The Book of Analysis

由 AI 根据整卷内容摘要（共 34 个主题）——点击即可跳到该主题开始的位置。

1. 页 1–24 ขันธวิภังค์ (1): สุตตันตภาชนีย์ และรูปขันธ์-เวทนาขันธ์ เปิดวิภังค์แรก (การจำแนกขันธ์ 5) ด้วยสุตตันตภาชนีย์ ซึ่งวิเคราะห์ขันธ์ทั้ง 5 แบบพระสูตรผ่านคู่ธรรม 5 คู่ (อดีต-อนาคต-ปัจจุบัน ภายใน-ภายนอก หยาบ-ละเอียด ทราม-ประณีต ไกล-ใกล้) จากนั้นเข้าสู่อภิธรรมภาชนีย์ที่ละเอียดกว่ามาก โดยรูปขันธ์จำแนกด้วยระบบหมวดตัวเลข 1 ถึง 11 ส่วนเวทนาขันธ์วิเคราะห์ผ่าน 4 วาระ (ทุกมูลกวาร ติกมูลกวาร อุภโตวัฑฒกวาร พหุวิธวาร)
2. 页 25–42 ขันธวิภังค์ (2): สัญญาขันธ์ และสังขารขันธ์ ต่อเนื่องอภิธรรมภาชนีย์ วิเคราะห์สัญญาขันธ์และสังขารขันธ์ด้วยกรอบ 4 วาระเดียวกัน (ทุกมูลกวาร ติกมูลกวาร อุภโตวัฑฒกวาร พหุวิธวาร) ซึ่งจำแนกแต่ละขันธ์ผ่านหมวดธรรมคู่และหมวดธรรมสามแบบเดียวกับที่ปรากฏในธัมมสังคณีเล่ม 34
3. 页 43–59 ขันธวิภังค์ (3, จบ): วิญญาณขันธ์ และปัญหาปุจฉกะ ปิดท้ายอภิธรรมภาชนีย์ด้วยวิญญาณขันธ์ (ขันธ์สุดท้าย) ด้วยกรอบ 4 วาระเดียวกัน จากนั้นเข้าสู่ปัญหาปุจฉกะ ซึ่งนำมาติกาของพระอภิธรรม (ติกมาติกา 22 ติกะ และทุกมาติกา 100 ทุกะ แบ่งเป็น 13 หมวดโคจฉกะ) มาไล่ถามว่าขันธ์แต่ละอย่างจัดเข้าคุณสมบัติใดบ้าง ปิดท้ายด้วย "ขันธวิภังค์ จบบริบูรณ์"
4. 页 60–71 อายตนวิภังค์ วิภังค์ที่สอง ว่าด้วยอายตนะ 12 (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ และรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ธรรมารมณ์) สุตตันตภาชนีย์สั้นกระชับ กล่าวว่าอายตนะทั้งหมดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา อภิธรรมภาชนีย์นิยามแต่ละอายตนะเชิงเทคนิค โดยเฉพาะธัมมายตนะซึ่งครอบคลุมเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ รูปละเอียด และนิพพาน ปิดท้ายด้วยปัญหาปุจฉกะโครงสร้างเดียวกับขันธวิภังค์
5. 页 72–91 ธาตุวิภังค์ วิภังค์ที่สาม ว่าด้วยธาตุ 18 สุตตันตภาชนีย์แสดงธาตุ 6 ไว้ 3 นัย (ธาตุฝ่ายรูป/วิญญาณ, ฝ่ายเวทนา, ฝ่ายวิตก) ประมวลเป็นธาตุ 18 อภิธรรมภาชนีย์นิยามธาตุ 18 แบบมาตรฐาน (คู่อายตนะ-วิญญาณ 6 คู่) โดยธรรมธาตุแยกย่อยเป็นขันธ์ 3 รูปละเอียด และนิพพาน ปิดท้ายด้วยปัญหาปุจฉกะ
