The Great Chapter, Part 1

මුළු කාණ්ඩයේම අන්තර්ගතයෙන් AI මගින් සකස් කළ සාරාංශය (මාතෘකා 41) — මාතෘකාවක් ආරම්භ වන පිටුවට යාමට ක්ලික් කරන්න.

1. පිටුව 1–8 โพธิกถา และปฐมสัปดาห์หลังตรัสรู้ ทรงมนสิการปฏิจจสมุปบาทตลอด ๓ ยาม เรื่องมุจจลินทนาคราชแวดวงพระกายป้องกันฝน และพ่อค้าตปุสสะ-ภัลลิกะถวายสัตตุก้อนเป็นอุบาสกคู่แรกในโลก
2. පිටුව 9–13 พุทธปริวิตกกถาและพรหมยาจนกถา พระพุทธเจ้าทรงท้อพระทัยจะแสดงธรรม ท้าวสหัมบดีพรหมอาราธนาด้วยอุปมาดอกบัว ๔ เหล่า และเรื่องอุปกาชีวกผู้ไม่เชื่อ
3. පිටුව 14–20 ปฐมเทศนาแก่ปัญจวัคคีย์ (ธัมมจักกัปปวัตนสูตร) เสด็จไปหาปัญจวัคคีย์ที่ป่าอิสิปตนะ ทรงแสดงทางสายกลางและอริยสัจ ๔ จนพระโกณฑัญญะได้ดวงตาเห็นธรรม แล้วทูลขอบรรพชาอุปสมบท
4. පිටුව 20–24 อนัตตลักขณสูตร ทรงแสดงว่าขันธ์ ๕ เป็นอนัตตา จนปัญจวัคคีย์ทั้งหมดบรรลุอรหัตต์
5. පිටුව 24–31 เรื่องยสกุลบุตรและสหาย ยสกุลบุตรเบื่อหน่ายหนีออกจากปราสาทหลังเห็นบริวารนอนหลับเป็นป่าช้าผีดิบ พบพระพุทธเจ้าและบรรลุอรหัตต์ บิดามารดาภรรยาเป็นอุบาสก-อุบาสิกาคู่แรก สหาย ๕๔ คนออกบวชตาม
6. පිටුව 32–34 ทรงส่งสาวกประกาศศาสนาและมารผจญ ทรงส่งพระอรหันต์ ๖๐ รูปไปประกาศศาสนา อนุญาตบรรพชาด้วยไตรสรณคมน์ และเรื่องมารมาผจญ
7. පිටුව 34–36 เรื่องสหายภัททวัคคีย์ ๓๐ คน สหาย ๓๐ คนตามหาหญิงแพศยาที่ขโมยของหนี พบพระพุทธเจ้าผู้ตรัสถามว่าแสวงหาหญิงหรือแสวงหาตนดีกว่ากัน แล้วออกบวชทั้งหมด
8. පිටුව 36–42 ปาฏิหาริย์ทรมานชฎิล ๓ พี่น้อง พระพุทธเจ้าทรงแสดงปาฏิหาริย์หลายครั้งปราบพยศอุรุเวลกัสสปและพี่น้อง เช่น ทรมานพญานาคดุร้าย เทวดามาฟังธรรม และเสด็จอุตตรกุรุทวีปหลบเลี่ยงงานบูชายัญ
9. පිටුව 42–48 ปาฏิหาริย์ต่อเนื่องและอุปสมบทชฎิล ๑๐๐๐ รูป ปาฏิหาริย์เก็บผลไม้ทิพย์ ก่อไฟ ดับไฟ และน้ำท่วมที่ทรงเดินจงกรมเหนือน้ำ จนชฎิล ๓ พี่น้องพร้อมบริวาร ๑๐๐๐ คนขอบรรพชาอุปสมบท
10. පිටුව 49–56 อาทิตตปริยายสูตร และเสด็จสู่ราชคฤห์ เทศนา "สิ่งทั้งปวงเป็นของร้อน" แก่ภิกษุ ๑๐๐๐ รูปจนบรรลุอรหัตต์ แล้วเสด็จสู่ราชคฤห์ พระเจ้าพิมพิสารเข้าเฝ้าและถวายพระเวฬุวัน
11. පිටුව 56–62 พระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะบรรพชา พบพระอัสสชิผู้แสดงคาถา "เย ธมฺมา เหตุปฺปภวา" จนได้ดวงตาเห็นธรรม แล้วชักชวนปริพาชก ๒๕๐ คนออกจากสำนักสญชัยผู้อาเจียนเป็นเลือด
12. පිටුව 62–64 เสียงติเตียนและต้นเหตุอุปัชฌายวัตร ประชาชนติเตียนว่าพระพุทธเจ้า "ตัดสกุล" และภิกษุใหม่ไม่มีผู้สอนจนนุ่งห่มไม่เรียบร้อย นำไปสู่บัญญัติอุปัชฌายวัตร
