สีหสูตร: ผลของการให้ที่เห็นได้ในชีวิตนี้
ใช้ในชีวิตประจำวัน

สีหสูตร: ผลของการให้ที่เห็นได้ในชีวิตนี้

สนฺทิฏฺฐิกํ ทานผลํ

สีหเสนาบดีแห่งเมืองเวสาลีทูลถามว่าผลของทานที่เห็นได้เองในชีวิตนี้มีไหม พระพุทธเจ้าตรัสว่ามี ผู้ให้เป็นที่รักของคนมาก คนดีคบหา มีชื่อเสียงดี กล้าเข้าหาชุมชน และเมื่อตายไปย่อมไปสุคติ อีกสูตรหนึ่งเล่าว่าเมื่อสีหะขอเป็นอุบาสก พระองค์ยังทรงให้ใคร่ครวญก่อน และให้ทำบุญแก่นิครนถ์ต่อไป

๘ ข้อ

ในสีหสูตร สุมนวรรค ปัญจกนิบาต อังคุตตรนิกาย สีหเสนาบดีเข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้าที่กูฏาคารศาลา ป่ามหาวัน ใกล้เมืองเวสาลี แล้วทูลถามว่า พระองค์ทรงบอกผลของทานที่เห็นได้ในปัจจุบันได้หรือไม่ พระพุทธเจ้าตรัสว่าได้ แล้วทรงแสดงผลของทาน ๕ ข้อ สี่ข้อแรกเห็นได้ในชีวิตนี้ ส่วนข้อที่ห้าคือการไปสุคติเป็นผลในภพหน้า สีหเสนาบดีทูลว่า สี่ข้อแรกตนรู้เองแล้วโดยไม่ต้องอาศัยความเชื่อ ส่วนข้อสุดท้ายตนไม่รู้ แต่เชื่อพระผู้มีพระภาค

ในสีหสูตร มหาวรรค อัฏฐกนิบาต เล่าเรื่องก่อนหน้านั้นว่า สีหเสนาบดีเป็นสาวกของนิครนถ์ ได้ยินเจ้าลิจฉวีสรรเสริญพระรัตนตรัยหลายครั้ง จึงอยากไปเฝ้า แต่นิครนถ์นาฏบุตรห้ามไว้ถึงสองครั้ง ครั้งที่สามจึงไปเองโดยไม่ลา เมื่อฟังพระพุทธเจ้าอธิบายว่าคำกล่าวหาต่าง ๆ ที่มีต่อพระองค์ จริงในแง่ใด ก็ขอเป็นอุบาสก พระพุทธเจ้าตรัสให้ใคร่ครวญก่อน และตรัสว่าตระกูลของเขาเป็นเหมือนบ่อน้ำของพวกนิครนถ์มานาน ควรให้บิณฑบาตแก่นิครนถ์ที่มาต่อไป สีหเสนาบดียิ่งเลื่อมใส ได้ฟังอนุปุพพิกถาและได้ดวงตาเห็นธรรม ณ ที่นั่งนั้น

หน้านี้รวมสองพระสูตรที่ตั้งชื่อตามสีหเสนาบดีไว้ด้วยกัน ข้อ ๑–๕ มาจากสูตรในปัญจกนิบาต ข้อ ๖–๘ มาจากสูตรในอัฏฐกนิบาต

  1. ๑

    เป็นที่รักของคนมาก ทายโก ทานปติ พหุโน ชนสฺส ปิโย โหติ มนาโป

    ผลข้อแรกที่เห็นได้เองคือ ผู้ให้ผู้เป็นเจ้าของทานย่อมเป็นที่รักที่ชอบใจของคนเป็นอันมาก

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    สังเกตคนรอบตัวที่ชอบแบ่งปัน ทั้งของกิน เวลา และความรู้ แล้วดูว่าคนอื่นรู้สึกต่อเขาอย่างไร

  2. ๒

    คนดีคบหา สนฺโต สปฺปุริสา ภชนฺติ

    สัตบุรุษผู้สงบย่อมคบหาผู้ให้ คนที่ใจกว้างจึงได้อยู่ใกล้คนดี

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ถ้าอยากมีเพื่อนที่ดี ลองเริ่มจากเป็นคนที่ให้ก่อน คนใจกว้างมักดึงดูดคนใจกว้างเข้ามา

  3. ๓

    ชื่อเสียงดีขจรไป กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ

    กิตติศัพท์อันงามของผู้ให้ย่อมขจรไป สีหเสนาบดีทูลว่าตนเองก็มีชื่อเสียงว่าเป็นผู้ให้ เป็นผู้บำรุงสงฆ์

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ชื่อเสียงที่มั่นคงที่สุดไม่ได้มาจากการโฆษณาตัวเอง แต่มาจากสิ่งที่คนอื่นได้รับจากเราจริง ๆ

  4. ๔

    กล้าเข้าหาทุกชุมชน วิสารโท อุปสงฺกมติ อมงฺกุภูโต

    ผู้ให้จะเข้าไปในที่ประชุมใด ไม่ว่าของกษัตริย์ พราหมณ์ คฤหบดี หรือสมณะ ย่อมองอาจ ไม่เก้อเขิน

