กิเลสชหนกถา: ละกิเลสที่เป็นอดีต อนาคต หรือปัจจุบัน

ในกิเลสชหนกถา กถาวัตถุ พระไตรปิฎกเล่ม ๓๗ วรรคที่ ๑๙ ฝ่ายปรวาทีรับว่าบุคคลละกิเลสที่เป็นอดีต ฝ่ายสกวาทีถามว่า ถ้าอย่างนั้นก็ทำสิ่งที่ดับแล้วให้ดับ ทำสิ่งที่สิ้นไปแล้วให้สิ้นไปหรือ และอดีตดับไปแล้ว ไม่มีอยู่แล้วมิใช่หรือ จากนั้นถามเรื่องกิเลสที่เป็นอนาคตว่า ทำสิ่งที่ยังไม่เกิดไม่ให้เกิดหรือ ในเมื่ออนาคตยังไม่เกิดและยังไม่มี

เมื่อถามเรื่องกิเลสที่เป็นปัจจุบัน ฝ่ายสกวาทีถามว่า คนที่กำลังกำหนัดละราคะ คนที่กำลังขัดเคืองละโทสะหรือ หรือละราคะด้วยราคะ ละโทสะด้วยโทสะหรือ และถ้าราคะกับมรรคเกิดในจิตเดียวกัน ก็เป็นการประชุมแห่งจิตสองดวง กุศลกับอกุศลมาพบกัน ขัดกับพระสูตรเรื่องสี่อย่างที่ไกลกันนัก

ท้ายกถา ฝ่ายปรวาทีถามว่า ถ้าไม่ได้ละทั้งอดีต อนาคต และปัจจุบัน คนที่ละกิเลสได้ก็ไม่มีหรือ ฝ่ายสกวาทีตอบว่ากล่าวอย่างนั้นไม่ได้ ตัวคัมภีร์ไม่ได้อธิบายต่อ ในคัมภีร์ชั้นอรรถกถามีคำอธิบายว่า สิ่งที่มรรคละคือกิเลสที่ยังมีเหตุพร้อมจะเกิดขึ้นได้ เหมือนต้นไม้ที่ถูกทำลายความสามารถออกผล ผลที่ยังไม่ออกจึงไม่ออกอีก