ပဋိပဒါသုံးပါး: ဖြေလျော့လွန်းသောလမ်း၊ ကိုယ်ကို ညှဉ်းဆဲသောလမ်းနှင့် အလယ်အလတ်လမ်းစဉ်

အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ တိကနိပါတ်၏ အဆုံးရှိ ပဏ္ဏာသက်တွင် မပါဝင်သော သုတ်များအုပ်စုတွင် ပဋိပဒါသည် သုံးမျိုးရှိသည်ဟု မိန့်တော်မူသည်။ အာဂါဠှပဋိပဒါ — ကြမ်းတမ်းသော အကျင့်၊ နိဇ္ဈာမပဋိပဒါ — လောင်ကျွမ်းစေသော အကျင့်၊ မဇ္ဈိမပဋိပဒါ — အလယ်အလတ်အကျင့်တို့ဖြစ်သည်။

အာဂါဠှပဋိပဒါဆိုသည်မှာ ကာမ၌ အပြစ်မရှိဟု ဝါဒနှင့် အယူရှိသောသူဖြစ်ပြီး ထိုသူသည် ကာမ၌ ကျရောက်နစ်မြုပ်သူ ဖြစ်သွားသည်။ နိဇ္ဈာမပဋိပဒါမှာမူ ကိုယ်ခန္ဓာကို ဒုက္ခရောက်စေ၍ ပူလောင်ဆွဲငင်စေသော နည်းအမျိုးမျိုးကို ကျင့်ကြံအားထုတ်သူဖြစ်သည်။ သုတ်သည် ထိုဝတ်များ၏ စာရင်းကို ရှည်ရှည်လျားလျား ဖော်ပြထားသည် — အချိန်ကာလအလိုက် အစာရှောင်ခြင်း၊ ထူးဆန်းသော အဝတ်အစားဝတ်ဆင်ခြင်း၊ ဆံပင်နှင့် မုတ်ဆိတ်ကို နှုတ်ခြင်း၊ ရပ်နေခြင်းသာ ပြုခြင်းနှင့် ဆူးပေါ်တွင် လဲလျောင်းခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

ပထမသုတ်တွင် မဇ္ဈိမပဋိပဒါကို သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးဖြင့် ရှင်းပြတော်မူသည် — ကိုယ်၌ ကိုယ်ကို၊ ဝေဒနာ၌ ဝေဒနာကို၊ စိတ်၌ စိတ်ကို၊ တရား၌ တရားကို လုံ့လရှိစွာ၊ သမ္ပဇညရှိစွာ၊ သတိရှိစွာ ရှုမြင်၍ လောက၌ အဘိဇ္ဈာနှင့် ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်သုတ်ကမူ အလယ်လမ်းကို သမ္မပ္ပဓာန်၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်၊ ဣန္ဒြေ၊ ဗိုလ်၊ ဗောဇ္ဈင်နှင့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတို့ဖြင့် ရှင်းပြသည်။

ထိုနောက် ကံနှင့် ဆက်စပ်ပါဝင်မှုကို ကိုယ်တိုင်ပြုခြင်း၊ သူတစ်ပါးကို တိုက်တွန်းခြင်းနှင့် ထိုပြုမှုကို နှစ်သက်ခြင်းဟူ၍ လမ်းသုံးသွယ်ခွဲထားသော သုတ်ရှိသည်၊ အကုသိုလ်ဘက်နှင့် ကုသိုလ်ဘက်နှစ်ခုလုံးအတွက် ဖြစ်သည်။ တိကနိပါတ်ကိုလည်း ရာဂကို ထူးထူးခြားခြား သိရန် သမာဓိသုံးမျိုးဖြင့် နိဂုံးချုပ်သည်။