අතීත බුදුවරයන් වහන්සේලා: කොණ්ඩඤ්ඤ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සිට කාශ්යප බුදුරජාණන් වහන්සේ දක්වා බුද්ධත්ව පරම්පරාව
බුද්ධවංසෝබුද්ධවංසය අතීත බුදුවරයන් වහන්සේලා එකින් එක එකම ආකෘතියකින් විස්තර කරයි: නගරය, බෝධි වෘක්ෂය, අග්රශ්රාවකයන් වහන්…
ඒතේන මච්චා සුජ්ඣන්ති න ගොත්තේන ධනේන වා
අනාථපිණ්ඩික දිව්ය පුත්රයා එක් රාත්රියක බුදුරජාණන් වහන්සේ බැහැදැකීමට පැමිණ, ජේතවනාරාමය වර්ණනා කරන ගාථා පැවසීය. මිනිසුන් පිරිසිදු වන්නේ කර්මය, විද්යාව, ධර්මය, සීලය සහ උතුම් ජීවිතය මගින් මිස ගෝත්රයෙන් හෝ ධනයෙන් නොවන බව කියමින්, සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේට ද ප්රශංසා කළේය.
සංයුත්ත නිකායේ දේවපුත්ත සංයුත්තයට අයත් අනාථපිණ්ඩික සූත්රයේ, සුන්දර වර්ණයෙන් යුත්, මුළු ජේතවනාරාමයම ආලෝකමත් කළ එක්තරා දිව්ය පුත්රයෙක් රාත්රී කාලයේ බුදුරජාණන් වහන්සේ බැහැදැකීමට පැමිණ ගාථාවලින් මෙසේ කීය: මේ ජේතවනයේ ගුණ සොයන්නන්ගේ සමූහයක් වාසය කරයි; ධර්මරාජයාණන් වහන්සේ වැඩ වසන සේක; එය මට ප්රීතිය උපදවන තැනකි. සත්ත්වයෝ පිරිසිදු වන්නේ කර්මය, විද්යාව, ධර්මය, සීලය සහ උතුම් ජීවිතය මගිනි; ගෝත්රයෙන් හෝ ධනයෙන් නොවේ. එබැවින් නුවණැත්තා යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් ධර්මය විමසා තෝරා ගත යුතුය. සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ ප්රඥාවෙන්, සීලයෙන් සහ සංසිඳීමෙන් ශ්රේෂ්ඨ වන සේක.
පසුදා උදෑසන බුදුරජාණන් වහන්සේ ඒ දිව්ය පුත්රයා කවුදැයි නොවදාරා මේ සිදුවීම භික්ෂූන්ට වදාළ සේක. අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියා සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ කෙරෙහි බෙහෙවින් පැහැදී සිටි බැවින්, ඒ දිව්ය පුත්රයා අනාථපිණ්ඩික දිව්ය පුත්රයා විය යුතු බව ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ සැළ කළහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ “නිවැරදියි; තර්කයෙන් දැනගත හැකි තරමින් ඔබ දැනගෙන ඇත; ඒ දිව්ය පුත්රයා අනාථපිණ්ඩික දිව්ය පුත්රයාය” යි වදාළ සේක.
මේ ගාථා පෙළම දේවතා සංයුත්තයේ ජේතවන සූත්රයේද හමු වේ; එහෙත් මේ සූත්රයේ ඇති කථාවෙන්, ඒවා පැවසුවේ ජීවත්ව සිටියදී ජේතවනාරාමය ඉදිකොට පූජා කළ අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමා බව දැනගත හැකිය.
ගුණ සොයන්නන්ගේ සමූහයක් වාසය කරන, ධර්මරාජයාණන් වහන්සේ වැඩ වසන තැනක් බැවින් ජේතවනය ප්රීතිය උපදවන තැනක් ලෙස දිව්ය පුත්රයා වර්ණනා කළේය. ස්ථානයක රමණීය බව එන්නේ ගොඩනැඟිල්ලෙන් වඩා එහි සිටින මිනිසුන්ගෙනි.
රැකියා ස්ථානයක්, අධ්යාපන ආයතනයක් හෝ ප්රජාවක් තෝරා ගන්නා විට, ස්ථානයේ අලංකාරය හෝ නවීන බව පමණක් නොව එහි සිටින මිනිසුන්ගේ ගුණාත්මක බවද බලන්න.
සත්ත්වයෝ කර්මය, විද්යාව, ධර්මය, සීලය සහ උතුම් ජීවිතය (කම්මං විජ්ජා ච ධම්මෝ ච සීලං ජීවිතමුත්තමං) යන අංග පහෙන් පිරිසිදු වන බව ගාථාව කියයි. මේ පහම එක් එක් අයට තමන්ගේම උත්සාහයෙන් ගොඩනඟා ගත හැකි දේය.
නින්දට පෙර තමා සමාලෝචනය කිරීමට මේ වචන පහ පිරික්සුම් ලැයිස්තුවක් ලෙස යොදා ගන්න: අද අපගේ ක්රියාව, දැනුම, පුහුණුව, සීලය සහ ජීවනෝපාය පිරිසිදුද?
