වානරින්ද ජාතකය: වානර රජු සහ කිඹුලා — සතුරා ජය ගැනීමට උපකාර වන ධර්ම හතර
සච්චං ධම්මෝ ධිති චාගෝකිඹුලෙක් වානර රජු අල්ලා ගැනීමට සැඟවී බලා සිටියේය. එහෙත් වානර රජු අසාමාන්ය දෙයක් නිරීක්ෂණය කොට තම ජීවිතය බේරා …
ආසීවිසසුත්තං
විෂ සර්පයන් සතර දෙනෙකුගෙන්, වධකයන් හය දෙනෙකුගෙන් සහ ගම් පහරන සොරුන්ගෙන් පලා යන මිනිසෙක් මහා ජලාශයකට පැමිණ, පහුරක් බැඳ ආරක්ෂිත එගොඩට තරණය කරයි — මුළු ධර්ම පද්ධතියම ආවරණය කරන එක් උපමාවකි.
සළායතන සංයුත්තයේ ආසීවිස සූත්රයෙහි, බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ උපමාවක් වදාළ සේක: දරුණු විෂ සර්පයන් සතර දෙනෙක් සිටිති. මිනිසෙකුට ඔවුන් රැකබලා ගැනීමටත්, ආහාර දීමටත්, නාවීමටත්, නිදි කරවීමටත් අණ කරනු ලැබේ. ඔවුන්ගෙන් එකෙකු හෝ කිපුණහොත් ඔහු මරණයට හෝ මරණාසන්න දුකට පත් වනු ඇත. බියට පත් ඔහු පලා යයි.
වධකයන් පස් දෙනෙකු ඔහු මැරීමට ලුහුබඳින බව යමෙක් ඔහුට කියයි; ඔහු තවදුරටත් පලා යයි. ඉන්පසු, කඩුව ඔසවාගෙන අසලම සැඟවී සිටින හයවන වධකයෙකුද සිටින බව යමෙක් කියයි. ඔහු පාළු ගමකට පලා යයි; ඔහු ඇතුළු වන සෑම නිවසක්ම හිස්ය. ඉන්පසු ගම් පහරන සොරුන් පැමිණෙමින් සිටින බව යමෙක් කියයි.
ඔහු පලා ගොස් මහා ජලාශයකට පැමිණෙයි. මෙගොඩ භයානකය, එගොඩ ආරක්ෂිතය; එහෙත් ඔරුවක් හෝ පාලමක් නැත. එබැවින් ඔහු තණකොළ, ලී, අතු, කොළ එකතු කර පහුරක් බැඳ, අත් පාවලින් වෙහෙස දරමින් එගොඩට තරණය කරයි. එක් එක් කොටසේ අර්ථය බුදුරජාණන් වහන්සේම පැහැදිලි කර වදාළ සේක.
විෂ සර්පයන් සතර දෙනා නම් ශරීරය සැදී ඇති පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ යන ධාතූන්ය. ඒවාට දිනපතා ආහාර දිය යුතුය, නාවිය යුතුය, විවේක ගැන්විය යුතුය. කිසියම් ධාතුවක් කිපුණු විට එය ලෙඩ රෝග හෝ මරණය ඇති කළ හැකිය.
ලෙඩ වූ විට, මෙය අප පෝෂණය කරන ධාතූන්ගේ ස්වභාවය බව සිහි කර, කලබල නොවී සුදුසු පරිදි රැකබලා ගන්න.
ලුහුබඳින වධකයන් පස් දෙනා නම් රූප, වේදනා, සංඥා, සංස්කාර, විඤ්ඤාණ යන "මම" යැයි ග්රහණය කරගත් පංච උපාදානස්කන්ධයයි. ඒවා වෙනස් වන විට දුක ගෙන එයි.
හැඟීමක් හෝ සිතුවිල්ලක් සිතට රිදවන විට, එය හටගෙන නිරුද්ධ වන ස්කන්ධයක් මිස සම්පූර්ණයෙන්ම "මම" නොවන බව දකින්න.
අසලම සැඟවී කඩුව ඔසවාගෙන සිටින හයවන වධකයා නම් නන්දිරාගයයි, එනම් සතුටු වීම හා රාගයයි. එය භයානක වන්නේ අප කැමති දේවල ස්වරූපයෙන් පැමිණෙන බැවිනි.
අපව බැඳ තබන දේ බොහෝ විට සතුරෙකුගේ ස්වරූපයෙන් නොව, නැතිව සිටිය නොහැකි කුඩා සතුටක ස්වරූපයෙන් පැමිණේ.
පාළු ගම නම් අධ්යාත්මික ආයතන හයයි. නුවණැත්තා ඇස, කන, නාසය, දිව, කය, සිත තුළින් විමසා බලන විට, ඒවා හිස් බවත්, පිහිට ලෙස ග්රහණය කළ හැකි ආත්මයක් නැති බවත් පෙනේ.
