සැබෑ මිතුරා සහ මිත්ර ප්රතිරූපකයා
සුහදමිත්ත–මිත්තපටිරූපකසිඟාලෝවාද සූත්රයෙන් අප වටා සිටින අය බැලීමේ නිර්ණායකය — දුරස් විය යුතු මිත්ර ප්රතිරූපකයන් සතර වර්ගය සහ රැක ග…
චාතුමසුත්තං
බුදුරජාණන් වහන්සේ ඝෝෂා කළ නවක භික්ෂූන් පිටත් කර හැරිය සේක. ශාක්යයන් සහ බ්රහ්මයා ළපටි බීජ සහ ළපටි වසු පැටවුන්ගේ උපමාවෙන් ඉල්ලා සිටි පසු, උන්වහන්සේ පැවිද්දාට ඇති භය සතර, එනම් රළ, කිඹුලා, සුළිය සහ සුසුකා (නපුරු මසුන්) දේශනා කළ සේක.
මජ්ඣිම නිකායේ චාතුම සූත්රයේ, සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ සහ මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ භික්ෂූන් 500 ක් පමණ කැටුව චාතුමා ගමේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ බැහැදැකීමට පැමිණියහ. අලුතින් පැමිණි භික්ෂූහු එහි වාසය කළ භික්ෂූන් සමඟ සතුටු සාමීචියේ යෙදෙමින්, සෙනසුන් සකස් කරමින්, පාත්ර සිවුරු තැන්පත් කරමින් මහා ඝෝෂාවක් කළහ. එය මසුන් අල්ලන ධීවරයන්ගේ ඝෝෂාවක් වැනි බව වදාළ බුදුරජාණන් වහන්සේ, එම භික්ෂූන් පිටත් කර හැරිය සේක.
එය දුටු චාතුමා ගම්වාසී ශාක්යයෝ, භික්ෂු සංඝයාට අනුග්රහ කරන ලෙස බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් ඉල්ලා සිටියහ. මන්ද එම පිරිස අතර නවක භික්ෂූන් සිටි බැවින්, බුදුරජාණන් වහන්සේ බැහැදැකීමට නොලැබුණහොත් ජලය නොලැබෙන ළපටි බීජ මෙන් හෝ මව නොදකින ළපටි වසු පැටවකු මෙන් ඔවුන් වෙනස් විය හැකි බැවිනි. සහම්පතී මහා බ්රහ්මයාද එම උපමාවම ගෙනහැර දක්වමින් ආරාධනා කළේය. එවිට බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට නැවත පැමිණීමට අවසර දුන් සේක.
ඉන්පසු ජලයට බසින්නකුට මුහුණ දීමට සිදු වන භය සතර දේශනා කොට, ඒවා පැවිද්දාගේ භය සමඟ සසඳා වදාළ සේක: රළ (අවවාද කරන විට ඇතිවන ක්රෝධය සහ සිත් තැවුල), කිඹුලා (උදරය ගැන ඇති ගිජුකම), සුළිය (පංච කාම ගුණ) සහ සුසුකා (මාතෘග්රාමය). මේවා නිසා පැවිද්දා ශික්ෂාව හැර දමා ගිහි බවට පෙරළී යයි.
අලුතින් පැමිණි භික්ෂූහු සතුටු සාමීචියේ යෙදෙමින් හා සෙනසුන් සකස් කරමින් ඝෝෂා කළහ. මසුන් අල්ලන ධීවරයන් මෙන් ඝෝෂා කරන්නේ කවුරුන්දැයි බුදුරජාණන් වහන්සේ ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේගෙන් විමසා, ඔවුන් තමන් වහන්සේ ළඟ වාසය කිරීමට සුදුසු නොවන බව වදාරමින් (පණාමේමි වෝ භික්ඛවේ) පිටත් කර හැරිය සේක. එම භික්ෂූහු පිරිකර රැගෙන පිටත්ව ගියහ.
පුස්තකාලයක්, රෝහලක් හෝ අනුන්ගේ නිවසක් වැනි අන් අයද පොදුවේ භාවිත කරන තැනකට ගිය විට, මිතුරන් හමු වීම ගැන සතුටු වුවද පළමුව හඬ අඩු කරන්න.
ශාක්යයෝ සහ සහම්පතී මහා බ්රහ්මයා මෙසේ සැල කළහ: එම භික්ෂූන් අතර නවක පැවිද්දෝ සිටිති. බුදුරජාණන් වහන්සේ දැකීමට නොලැබුණහොත්, ජලය නොලැබෙන ළපටි බීජ (බීජානං තරුණානං) මෙන් හා මව නොදකින ළපටි වසු පැටවුන් මෙන් ඔවුන් වෙනස් විය හැකිය. පෙර කළ පරිදිම භික්ෂු සංඝයා පිළිගෙන අනුග්රහ කරන සේක්වායි ඔවුහු ආරාධනා කළහ.
කණ්ඩායමකට හෝ පිරිසකට දොස් කියන විට, තවමත් බිඳෙනසුලු අලුත් අය ගැන සිතන්න. මුළු කණ්ඩායම ගැනම ඔබ නොසතුටු වුවද, ඔවුන්ට තවමත් උපදෙස් හා ධෛර්යය ලැබෙන මාර්ගයක් සොයන්න.