පිරිසිදු බව එන්නේ උපන් කුලයෙන් හෝ සතු ධනයෙන් නොවේ. මේ ගාථාව පැවසුවේ වරෙක මහා සිටුවරයෙකු වූ අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමාය; ධනයට කළ හැක්කේ කුමක්ද, කළ නොහැක්කේ කුමක්ද යන්න ඔහු මැනවින් දැන සිටියේය.
වාසගම හෝ සමාජ තත්ත්වය නිසා කෙනෙකුට ගරු කරන බව, හෝ දිළිඳු නිසා කෙනෙකු හෙළා දකින බව දැනුණු විට, ඒ වෙනුවට ඔහුගේ ක්රියාව දෙස හැරී බලන්න.
පිරිසිදු බව ක්රියාවෙන් එන බැවින්, තමාගේ යහපත දකින නුවණැත්තා යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් ධර්මය විමසා තෝරා ගත යුතු අතර, ඒ ධර්මයෙන් ඔහු පිරිසිදු වේ.
කිසියම් ඉගැන්වීමක් හෝ ජීවන මාර්ගයක් පිළිගැනීමට පෙර, එය සැබවින්ම අපගේ ක්රියාව, සීලය සහ දැනුම යහපත් කරනවාදැයි සලකා බලන්න.
සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ ප්රඥාවෙන්, සීලයෙන් සහ සංසිඳීමෙන් ශ්රේෂ්ඨ බවත්, එතෙර වූ භික්ෂුවකට වුවද උපරිමය සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ බවත් දිව්ය පුත්රයා කීය. සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ කෙරෙහි ඔහු තුළ තිබූ ප්රසාදය මරණින් පසුද නොනැසී පැවතිණි.
අපට උගන්වා හෝ උදව් කොට අප වඩා හොඳ මිනිසුන් කළ අයට, ඔවුන් තුළ අප සැබවින්ම දකින ගුණ අගය කරමින් ස්තුතිය පළ කරන්න.
බුදුරජාණන් වහන්සේ දිව්ය පුත්රයා කවුදැයි නොවදාළ සේක; එහෙත් අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමා සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ කෙරෙහි බෙහෙවින් පැහැදී සිටි බැවින් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේට එය අනුමාන කළ හැකි විය. තර්කයෙන් දැනගත හැකි තරමින් ආනන්ද දැනගෙන ඇති බව බුදුරජාණන් වහන්සේ තහවුරු කළ සේක.
කෙනෙකු නිතර අගය කරන දේ ඔහු කෙබඳු කෙනෙක්දැයි කියා දෙයි. අවට සිටින අය අප හඳුනා ගන්නේ අප කුමක් අගය කරන නිසාදැයි නිරීක්ෂණය කර බලන්න.
මේ ගාථාව සෑම යුගයකම මිනිසුන් තවමත් අසන ප්රශ්නයකට පිළිතුරු දෙයි: මිනිසෙකුගේ වටිනාකම මනින්නේ කුමකින්ද? වාසගම, සමාජ තත්ත්වය සහ ධනය සමහර දොරටු විවෘත කළ හැකි නමුත් සිත පිරිසිදු කරන්නේ නැත. මිනිසෙකු පිරිසිදු කරන්නේ ක්රියාව, නිවැරදි දැනුම, පුහුණු කරන ධර්මය, සීලය සහ යහපත් ජීවනෝපාය යි.
මේ කථාවේ කෘතඥතාව සහ යහපත් ස්ථානයකට ඇති බැඳීම පිළිබඳ පැත්තක්ද ඇත. අනාථපිණ්ඩික සිටුතුමා ජේතවනාරාමය ඉදි කළේ ධනයෙනි; එහෙත් දිව්ය පුත්රයෙකු වූ පසුද ඔහු අගය කළේ තමා ඉදි කළ ගොඩනැඟිලි නොව එහි වාසය කළ යහපත් මිනිසුන්ය.
සඳහන් කළ පිටුවේ සැබෑ පාඨය කියවීමට ක්ලික් කරන්න.
බුද්ධවංසය අතීත බුදුවරයන් වහන්සේලා එකින් එක එකම ආකෘතියකින් විස්තර කරයි: නගරය, බෝධි වෘක්ෂය, අග්රශ්රාවකයන් වහන්…
සිත දවන නපුරු ගිනි තුන සහ මනාව රැකබලා ගත යුතු "ගිනි" තුන — මව්පියන්, පවුලේ අය හා තමා යටතේ සිටින අය, සහ සිල්වතු…
ශරීරය හුදෙක් අපට අයත් නොවන සතර මහා ධාතු පමණක් ලෙස දකින්නට සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ උගන්වන සේක. ඉන්පසු බැණුම් ලැ…
මහා නිද්දේසයේ කාම සූත්රය පිළිබඳ විවරණය කාමය වස්තුව හා ආශාව ලෙස දෙකට බෙදා, ආශාව සංකල්පනාවෙන් හට ගන්නා බව පෙන්ව…