ภัณฑนสูตร กฏุวิยสูตร และอนุรุทธสูตร: ความคิดที่ก่อทะเลาะ ดึงแมลงวัน และขวางใจ

ในภัณฑนสูตร กุสินารวรรค ติกนิบาต อังคุตตรนิกาย พระพุทธเจ้าตรัสว่า ในทิศใดที่ภิกษุบาดหมาง ทะเลาะวิวาท ทิ่มแทงกันด้วยหอกคือปาก ทิศนั้นแม้เพียงนึกถึงก็ไม่ผาสุกแก่พระองค์ จะกล่าวไปใยถึงการไป ทรงสันนิษฐานได้ว่าภิกษุเหล่านั้นละความตรึกในเนกขัมมะ ไม่พยาบาท ไม่เบียดเบียน แล้วทำให้มากซึ่งความตรึกในกาม พยาบาท และเบียดเบียน ส่วนทิศที่ภิกษุสามัคคีกันเหมือนน้ำนมกับน้ำ มองกันด้วยสายตาที่เป็นที่รัก เป็นตรงกันข้าม

ในกฏุวิยสูตร พระพุทธเจ้าเสด็จบิณฑบาตในเมืองพาราณสี ทอดพระเนตรเห็นภิกษุรูปหนึ่งที่ไม่มีความยินดีในภายใน มีความยินดีแต่ภายนอก หลงลืมสติ ใจกวัดแกว่ง ไม่สำรวมอินทรีย์ จึงตรัสเตือนว่าอย่าทำตนให้เป็นเช่นนั้น แมลงวันจะไม่ตอมตนที่ชุ่มด้วยกลิ่นดิบนั้น เป็นไปไม่ได้ ภิกษุนั้นเกิดความสังเวช ภายหลังทรงอธิบายแก่ภิกษุทั้งหลายว่า กฏุวิยะ (ฉบับแปลไทยใช้คำว่า มักใหญ่ใฝ่สูง) คืออภิชฌา กลิ่นดิบคือพยาบาท แมลงวันคือวิตกที่เป็นบาปอกุศล

ในอนุรุทธสูตรที่ ๒ พระอนุรุทธะเล่าแก่พระสารีบุตรว่า ท่านเห็นพันโลกด้วยทิพยจักษุ มีความเพียร สติ กายสงบ จิตตั้งมั่น แต่จิตยังไม่พ้นจากอาสวะ พระสารีบุตรชี้ว่า ความคิดข้อแรกเป็นมานะ ข้อที่สองเป็นอุทธัจจะ ข้อที่สามเป็นกุกกุจจะ ให้ละทั้งสามแล้วน้อมจิตไปในอมตธาตุ ต่อมาไม่นานพระอนุรุทธะได้เป็นพระอรหันต์