นาลกสูตร: ปฏิปทาของมุนี

ในนาลกสูตร สุตตนิบาต ขุททกนิกาย ส่วนแรกเป็นเรื่องเล่า (วัตถุกถา) ว่าอสิตฤาษีเห็นเทวดาชั้นดาวดึงส์รื่นเริงอย่างยิ่ง จึงถามเหตุ เทวดาตอบว่าพระโพธิสัตว์ได้ประสูติแล้วที่ลุมพินีวัน อสิตฤาษีจึงไปเฝ้าพระกุมารที่วังพระเจ้าสุทโธทนะ เมื่อพิจารณาลักษณะแล้วก็เปล่งวาจาว่าพระกุมารนี้สูงสุดกว่าสัตว์สองเท้า แต่แล้วกลับร้องไห้ เพราะรู้ว่าอายุของตนจะไม่ยืนพอได้ฟังธรรมของพระกุมาร

อสิตฤาษีจึงสั่งนาลกะผู้เป็นหลานว่า ในภายหน้าเมื่อได้ยินเสียงเลื่องลือว่า "พุทโธ" ให้ไปทูลถามด้วยตนเองและประพฤติพรหมจรรย์ในสำนักของพระองค์ นาลกะรอคอยจนได้ยินข่าวการประกาศธรรมจักร จึงไปทูลถามปฏิปทาอันสูงสุดของมุนี

พระพุทธเจ้าตรัสตอบว่าปฏิปทานี้ทำได้ยาก ครอบคลุมตั้งแต่การวางใจเสมอต่อคำด่าและคำไหว้ การสำรวมจากกาม การไม่เบียดเบียน การกินพอประมาณ การวางใจเป็นกลางทั้งเมื่อได้และไม่ได้ ไปจนถึงการรู้จักพูดและรู้จักเงียบ ปฏิปทานี้กล่าวถึงนักบวชโดยตรง แต่หลายข้อนำมาใช้ในชีวิตทั่วไปได้