6. 页 92–115 สัจจวิภังค์ วิภังค์ที่สี่ ว่าด้วยอริยสัจ 4 สุตตันตภาชนีย์อธิบายทุกขสัจอย่างพิสดารทำนองธัมมจักกัปปวัตนสูตร (ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ฯลฯ โดยย่อคืออุปาทานขันธ์ 5) ทุกขสมุทัยผ่านตัณหา 3 และทุกขนิโรธผ่านโครงสร้าง "ปิยรูปสาตรูป" ไล่ทีละอายตนะ ปิดท้ายด้วยมรรคมีองค์ 8 อภิธรรมภาชนีย์ผูกสัจจะ 4 กับขณะจิตมรรคในโลกุตตรฌาน ปิดท้ายด้วยปัญหาปุจฉกะ
7. 页 116–130 อินทริยวิภังค์ วิภังค์ที่ห้า ว่าด้วยอินทรีย์ 22 ประการ (ปสาทรูป 5 มนินทรีย์ อิตถิ-ปุริสินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ เวทนา 5 พละ 5 และอินทรีย์โลกุตตระ 3) ไม่มีสุตตันตภาชนีย์แยกต่างหาก เริ่มตรงเข้าอภิธรรมภาชนีย์นิยามแต่ละอินทรีย์ แล้วปิดท้ายด้วยปัญหาปุจฉกะจำแนกอินทรีย์ผ่านมาติกาอภิธรรม
8. 页 131–145 ปัจจยาการวิภังค์ (1): สุตตันตภาชนีย์ และการนำเสนอปฏิจจสมุปบาท 4 วิธี เปิดวิภังค์ที่ยาวที่สุด (80 หน้า) ว่าด้วยปฏิจจสมุปบาท สุตตันตภาชนีย์อธิบายสาย 12 องค์แบบดั้งเดิม (อวิชชา→สังขาร→...→ชรามรณะ) อย่างพิสดาร แล้วเข้าสู่อภิธรรมมาติกาซึ่งนำเสนอสูตรปัจจยาการใน 4 รูปแบบ (ปัจจยจตุกกะ เหตุจตุกกะ สัมปยุตตจตุกกะ อัญญมัญญจตุกกะ ที่แสดงเหตุปัจจัยย้อนกลับซึ่งกันและกัน)
9. 页 146–172 ปัจจยาการวิภังค์ (2): อภิธรรมภาชนีย์ ประยุกต์กับอกุศลจิต เข้าสู่อภิธรรมภาชนีย์ ซึ่งนำสูตรปัจจยาการทั้ง 4 รูปแบบไปประยุกต์ใช้กับจิตแต่ละดวงในระบบอภิธรรมอย่างพิสดาร เริ่มจากอกุศลจิต 12 ดวง โดยตำแหน่งตัณหาในสูตรมาตรฐานถูกแทนที่ด้วยเจตสิกต่างๆ ตามชนิดจิต เช่น ปฏิฆะ วิจิกิจฉา อุทธัจจะ
10. 页 173–184 ปัจจยาการวิภังค์ (3): อกุศลนิเทส (จบ) และกุศลนิเทส ปิดท้ายอกุศลนิเทส (จิตอกุศล 12 ดวง) แล้วเข้าสู่กุศลนิเทส วิเคราะห์ปัจจยาการของจิตกุศลทุกภูมิ (กามาวจร รูปาวจร อรูปาวจร โลกุตตระ) โดยตำแหน่งตัณหาถูกแทนที่ด้วยปสาทะและอธิโมกข์
