ဥပါလိထေရာပဒါန်: မာနတက်မှ ဝိနည်းတွင် အမြတ်ဆုံးသို့

ခုဒ္ဒကနိကာယ် အပဒါန်ကျမ်းတွင် ရှင်ဥပါလိ၏ အပဒါန်ကို နှစ်နေရာတွင် တွေ့ရသည်။ ပထမတစ်ခုမှာ ဗုဒ္ဓဝဂ်ထဲရှိ ရှည်လျားသော ဇာတ်လမ်းဖြစ်ပြီး ဒုတိယတစ်ခုမှာ ဥပါလိဝဂ်၏ ပထမဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။ အပဒါန်ဆိုသည်မှာ မြတ်စွာဘုရားနှင့် သာဝကတော်များက ပြီးခဲ့သောဘဝတွင် ပြုခဲ့သော ကံကို ပြောကြားထားသည့် ဂါထာများကို စုစည်းထားသော ကျမ်းဖြစ်သည်။ ပညာရှင်အများစုက ပိဋကတ်သုံးပုံအတွင်း နောက်ပိုင်းကျမ်းဟု ယူဆကြပြီး ထေရဝါဒဓလေ့ကမူ ခုဒ္ဒကနိကာယ်၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ရေတွက်သည်။

ပထမအပဒါန်တွင် ရှင်ဥပါလိက ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် သုဇာတအမည်ရှိ ဗြာဟ္မဏဖြစ်ခဲ့ကြောင်း၊ ချမ်းသာကြွယ်ဝပြီး မာနကြီးသဖြင့် မည်သူ့ကိုမျှ ပူဇော်သင့်သူဟု မမြင်ခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။ နောက်ပိုင်း ရဟန်းတစ်ပါးကို ဝိနည်းတွင် အမြတ်ဆုံးအဖြစ် ဘွဲ့ထူးပေးတော်မူသည်ကို မြင်ရသဖြင့် ထိုနေရာကို တောင့်တကာ သောဘဏအမည်ရှိ သံဃာရာမကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စန္ဒနမင်းသားအဖြစ် ဖြစ်ခဲ့စဉ် ဇာတိကိုမူး၍ ဒေဝလအမည်ရှိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါထံသို့ ဆင်ကို မောင်းနှင်ခဲ့ဖူးကြောင်း၊ ထိုကံကြောင့် နိမ့်ကျသောဇာတိဖြစ်သည့် သာကီဝင်မင်းတို့ကို ဝမ်းသာစေသော ဆံသတ်သမားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့ရကြောင်း ဆိုသည်။

ဒုတိယအပဒါန်တွင်မူ သားရေဝတ်ဖြင့် ရသေ့ဖြစ်ခဲ့ဖူးကြောင်း၊ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ ဉာဏ်တော်ကို ဥပမာများဖြင့် ချီးမွမ်းခဲ့ကြောင်း၊ နိမ့်ကျသောဇာတိဖြင့် မွေးဖွားသော်လည်း ဥပါလိအမည်ဖြင့် ခေါ်တွင်မည်၊ ရှင်ရဟန်းပြုပြီးနောက် အာသဝကုန်ခမ်းမည်၊ ဝိနည်းတွင် ဧတဒဂ်ဘွဲ့ရမည်ဟု ဗျာဒိတ်ရရှိခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။ ဂါထာတွင် ဇာတိအကြောင်း ရှင်းလင်းချက်သည် ထိုခေတ်၏ လူတန်းစားအမြင်ကို ထင်ဟပ်သော်လည်း ဂါထာက အလေးပေးသည်မှာ ထိုဇာတိကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်ဟူသော အချက်ဖြစ်သည်။