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    คนที่ไม่เคยเอาเปรียบใครเดินเข้างานเลี้ยงหรือที่ประชุมได้อย่างสบายใจ เพราะไม่มีใครที่ต้องหลบหน้า

  5. ๕

    ผลในภพหน้า และความเชื่อที่ตั้งบนสิ่งที่รู้แล้ว สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ

    ข้อที่ห้าคือ เมื่อตายไปย่อมไปสุคติโลกสวรรค์ สีหเสนาบดีทูลว่าสี่ข้อแรกตนรู้เองแล้ว ไม่ต้องอาศัยความเชื่อ ส่วนข้อนี้ตนไม่รู้ แต่เชื่อพระผู้มีพระภาค พระพุทธเจ้าตรัสยืนยันว่าเป็นอย่างนั้น

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    แยกให้ชัดว่าเรื่องไหนเรารู้จากประสบการณ์เอง เรื่องไหนเราเชื่อตามผู้ที่ไว้ใจ ทั้งสองอย่างมีที่ทางของมัน แต่ไม่ควรปนกัน

  6. ๖

    ใคร่ครวญก่อนแล้วจึงทำ อนุวิจฺจการํ โข สีห กโรหิ

    เมื่อสีหเสนาบดีขอเป็นอุบาสก พระพุทธเจ้าตรัสว่า จงใคร่ครวญก่อนแล้วจึงทำ การใคร่ครวญก่อนเป็นความดีของคนมีชื่อเสียงอย่างท่าน สีหเสนาบดียิ่งเลื่อมใส เพราะถ้าเป็นเจ้าลัทธิอื่นได้ตนเป็นสาวก คงแห่ธงประกาศไปทั่วเมืองเวสาลี

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เมื่อมีคนสำคัญอยากร่วมงานหรือเข้ากลุ่มกับเรา อย่ารีบประกาศ ให้เวลาเขาคิดให้ดี ความสัมพันธ์ที่เริ่มจากความรอบคอบยืนยาวกว่า

  7. ๗

    ยังให้แก่ผู้ที่เคยพึ่งพา นิคณฺฐานํ โอปานภูตํ กุลํ

    พระพุทธเจ้าตรัสว่า ตระกูลของสีหะเป็นเหมือนบ่อน้ำของพวกนิครนถ์มานาน ควรให้บิณฑบาตแก่นิครนถ์ที่มาถึง สีหเสนาบดีทูลว่าเคยได้ยินข่าวว่าพระสมณโคดมสอนให้ให้ทานแก่พระองค์และสาวกเท่านั้น แต่พระองค์กลับชวนให้ให้แม้แก่นิครนถ์

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เมื่อย้ายไปนับถือครู ร้าน หรือกลุ่มใหม่ ไม่ต้องตัดน้ำใจต่อคนเก่าที่เคยพึ่งพาเรา

  8. ๘

    ไม่หวั่นไหวต่อข่าวลือ น จ มยํ ชีวิตเหตุปิ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปยฺยาม

    วันที่สีหเสนาบดีถวายภัตตาหาร ซึ่งให้คนไปหาเนื้อที่มีขายอยู่ทั่วไป นิครนถ์จำนวนมากเที่ยวร้องตามถนนว่าเขาฆ่าสัตว์มาถวาย เมื่อมีคนมากระซิบบอก สีหเสนาบดีตอบว่า พวกนั้นอยากติเตียนพระรัตนตรัยมานานแล้ว ส่วนตนเองแม้เพราะเหตุแห่งชีวิตก็จะไม่จงใจฆ่าสัตว์

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เมื่อมีข่าวลือเรื่องเราหรือคนที่เรานับถือ ให้ตรวจสอบกับข้อเท็จจริงที่เรารู้เอง แทนการร้อนรนตามเสียงที่ดังที่สุด

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

คนจำนวนมากทำบุญโดยคิดถึงแต่ผลในชาติหน้า พระสูตรนี้ชวนให้ดูผลที่เห็นได้ตอนนี้ด้วย คนที่แบ่งปันเป็นประจำมักมีคนรัก มีเพื่อนดี และเดินเข้าไปในวงไหนก็ไม่ต้องเขิน นี่คือสิ่งที่สีหเสนาบดียืนยันจากชีวิตของตนเอง ไม่ใช่เพราะเชื่อตาม

อีกด้านหนึ่งของเรื่องนี้คือความใจกว้าง พระพุทธเจ้าไม่ได้ขอให้สาวกใหม่ตัดขาดจากครูเก่า แต่ยังให้ดูแลนักบวชที่เคยพึ่งพาครอบครัวนั้นอยู่ต่อไป ในชีวิตจริงเมื่อเราเปลี่ยนความเชื่อ เปลี่ยนงาน หรือเปลี่ยนกลุ่ม ก็ไม่จำเป็นต้องทิ้งน้ำใจที่เคยมีต่อคนเดิม

ส่วนคำว่า "ใคร่ครวญก่อนแล้วจึงทำ" ใช้ได้กับการตัดสินใจใหญ่ทุกเรื่อง ยิ่งเป็นคนที่มีคนจับตามอง ยิ่งควรตัดสินใจอย่างรอบคอบ

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้