ภัททาลิสูตร: เมื่อไม่อยากทำตามข้อฝึก

ในภัททาลิสูตร มัชฌิมนิกาย พระพุทธเจ้าตรัสว่าพระองค์ฉันอาหารวันละครั้ง และรู้สึกว่ามีโรคน้อย กายเบา มีกำลัง อยู่สบาย จึงชวนภิกษุทั้งหลายให้ทำเช่นนั้น พระภัททาลิทูลว่าทำไม่ได้ เพราะกลัวจะเกิดความรำคาญใจ แม้พระพุทธเจ้าทรงเสนอทางผ่อนปรนให้ฉันส่วนหนึ่ง แล้วนำอีกส่วนไปฉันภายหลัง ท่านก็ยังปฏิเสธ และหลบหน้าพระพุทธเจ้าตลอดไตรมาส

เมื่อใกล้ออกพรรษา ภิกษุทั้งหลายเตือนให้ท่านไปสารภาพก่อนพระพุทธเจ้าจะเสด็จจาริก พระภัททาลิจึงไปทูลขอขมา พระพุทธเจ้าทรงรับ และชี้ว่าท่านไม่ได้คิดเลยว่าพระพุทธเจ้า ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา และเทวดา ต่างก็รู้เรื่องนี้

จากนั้นทรงสอนว่าภิกษุที่ถูกตักเตือนแล้วตอบเลี่ยง แสดงความโกรธ สงฆ์ก็จะพิจารณาเรื่องของเธอไม่ให้จบง่าย ๆ ส่วนผู้ที่ถูกเตือนแล้วรับฟังด้วยดี เรื่องก็ระงับได้เร็ว ทรงอธิบายว่าสิกขาบทมีมากขึ้นเพราะเมื่อสงฆ์ใหญ่ขึ้น มีลาภ ยศ และความเป็นพหูสูตมากขึ้น ธรรมที่เป็นที่ตั้งแห่งอาสวะก็ปรากฏมากขึ้น และทรงยกอุปมาการฝึกลูกม้าอาชาไนยทีละขั้น