13. පිටුව 64–76 อุปัชฌายวัตรและสัทธิวิหาริกวัตร รายละเอียดหน้าที่ระหว่างศิษย์กับอุปัชฌาย์ และการประณาม-ขอขมา
14. පිටුව 77–84 อุปสมบทด้วยญัตติจตุตถกรรม พระสารีบุตรบวชให้พราหมณ์ผู้ซูบผอมเพราะไม่มีใครบวชให้ กำหนดคณะสงฆ์อย่างน้อย ๑๐ รูปและพรรษา ๑๐ จึงให้อุปสมบทได้ (เรื่องพระอุปเสนวังคันตบุตรพรรษาเดียวถูกตำหนิ)
15. පිටුව 84–98 อาจริยวัตรและอันเตวาสิกวัตร หน้าที่ระหว่างอาจารย์กับศิษย์คู่ขนานกับอุปัชฌาย์ พร้อมองค์ ๕ แห่งภิกษุผู้ให้อุปสมบท (เริ่ม)
16. පිටුව 99–112 องค์คุณของภิกษุผู้ให้อุปสมบท คุณสมบัติ ๕ และ ๖ ประการที่อุปัชฌาย์ต้องมี
17. පිටුව 113–117 ติตถิยปริวาส นักบวชเดียรถีย์เก่าขอบวชใหม่ต้องอยู่ปริวาส ๔ เดือน พร้อมข้อยกเว้นสำหรับชฎิลบูชาไฟและศากยะ
18. පිටුව 117–124 ข้อห้ามอุปสมบทบุคคลมีปัญหาสังคม หมอชีวกโกมารภัจจ์กับคนป่วยแอบบวชรักษาตัว ทหารหนีราชการ โจรองคุลิมาล และบุคคลมีปัญหาทางกฎหมาย
19. පිටුව 124–127 พวกเด็กชายสัตตรสวัคคีย์และกำหนดอายุบวช เด็กชายอุบาลีและเพื่อน ๑๗ คนบวชแล้วร้องไห้ขอข้าวกลางดึก นำไปสู่การกำหนดอายุขั้นต่ำผู้อุปสมบท ๒๐ ปี และสามเณร ๑๕ ปี
20. පිටුව 128–135 การถือนิสสัย พระพุทธเจ้าไม่มีภิกษุติดตามเพราะติดกฎพรรษา ๑๐ ปี จึงผ่อนให้ภิกษุฉลาดถือนิสสัยเพียง ๕ พรรษา
21. පිටුව 135–138 พระราหุลกุมารทรงผนวช ราหุลขอทรัพย์มรดกจากพระพุทธเจ้า แต่กลับให้บวชแทน พระเจ้าสุทโธทนะเศร้าโศกทูลขอห้ามบวชบุตรที่พ่อแม่ไม่อนุญาต
22. පිටුව 138–143 ระเบียบสามเณรและข้อห้ามบวช ทัณฑกรรมสามเณร ห้ามบัณเฑาะก์ คนลักเพศ และคนเข้ารีดเดียรถีย์อุปสมบท
23. පිටුව 143–144 นาคแปลงกายขอบวช นาคเบื่อกำเนิดสัตว์แปลงเป็นมนุษย์บวชสำเร็จ แต่หลับแล้วกลับร่างเป็นงูจนภิกษุตกใจ พระพุทธเจ้าปลอบและประทานพรอุโบสถแก่นาค
24. පිටුව 144–150 ข้อห้ามอุปสมบทเพิ่มเติมและบุคคลไม่ควรบวช ห้ามคนฆ่ามารดาบิดา ฆ่าพระอรหันต์ ทำสังฆเภท คนสองเพศ และเริ่มรายชื่อบุคคล ๒๐/๓๒ จำพวกที่ไม่ควรบรรพชา
25. පිටුව 151–161 ปิดท้ายมหาขันธกะที่ ๑ พิธีสวดถามอันตรายิกธรรม คำขานนาค กรรมวาจาอุปสมบท และอกรณียกิจ ๔ (เรื่องภิกษุหนุ่มพบภรรยาเก่าจนเสพเมถุนธรรม)
26. පිටුව 162–167 สรุปมหาขันธกะและเริ่มอุโบสถขันธกะ อุทานคาถาสรุป ๑๗๒ เรื่องของมหาขันธกะ แล้วพระเจ้าพิมพิสารทูลขอให้สงฆ์ประชุมกันเหมือนปริพาชกอัญญเดียรถีย์
27. පිටුව 167–172 ปาติโมกขุทเทศและพระมหากัปปินะ ทรงอนุญาตการสวดปาติโมกข์ทุกกึ่งเดือน และเรื่องพระมหากัปปินะที่คิดว่าตนบริสุทธิ์ไม่จำเป็นต้องทำอุโบสถ จนพระพุทธเจ้าเสด็จไปตักเตือนด้วยฤทธิ์