11. 页 185–210 ปัจจยาการวิภังค์ (4, จบ): อัพยากตนิเทส ปิดท้ายวิภังค์ด้วยอัพยากตนิเทส วิเคราะห์ปัจจยาการของจิตวิบากและกิริยา แบ่งเป็นอวิชชามูลกกุศลนิเทส กุศลมูลกวิบากนิเทส และอกุศลมูลกวิบากนิเทส พร้อมนิยามศัพท์แต่ละองค์ปัจจยาการอย่างละเอียด ปิดท้ายด้วย "ปัจจยาการวิภังค์ จบบริบูรณ์" (ไม่มีปัญหาปุจฉกะปิดท้ายวิภังค์นี้)
12. 页 211–230 สติปัฏฐานวิภังค์ วิภังค์ที่เจ็ด ว่าด้วยสติปัฏฐาน 4 สุตตันตภาชนีย์เป็นฉบับย่อของสติปัฏฐานสูตร กายานุปัสสนามีเฉพาะปฏิกูลมนสิการ (อาการ 32) เวทนานุปัสสนาและจิตตานุปัสสนาครบถ้วน ธัมมานุปัสสนามีเฉพาะนิวรณ์ 5 และโพชฌงค์ 7 อภิธรรมภาชนีย์ตีความสติปัฏฐาน 4 ในเชิงโลกุตตรจิต/มรรคจิต ปิดท้ายด้วยปัญหาปุจฉกะ
13. 页 231–243 สัมมัปปธานวิภังค์ วิภังค์ที่แปด ว่าด้วยสัมมัปปธาน 4 (ความเพียรชอบ 4 ประการ: ระวังบาปที่ยังไม่เกิด ละบาปที่เกิดแล้ว สร้างกุศลที่ยังไม่เกิด รักษากุศลที่เกิดแล้ว) สุตตันตภาชนีย์อธิบายผ่านฉันทะ/พยายาม เชื่อมโยงกับอกุศลมูล-กุศลมูล อภิธรรมภาชนีย์ยกระดับเป็นโลกุตตรฌาน ปิดท้ายด้วยปัญหาปุจฉกะ
14. 页 244–256 อิทธิปาทวิภังค์ วิภังค์ที่เก้า ว่าด้วยอิทธิบาท 4 (ฐานแห่งความสำเร็จ: ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วีมังสา แต่ละอย่างประกอบด้วยสมาธิ+ปธานสังขาร) สุตตันตภาชนีย์อธิบายระดับโลกิยะทั่วไป อภิธรรมภาชนีย์ยกระดับเป็นโลกุตตรฌาน ที่น่าสนใจคือวีมังสิทธิบาท (ปัญญา) ถูกจัดเป็น "เหตุ" ต่างจากอิทธิบาทอีก 3 ปิดท้ายด้วยปัญหาปุจฉกะ
15. 页 257–267 โพชฌงควิภังค์ วิภังค์ที่สิบ ว่าด้วยโพชฌงค์ 7 (สติ ธัมมวิจยะ วิริยะ ปีติ ปัสสัทธิ สมาธิ อุเบกขา) สุตตันตภาชนีย์อธิบายทั้งเชิงลำดับการเกิดขึ้นต่อเนื่องกันและเชิงภายใน-ภายนอก อภิธรรมภาชนีย์ผูกโพชฌงค์แต่ละข้อเข้ากับองค์มรรค ปัญหาปุจฉกะระบุว่าโพชฌงค์ 7 เป็นทั้งกุศลและอัพยากฤต ต่างจากสัมมัปปธาน/อิทธิบาทที่เป็นกุศลอย่างเดียว
16. 页 268–279 มรรควิภังค์ วิภังค์ที่สิบเอ็ด ว่าด้วยอริยมรรคมีองค์ 8 สุตตันตภาชนีย์นิยามองค์มรรคแต่ละข้อแบบพระสูตรทั่วไป อภิธรรมภาชนีย์ผูกองค์มรรคเข้ากับโลกุตตรฌาน แบ่งเป็นมรรคมีองค์ 8 และองค์ 5 (ตัดวจี-กัมมันตะ-อาชีวะออก) ปิดท้ายด้วยปัญหาปุจฉกะจัดองค์มรรคเข้ามาติกาอภิธรรม