යම් හැඟීමක් ස්ථිර පිහිටක් වේවායි බලාපොරොත්තු වන විට, එම නිවස හිස් බව සිහි කරන්න.
පහරන්නට එන සොරුන් නම් රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ, ධර්මාරම්මණ යන බාහිර ආයතන හයයි; ප්රිය මෙන්ම අප්රිය වූ ඒවා ඇස, කන, නාසය, දිව, කය, සිත පාගා දමයි.
පුවත්, ශබ්ද, දර්ශන අධික ලෙස ලැබෙන දිනයක, සිතේ සන්සුන් බව කොතරම් කොල්ලකනු ලබනවාදැයි නිරීක්ෂණය කරන්න.
මහා ජලාශය නම් කාම, භව, දිට්ඨි, අවිජ්ජා යන සතර ඕඝයයි. බිය උපදවන මෙගොඩ නම් සක්කාය, එනම් කය හා සිත ආත්මය යැයි ග්රහණය කිරීමයි.
ජීවිතය ආරක්ෂිත නොවන බවක් දැනෙන විට, එම බිය ආත්මය ග්රහණය කිරීමට කොතරම් බැඳී ඇත්දැයි බලන්න.
පහුර නම් ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයයි. අත් පාවලින් වෙහෙස දරා තරණය කිරීම නම් වීර්යය ආරම්භ කිරීමයි. අප ගෙන යාමට සූදානම් කළ ඔරුවක් හෝ පාලමක් නැත; පහුර බැඳ තමාම පැදිය යුතුය.
අද ඔබෙන්ම අසන්න: "පහුරට තවත් ලණුවක් බැන්දාද?" උදාහරණ ලෙස එක් ශීලයක්, හෝ විනාඩි පහක සිහිය.
ආරක්ෂිත, භය රහිත එගොඩ නම් නිර්වාණයයි. තරණය කර ගොඩබිම සිටින තැනැත්තා "බ්රාහ්මණයා" යැයි හැඳින්වූ සේක; එයින් අදහස් කරන්නේ රහතන් වහන්සේය.
පැහැදිලි ඉලක්කයක් ජලය මැද නතර වීමෙන් වළක්වයි. තවම ළඟා නොවූවද, පදින්නේ කුමන දිශාවටදැයි ඔබ දන්නේය.
ධාතු, ස්කන්ධ, ආයතන, ඕඝ සහ මාර්ගය පිළිබඳ ඉගැන්වීම් කටපාඩම් කිරීමට ඇති වෙන් වෙන් ලැයිස්තු නොව, එකිනෙකට සම්බන්ධ වන්නේ කෙසේද යන සමස්ත චිත්රය දැකීමට මෙම උපමාව උපකාරී වේ.
වහාම යොදා ගත හැකි කරුණ නම් හයවන වධකයා, එනම් ආස්වාදය හා ඇල්මයි; එය වඩාත්ම භයානක වන්නේ අසලම සිටින නිසාත්, මිතුරෙකු සේ පෙනෙන නිසාත්ය. එසේම එගොඩට තරණය කිරීමට තමාගේම අත් පා භාවිත කළ යුතුය; කිසිවෙක් ඔරුවක් පැද අප ගෙන යන්නට නොඑයි.
සතර ධාතුව විෂ සර්පයන්ට උපමා කිරීම ශරීරයට වෛර කිරීමට උගන්වන්නක් නොවේ; මේ කය නිරන්තරයෙන් රැකබලා ගත යුතු බවත්, ඕනෑම මොහොතක ලෙඩ විය හැකි බවත් දැක, ප්රමාද නොවීමටය.
සඳහන් කළ පිටුවේ සැබෑ පාඨය කියවීමට ක්ලික් කරන්න.
කිඹුලෙක් වානර රජු අල්ලා ගැනීමට සැඟවී බලා සිටියේය. එහෙත් වානර රජු අසාමාන්ය දෙයක් නිරීක්ෂණය කොට තම ජීවිතය බේරා …
මේ කය අපගේ නොවේ, අන් කිසිවකුගේ ද නොවේ; එය හේතු ප්රත්යයන්ගෙන් සකස් වූ පැරණි කර්මයක් ලෙස දැකිය යුතුය. අප චේතනා…
දන් දීම නිසා ධනය අවසන් වූ බවත්, දීම නැවැත්වුවහොත් ධනය නැවත ලැබෙන බවත් සක් දෙවිඳු විසය්හට කීය. එහෙත් ධනය උදෙසා …
කිව යුත්තේ සිත් සතුටු කරවන වචන පමණි. බ්රාහ්මණයා මිහිරි වචන කී විට නන්දිවිසාල ගවයා බර බර ඇදගෙන ගියේ ය; බ්රාහ්…