภัตที่หวังจะได้ให้ภิกษุอื่น

อเจลกวรรค สิกขาบทที่ ๖ เล่าว่าตระกูลอุปัฏฐากนิมนต์ท่านพระอุปนันทะพร้อมภิกษุอื่น แต่ท่านเที่ยวไปตามตระกูลต่าง ๆ ก่อนเวลาฉัน ทายกไม่ยอมถวายภัตจนกว่าท่านจะมา ภิกษุขอถึงสามครั้ง ท่านมาถึงเอาตอนบ่าย ภิกษุทั้งหลายจึงฉันได้ไม่เต็มที่ จึงเกิดสิกขาบทห้ามภิกษุผู้รับนิมนต์แล้วเที่ยวไปในตระกูลก่อนหรือหลังฉันโดยไม่บอกลาภิกษุที่มีอยู่ ทั้งสองข้อเป็นวินัยของภิกษุ บทเรียนสำหรับคนทั่วไปคือการรักษาคำตอบรับที่ให้ไว้กับเจ้าภาพ