17. 页 280–295 ฌานวิภังค์ (1): มาติกาและบุพภาคก่อนเข้าฌาน เปิดวิภังค์ว่าด้วยฌานด้วยมาติกาเป็นพระสูตรยาวบทเดียวบรรยายลำดับปฏิบัติตั้งแต่ศีลสังวรจนถึงฌาน แล้วเข้าสุตตันตภาชนีย์ไขความคำต่อคำเรื่องบุพภาคก่อนเข้าฌาน ได้แก่ อาจาระ-โคจร อินทรียสังวร 6 โภชเนมัตตัญญุตา ชาคริยานุโยค สติสัมปชัญญะ เสนาสนสัปปายะ และการละนิวรณ์ 5
18. 页 296–304 ฌานวิภังค์ (2): สุตตันตภาชนีย์ องค์ฌานรูปฌาน-อรูปฌาน ต่อเนื่องสุตตันตภาชนีย์ ไขความองค์ฌานที่ 1-4 อย่างละเอียด (วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา อุเบกขา) และอรูปฌาน 4 (อากาสานัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะ) เป็นการไขความศัพท์แบบพยัญชนะต่างจากการวิเคราะห์จิตในเล่ม 34
19. 页 305–320 ฌานวิภังค์ (3, จบ): อภิธรรมภาชนีย์และปัญหาปุจฉกะ อภิธรรมภาชนีย์จำแนกฌานเป็น 5 ประเภทตามชาติ (กุศลฌาน โลกุตตรกุศลฌาน วิปากฌาน โลกุตตรวิปากฌาน กิริยาฌานของพระอรหันต์) แต่ละประเภทนับได้ทั้งแบบจตุกกนัย (4 ฌาน) และปัญจกนัย (5 ฌาน) ปิดท้ายด้วยปัญหาปุจฉกะจัดฌานเข้ามาติกาอภิธรรม
20. 页 321–330 อัปปมัญญาวิภังค์ (1): สุตตันตภาชนีย์และกุศลฌาน เปิดวิภังค์ว่าด้วยพรหมวิหาร 4 (เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา) สุตตันตภาชนีย์ใช้สูตรแผ่จิตคลาสสิก "แผ่ไปยังทิศหนึ่ง...ทั้งปวง...ไพบูลย์ หาประมาณมิได้" ซ้ำสำหรับพรหมวิหารทั้ง 4 แล้วเข้าอภิธรรมภาชนีย์วิเคราะห์กุศลฌานของพรหมวิหารทั้ง 4
21. 页 331–340 อัปปมัญญาวิภังค์ (2): วิปากฌาน ต่อเนื่องอภิธรรมภาชนีย์ วิเคราะห์วิปากฌาน (ผลของพรหมวิหารกุศล) ของเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา ตามลำดับ
22. 页 341–349 อัปปมัญญาวิภังค์ (3, จบ): กิริยาฌานและปัญหาปุจฉกะ ปิดท้ายอภิธรรมภาชนีย์ด้วยกิริยาฌาน (ฌานพรหมวิหารของพระอรหันต์) แล้วเข้าปัญหาปุจฉกะจำแนกอัปปมัญญาทั้ง 4 ผ่านมาติกาอภิธรรม ปิดท้าย "อัปปมัญญาวิภังค์ จบบริบูรณ์"
23. 页 350–359 สิกขาปทวิภังค์ วิภังค์ที่สิบสี่ ว่าด้วยศีล 5 ไม่มีสุตตันตภาชนีย์ เริ่มตรงเข้าอภิธรรมภาชนีย์ แจกสิกขาบท 5 ผ่านกามาวจรกุศลจิต 8 ดวง 2 นัย (นัยที่ 2 เพิ่มมิติหีนะ-มัชฌิมะ-ปณีตะ และอธิบดี 4) แล้วขยายความคำว่า "สิกขา" ให้ครอบคลุมกุศลธรรมระดับสูงกว่าศีล 5 ด้วย ปิดท้ายด้วยปัญหาปุจฉกะ
