อปริหานิยธรรม ๗
ใช้ในชีวิตประจำวัน

อปริหานิยธรรม ๗

สตฺต อปริหานิยธมฺมา

ธรรม ๗ ข้อที่ทำให้หมู่คณะมีแต่เจริญไม่มีเสื่อม — คำตอบที่ทรงให้เมื่อมีคนคิดจะยึดแคว้นวัชชี

๗ ข้อ

เมื่อพระเจ้าอชาตศัตรูส่งทูตมาหยั่งเชิงว่าจะตีแคว้นวัชชีได้หรือไม่ พระพุทธเจ้าไม่ได้ตอบตรง ๆ แต่ทรงถามพระอานนท์ต่อหน้าทูตถึงธรรม ๗ ข้อที่ชาววัชชียังรักษาอยู่ แล้วสรุปว่าตราบใดที่ยังรักษาไว้ได้ ก็มีแต่ความเจริญ ไม่มีเสื่อม

ทูตฟังแล้วกลับไปทูลว่ายังตีไม่ได้ ต้องใช้วิธียุให้แตกกันเองก่อน — ซึ่งเป็นบทเรียนในตัวว่าอะไรคือสิ่งที่ทำให้หมู่คณะล่มสลายจริง ๆ

  1. ๑

    หมั่นประชุมกันเนืองนิตย์ อภิณฺหสนฺนิปาตา

    พบปะปรึกษาหารือกันสม่ำเสมอ ไม่ปล่อยให้ต่างคนต่างอยู่จนไม่รู้ว่าเกิดอะไรขึ้นในหมู่

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ตั้งเวลาประชุมสั้น ๆ แต่สม่ำเสมอ ดีกว่าประชุมยาวนาน ๆ ครั้งตอนที่ปัญหาใหญ่แล้ว

  2. ๒

    พร้อมเพรียงกันประชุม เลิก และทำกิจร่วมกัน สมคฺคา สนฺนิปตนฺติ

    เริ่มพร้อมกัน เลิกพร้อมกัน และช่วยกันทำสิ่งที่ต้องทำ ความพร้อมเพรียงนี้เองที่ทำให้กลุ่มมีน้ำหนัก

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    อย่าให้มีคนที่ลอยตัวจากงานส่วนกลางเป็นประจำ เพราะข้อยกเว้นที่ปล่อยไว้นานจะกลายเป็นมาตรฐานใหม่ของกลุ่ม

  3. ๓

    ไม่บัญญัติสิ่งที่ไม่ได้บัญญัติ ไม่ล้มล้างสิ่งที่บัญญัติไว้ อปญฺญตฺตํ น ปญฺญเปนฺติ

    ไม่ตั้งกติกาใหม่ตามอำเภอใจ และไม่ยกเลิกกติกาที่ตกลงกันไว้แล้ว ถือปฏิบัติตามที่วางไว้อย่างสม่ำเสมอ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ถ้าจะเปลี่ยนกติกา ให้เปลี่ยนด้วยกระบวนการที่ทุกคนรู้เห็น ไม่ใช่เปลี่ยนเงียบ ๆ เพราะสะดวกกับคนบางคน

  4. ๔

    เคารพและเชื่อฟังผู้ใหญ่ เย เต วชฺชีนํ วชฺชิมหลฺลกา

    ให้เกียรติผู้อาวุโสและผู้มีประสบการณ์ และเห็นว่าถ้อยคำของท่านเป็นสิ่งควรรับฟัง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ในทีมยุคใหม่ แปลข้อนี้เป็นการฟังคนที่ผ่านเรื่องนั้นมาก่อนจริง ๆ ก่อนจะตัดสินใจรื้อของเดิม

  5. ๕

    ไม่ข่มเหงสตรีในสกุล ยา ตา กุลิตฺถิโย

    ไม่บังคับข่มเหงหรือฉุดคร่าสตรีในตระกูล เป็นการรักษาความปลอดภัยและศักดิ์ศรีของคนในสังคมเดียวกัน

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ในความหมายกว้าง คือกลุ่มที่ปลอดภัยสำหรับทุกคนโดยเฉพาะผู้ที่มีอำนาจน้อยกว่า ความปลอดภัยคือเงื่อนไขของความไว้ใจ

  6. ๖

    เคารพสักการะปูชนียสถานและไม่ละเลยพลีกรรม เจติยานิ สกฺกโรนฺติ

    ดูแลสิ่งที่เป็นศูนย์รวมใจของหมู่และไม่ละเลยประเพณีที่ทำสืบกันมา เพราะเป็นสิ่งที่ยึดโยงคนไว้ด้วยกัน

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ทุกกลุ่มมีสิ่งที่เป็นศูนย์รวมใจของตัวเอง ทั้งพิธี ประเพณี และเรื่องเล่าร่วม การรักษาไว้คือการรักษาความเป็นกลุ่ม

  7. ๗

    คุ้มครองผู้ทรงศีลให้อยู่เป็นสุข อรหนฺเตสุ ธมฺมิกา รกฺขาวรณคุตฺติ

    จัดการอารักขาผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบ ให้ท่านที่ยังไม่มาอยากมา และที่มาแล้วอยู่ได้อย่างผาสุก

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ในองค์กร ข้อนี้คือการดูแลคนที่ทำถูกต้องไม่ให้ต้องเดือดร้อนเพราะความซื่อตรงของตัวเอง ถ้าคนดีอยู่ไม่ได้ ที่นั่นจะเหลือแต่คนที่เหลือ

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

เอามาใช้กับทีมงาน ครอบครัว หรือชุมชนได้ตรง ๆ โดยเฉพาะสามข้อแรก — ประชุมกันสม่ำเสมอ เริ่มและเลิกพร้อมกัน และไม่เปลี่ยนกติกาตามใจคนใดคนหนึ่ง

องค์กรส่วนใหญ่ที่เสื่อมไม่ได้เสื่อมเพราะศัตรูภายนอก แต่เสื่อมเพราะสามข้อนี้หายไปทีละน้อยจนไม่มีใครทันสังเกต

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

อภิณหปัจจเวกขณธรรมสูตร: ๑๐ เรื่องที่นักบวชควรถามตัวเองเสมอ

ทสยิเม ภิกฺขเว ธมฺมา ปพฺพชิเตน อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพา

ธรรม ๑๐ ข้อที่ผู้บวชควรพิจารณาเนือง ๆ ตั้งแต่เราต่างจากคฤหัสถ์ ชีวิตเราอาศัยผู้อื่น ศีลของเราติเตียนได้ไหม วัน…

อักโกสกวรรค: โทษของการด่า การทะเลาะ และความไม่อดทน

อกฺโกสกวคฺโค

รายการโทษ ๕ ประการของการด่าว่าเพื่อนพรหมจรรย์ การก่อทะเลาะ การพูดมาก ความไม่อดทน และความประพฤติที่ไม่น่าเลื่อม…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้