วิธีนั่งสมาธิเบื้องต้น
ขั้นตอนนั่งสมาธิสำหรับผู้เริ่มต้น ตั้งแต่ท่านั่ง การเลือกลมหายใจหรือพุทโธ การกลับมาเมื่อใจลอย จนถึงการแผ่เมตตาและฝึกให้เป็นนิสัย
-
๑
นั่งขัดสมาธิ หลังตรง
นั่งขัดสมาธิ เท้าขวาทับเท้าซ้าย ตั้งกายให้ตรง มือขวาทับมือซ้ายวางบนตัก
-
๒
หลับตาลง ผ่อนคลายร่างกาย
ค่อย ๆ หลับตาลง ผ่อนคลายกล้ามเนื้อทั่วร่างกาย ตั้งแต่ศีรษะจรดปลายเท้า
-
๓
เลือกสิ่งที่ใจจะอยู่ด้วย: ลมหายใจ หรือ พุทโธ
ให้ใจมีที่เกาะเพียงอย่างเดียว วิธีที่นิยมคือรู้ลมหายใจเข้าออกตรงปลายจมูกหรือหน้าท้อง หรือจะบริกรรมในใจว่า พุท เมื่อหายใจเข้า และ โธ เมื่อหายใจออก ควบคู่กับลมก็ได้ เลือกวิธีเดียวแล้วใช้ไปตลอดการนั่ง ไม่ต้องบังคับลมหายใจ ปล่อยให้เป็นไปตามธรรมชาติ
-
๔
เมื่อใจลอย ให้รู้แล้วกลับมา
ไม่นานใจจะลอยไปคิดเรื่องอื่น ซึ่งเป็นเรื่องปกติของผู้ฝึกทุกคน เมื่อรู้ตัวว่าคิดอยู่ ไม่ต้องหงุดหงิดหรือตำหนิตัวเอง แค่รู้ว่าเผลอคิดไป แล้วค่อย ๆ กลับมาที่ลมหายใจหรือพุทโธ การรู้ตัวแล้วกลับมาซ้ำแล้วซ้ำเล่านี่แหละคือการฝึกสติ
-
๕
เริ่มวันละ ๕–๑๐ นาที แล้วค่อยเพิ่ม
ผู้เริ่มต้นควรนั่งเพียงวันละ ๕ ถึง ๑๐ นาที ตั้งเวลาไว้จะได้ไม่ต้องลืมตาดูนาฬิกา เมื่อคุ้นเคยแล้วค่อยเพิ่มเป็น ๑๕ ๒๐ หรือ ๓๐ นาที นั่งสั้นแต่ทุกวันได้ผลดีกว่านั่งนานนาน ๆ ครั้ง
-
๖
ออกจากสมาธิด้วยการแผ่เมตตา
เมื่อครบเวลา ก่อนลืมตาให้แผ่เมตตาสั้น ๆ เช่น อะหัง สุขิโต โหมิ ขอให้ข้าพเจ้ามีความสุข และ สัพเพ สัตตา สุขิตา โหนตุ ขอให้สัตว์ทั้งหลายจงมีความสุข หรือจะว่าเป็นภาษาไทยก็ได้ แล้วค่อย ๆ ลืมตา ขยับร่างกายช้า ๆ ดูบทเต็มได้ที่หน้าบทสวดมนต์ 'แผ่เมตตา' และคู่มือ 'วิธีแผ่เมตตา'
-
๗
ทำให้เป็นนิสัย และถ้าปวดขาก็นั่งเก้าอี้ได้
เลือกเวลาเดิมทุกวัน เช่น หลังตื่นนอนหรือหลังสวดมนต์ก่อนนอน ถ้าปวดขาหรือเข่าไม่ต้องทนจนเจ็บ จะนั่งบนเบาะให้สะโพกสูงขึ้น นั่งพับเพียบ หรือนั่งเก้าอี้หลังตรงเท้าวางราบกับพื้นก็ได้ ท่านั่งไม่สำคัญเท่าใจที่รู้ตัว ถ้าขยับท่าก็ให้รู้ตัวว่ากำลังขยับ แล้วกลับมาที่ลมหายใจ ถ้านั่งแล้วรู้สึกไม่สบายใจมาก ให้ลืมตาพักก่อน และหากมีปัญหาสุขภาพจิตควรปรึกษาแพทย์