24. 页 360–379 ปฏิสัมภิทาวิภังค์ วิภังค์ที่สิบห้า ว่าด้วยปฏิสัมภิทา 4 (อัตถะ ธัมมะ นิรุตติ ปฏิภาณ) ซึ่งเป็นฉบับย่อกว่าคัมภีร์ปฏิสัมภิทามรรคเล่ม 31 มาก สุตตันตภาชนีย์อธิบายผ่าน 5 วาระ (ผูกกับอริยสัจ เหตุ ธรรม ปฏิจจสมุปบาท และนวังคสัตถุศาสน์) อภิธรรมภาชนีย์แจกปฏิสัมภิทาตามจิต 89 ดวงทีละดวง ปิดท้ายด้วยปัญหาปุจฉกะ
25. 页 380–395 ญาณวิภังค์ (1): มาติกาและเอกก-ทุกนิเทส เปิดวิภังค์ที่ยาวเป็นอันดับต้นๆ ว่าด้วยญาณ (ความรู้) ด้วยมาติกาไล่หมวดญาณตัวเลข 1 ถึง 10 (ปิดท้ายด้วยตถาคตพลญาณ 10) แล้วเข้าสู่นิเทศขยายความทีละหมวด เริ่มจากเอกกนิเทศ (วิญญาณ 5) และทุกนิเทศ (คู่ปัญญาต่างๆ)
26. 页 396–408 ญาณวิภังค์ (2): ติก-นวกนิเทศ ขยายความหมวดญาณตัวเลขที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ตั้งแต่ติกนิเทศ (จินตามยปัญญา ทานมยปัญญา อธิสีลปัญญา ฯลฯ) จตุกกนิเทศ (อริยสัจ 4 ปฏิสัมภิทา 4 ปฏิจจสมุปบาท) ไปจนถึงปัญจก ฉักก สัตตก อัฏฐก และนวกนิเทศ (อภิญญา 6 มรรคผล 8 อนุปุพพวิหารสมาบัติ 9)
27. 页 409–418 ญาณวิภังค์ (3, จบ): ทสกนิเทศ - ทศพลญาณของพระตถาคต ปิดท้ายวิภังค์ด้วยทสกนิเทศซึ่งอธิบายทศพลญาณของพระตถาคตอย่างละเอียดครบทั้ง 10 ข้อ ตั้งแต่ฐานาฐานญาณ กัมมวิปากญาณ ไปจนถึงอินทริยปโรปริยัตตญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ทิพยจักษุ และอาสวักขยญาณ อันเป็นพระปรีชาญาณเฉพาะของพระพุทธเจ้า ปิดท้าย "ญาณวิภังค์ จบบริบูรณ์"
28. 页 419–440 ขุททกวัตถุวิภังค์ (1): มาติกา เอกกนิเทศ และทุกนิเทศ เปิดวิภังค์ที่ยาวเป็นอันดับสองของเล่ม (76 หน้า) ว่าด้วยหัวข้อย่อยเบ็ดเตล็ด เริ่มด้วยมาติการวมรายชื่อกิเลส/อกุศลธรรมจัดเรียงตามจำนวนสมาชิกตั้งแต่หมวด 1 ถึง 10 แล้วขยายความเอกกนิเทศ (ความมัวเมา 26 ชนิด มานะ ฯลฯ) และทุกนิเทศ (โกธะ-อุปนาหะ มัจฉริยะ 5 ทิฏฐิต่างๆ)
29. 页 441–456 ขุททกวัตถุวิภังค์ (2): ติกนิเทศ ขยายความติกนิเทศ ซึ่งเป็นหมวดที่ยาวที่สุดในวิภังค์นี้ เริ่มด้วยอกุศลมูล 3 (โลภะ โทสะ โมหะ) แล้วขยายเป็นชุดกิเลสไตรลักษณ์อีกหลายสิบชุด เช่น อกุศลวิตก 3 ทุจริต 3 อาสวะ 3 สัญโญชน์ 3 ตัณหา 3 ภัย 3