28. පිටුව 172–182 การสมมติสีมาและวันอุโบสถ วิธีกำหนดเขตแดนทำสังฆกรรม (สีมา) ขนาดต่างๆ และการกำหนดวันอุโบสถ
29. පිටුව 182–189 ระเบียบการสวดปาติโมกข์ พระฉัพพัคคีย์ขู่ฆ่าภิกษุผู้โจทอาบัติตน และข้อห้ามสวดปาติโมกข์เบาเกินไปหรือมีคฤหัสถ์ร่วมฟัง
30. පිටුව 190–198 ปักขคณนาและการมอบฉันทะ-ปาริสุทธิ วิธีนับวันข้างขึ้นข้างแรม และการมอบฉันทะ/ปาริสุทธิสำหรับภิกษุอาพาธหรือถูกจับกุมในวันอุโบสถ
31. පිටුව 198–206 คัคคะภิกษุวิกลจริตและวิธีทำอุโบสถ ทรงอนุญาตอุมมัตตกสมมติแก่ภิกษุวิกลจริต และวิธีทำอุโบสถ ๓ แบบตามจำนวนภิกษุ
32. පිටුව 206–223 กรณีศึกษาการทำอุโบสถ ๗๐๐ ติกะ ไล่เรียงกรณีต่าง ๆ ของการทำอุโบสถโดยเปยยาล จบอุโบสถขันธกะ (๘๖ เรื่อง)
33. පිටුව 223–225 เริ่มวัสสูปนายิกขันธกะ (การเข้าพรรษา) ชาวบ้านติเตียนภิกษุเที่ยวจาริกทั้งปีเหยียบย่ำติณชาติ ทรงอนุญาตให้จำพรรษา ๒ ช่วง (ปุริมิกา/ปัจฉิมิกา)
34. පිටුව 225–243 สัตตาหกรณียะ การขอลาไปกิจธุระ ๗ วันระหว่างพรรษาด้วยเหตุต่างๆ เช่น สหธรรมิกอาพาธ มารดาบิดาป่วยไข้ หรือกิจสงฆ์
35. පිටුව 244–248 อันตรายที่ทำให้ออกพรรษาได้ สัตว์ร้าย โจร ไฟไหม้ น้ำท่วม ขาดอาหาร หรือถูกสตรี/หญิงแพศยาล่อลวงด้วยทรัพย์และการแต่งงาน
36. පිටුව 249–256 สถานที่จำพรรษาและปฏิญาณจำพรรษา ภิกษุจำพรรษาในหมู่โคต่าง เรือ โพรงไม้ ฯลฯ เรื่องหลานชายนางวิสาขาพลาดโอกาสบวช และพระอุปนนทศากยบุตรผิดคำปฏิญาณจำพรรษา ๒ แห่งเพราะโลภจีวร จบวัสสูปนายิกขันธกะ (๕๒ เรื่อง)
37. පිටුව 257–265 มูควัตรและกำเนิดปวารณา ภิกษุกลุ่มหนึ่งคิดค้น "มูควัตร" ไม่พูดจากันตลอดพรรษา ถูกพระพุทธเจ้าตำหนิว่าเป็นเหมือนหมู่สัตว์เลี้ยง จึงทรงอนุญาตปวารณาแทน
38. පිටුව 265–270 วิธีปวารณาตามจำนวนสงฆ์ อาการทำปวารณา ๔ อย่าง และวิธีปวารณาสำหรับสงฆ์ ๕, ๔, ๓, ๒ รูป หรือรูปเดียว
39. පිටුව 270–289 กรณีศึกษาการปวารณา ปวารณาไม่ต้องอาบัติ ปวารณาที่มีความสงสัย ฝืนใจ หรือมุ่งความแตกร้าว รวมถึงบุคคลที่ควรเว้นในบริษัทปวารณา
40. පිටුව 289–298 เตวาจิกาปวารณาและข้อห้ามปวารณา เหตุฉุกเฉิน ๑๐ ประการที่อนุญาตให้ปวารณาน้อยหน และวิธีงดปวารณาภิกษุมีอาบัติ
41. පිටුව 299–304 ความขัดแย้งในการปวารณาและบทสรุปเล่ม ๔ ภิกษุกลุ่มหนึ่งพยายามขัดขวางปวารณาของภิกษุผู้อยู่ผาสุกด้วยกลอุบาย ทรงอนุญาตให้เลื่อนปวารณาได้ จบปวารณาขันธกะ (๔๖ เรื่อง) ปิดท้ายเล่ม ๔ (มหาวรรค ภาค ๑)