30. 页 457–472 ขุททกวัตถุวิภังค์ (3): จตุกก-สัตตกนิเทศ ต่อเนื่องด้วยจตุกกนิเทศ (อาสวะ 4 คันถะ 4 โอฆะ-โยคะ-อุปาทาน 4 วิปลาส 4) ปัญจกนิเทศ (สังโยชน์ 5 มัจฉริยะ 5 นิวรณ์ 5 อนันตริยกรรม 5) ฉักกนิเทศ (วิวาทมูล 6 ปริหานิยธรรม 6) และสัตตกนิเทศ (อนุสัย 7 สัญโญชน์ 7)
31. 页 473–494 ขุททกวัตถุวิภังค์ (4, จบ): อัฏฐก-อัฏฐารสกนิเทศ ปิดท้ายวิภังค์ด้วยอัฏฐกนิเทศ (กิเลสวัตถุ 8 มิจฉัตตะ 8) นวกนิเทศ (อาฆาตวัตถุ 9 มานะ 9) ทสกนิเทศ (อกุศลกรรมบถ 10 สัญโญชน์ 10 มิจฉาทิฏฐิ 10) และอัฏฐารสกนิเทศซึ่งยาวที่สุด ว่าด้วยตัณหาวิจริต 18/36/108 ปิดท้ายด้วยทิฏฐิ 62 ตามพรหมชาลสูตร แล้วจบวิภังค์ "ขุททกวัตถุวิภังค์ จบ"
32. 页 495–503 ธัมมหทยวิภังค์ (1): สัพพสังคาหิกวารและปริยาปันนวาร เปิดวิภังค์สุดท้ายของเล่ม สรุปหลักธรรม 12 หมวด (ขันธ์ อายตนะ ธาตุ สัจจะ อินทรีย์ เหตุ อาหาร ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต) ผ่านสัพพสังคาหิกวาร แล้ววิเคราะห์การกระจายตามภูมิ (กามธาตุ รูปธาตุ อรูปธาตุ โลกุตตระ) และการนับเนื่อง/ไม่นับเนื่องในแต่ละภูมิ
33. 页 504–519 ธัมมหทยวิภังค์ (2): วิชชมานาวิชชมานวารและเทวดา วิชชมานาวิชชมานวาร วิเคราะห์ว่าธรรมใดปรากฏขณะปฏิสนธิของสัตว์แต่ละประเภทอย่างละเอียด (เทวดา มนุษย์ เปรต อสุรกาย ดิรัจฉาน สัตว์นรก อสัญญสัตว์) ตามด้วยเรื่องเทวดา 3 จำพวก (สมมติ อุปปัตติ วิสุทธิเทวดา) และอายุเทวดาแต่ละชั้นตั้งแต่จาตุมหาราชิกาถึงพรหมโลกชั้นสูงสุด เชื่อมกับระดับฌาน ปิดท้ายด้วยคาถาเรื่องอนิจจตา
34. 页 520–532 ธัมมหทยวิภังค์ (3, จบเล่ม): วารมาติกาติกะ-ทุกะปิดท้าย ปิดท้ายเล่มด้วยชุดวารที่จำแนกหมวดธรรมผ่านมาติกาติกะ-ทุกะของพระอภิธรรม เช่น อภิญเญยยาทิวาร อารัมมณวาร กุสลติกาทิวาร เวทนาติกวาร วิปากติกวาร วิตักกติกวาร รูปทุกวาร และโลกิยทุกวารซึ่งเป็นวาระสุดท้าย ปิดท้ายด้วยคำว่า "ธัมมหทยวิภังค์ จบบริบูรณ์" ตามด้วย "วิภังคปกรณ์ จบ" อันเป็นจุดจบของเล่ม 35 และของคัมภีร์วิภังค์ทั้งเล่ม