භික්ෂූන් පිටත් කළ විට කුමක් සිතුවේදැයි බුදුරජාණන් වහන්සේ සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේගෙන් විමසූ සේක. බුදුරජාණන් වහන්සේ සුවසේ වාසය කරනු ඇති බවත්, තමාද සුවසේ වාසය කරන බවත් සිතූ බව උන්වහන්සේ පිළිතුරු දුන්හ. බුදුරජාණන් වහන්සේ නැවත එසේ නොසිතන ලෙස වැළැක්වූ සේක. මහාමොග්ගල්ලාන තෙරුන් වහන්සේ, තමා සහ සාරිපුත්ත තෙරුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා රැකබලා ගනු ඇතැයි (භික්ඛුසංඝං පරිහරිස්සාම) සිතූ බව පිළිතුරු දුන්හ. බුදුරජාණන් වහන්සේ එය නිවැරදි බව අනුමත කළ සේක.
ප්රධානියා නොමැති විට හෝ ඔහු නොසතුටින් සිටින විට, එය අවස්ථාවක් කරගෙන වගකීම් අත්හරින්න එපා. පොදු යහපත රැකබලා ගැනීමට ඔබට උදව් කළ හැක්කේ කෙසේදැයි සිතන්න.
නවක පැවිද්දාට සබ්රහ්මචාරීහු “මෙසේ ඉදිරියට යා යුතුය, මෙසේ ආපසු හැරිය යුතුය, මෙසේ බැලිය යුතුය” යි අවවාද කරති. එවිට ඔහු, “ගිහිව සිටි කාලයේ මම අනුන්ට අවවාද කළෙමි; එහෙත් මගේ දූ දරුවන් වැනි මොවුහු දැන් මට අවවාද කරති” යි සිතා, කිපී, නොසතුටු වී, ශික්ෂාව හැර දමයි. එබැවින් රළ (ඌමිභයං) යනු ක්රෝධය සහ සිත් තැවුලයි.
ඔබට වඩා බාල හෝ පහළ තනතුරක සිටින අයකු උපදෙස් දෙන විට, අන්තර්ගතය කියන්නාගෙන් වෙන් කර, එම උපදෙස නිවැරදිද නැද්ද යන්න පමණක් විමසන්න.
පැවිද්දාට, “මෙය කෑ යුතුය, මෙය නොකෑ යුතුය, මෙය වැළඳිය යුතුය, කල්හි වැළඳිය යුතුය, විකාලයෙහි නොවැළඳිය යුතුය” යි අවවාද කරති. එවිට ඔහු, “ගිහිව සිටි කාලයේ කැමති දෙයක් කෑවෙමි; එහෙත් දැන් කවුරුන් හෝ මගේ මුඛය වසන්නාක් මෙනි” යි සිතා ශික්ෂාව හැර දමයි. එබැවින් කිඹුලා (කුම්භීලභයං) යනු උදරය ගැන ඇති ගිජුකමයි.
කෑමට හෝ වියදම් කිරීමට ඇති ආශාව ඉවසිය නොහැකි වූ පමණින්ම සෞඛ්යය රැකීමේ අදිටන හෝ ඉතිරි කිරීමේ සැලැස්ම අත්හැර දැමූ අවස්ථා තිබේදැයි නිරීක්ෂණය කර, එයට මුහුණ දීමට කලින්ම සැලසුම් කරන්න.
පැවිද්දා කය හා වචනය නොරැක, සිහිය නොපිහිටුවා, ඉන්ද්රිය සංවරයක් නැතිව ගමට පිවිසෙයි. ගිහියන් පංච කාම ගුණයෙන් සතුටු වන අයුරු දැක, “මමද පෙර එසේ ලැබුවෙමි; මගේ පවුලේද ධනය ඇත; ධනයද භුක්ති විඳිමින් පිනද කළ හැකිය” යි සිතා ශික්ෂාව හැර දමයි. එබැවින් සුළිය (ආවට්ටභයං) යනු පංච කාම ගුණයි.
අනුන්ගේ සුඛෝපභෝගී ජීවිත දෙස අනුචලනය කරමින් බලද්දී ඔබ තෝරාගත් මාවත ගැන සිත සැලෙන්නට පටන් ගන්නේ නම්, එය සුළියේ ඇදගැනීම බව වහා හඳුනාගෙන, සිහියෙන් තොරව ඒවාට නිරාවරණය වීමෙන් වළකින්න.
පැවිද්දා සංවරයක් නැතිව ගමට පිවිසී, මනාව නොහැඳ පෙරෙව් කාන්තාවක් දැක, රාගය සිත පෙළා, ශික්ෂාව හැර දමයි. එබැවින් සුසුකා (සුසුකාභයං) යනු මාතෘග්රාමයයි. මෙය බ්රහ්මචර්යාවේ යෙදෙන භික්ෂූන්ට වදාළ බව සන්දර්භය අනුව කියවිය යුතුය. සැබෑ භය වන්නේ සංවර නොකළ සිත තුළ ඇති රාගයයි; මෙය කාන්තාවන්ට දොස් පැවරීමක් නොවේ.
ඔබ කුමන ස්ත්රී පුරුෂ භාවයකට අයත් වුවද, සහකරු හෝ සහකාරිය කෙරෙහි ඇති අවංකභාවය වැනි රැකීමට අදිටන් කළ බැඳීමක් ඇත්නම්, අනතුර ආරම්භ වන්නේ අනෙක් පාර්ශ්වයෙන් නොව, සංවරයකින් තොරව සිත අතහැරීමෙන් බව දැනගන්න.
මෙම භය සතර දේශනා කළේ පැවිද්දන්ට වුවද, නව ආයතනයකට බැඳීම, නව කුසලතාවක් පුහුණු වීම හෝ ජීවන රටාව වෙනස් කිරීම වැනි අලුත් යමක් ආරම්භ කිරීමට අදිටන් කරගත් ඕනෑම අයකුට එම රළවලටම මුහුණ දීමට සිදු විය හැකිය. තමාට වඩා බාල අයකු උපදෙස් දීම ගැන නොරිස්සීම හෝ ආහාර පාන හා ජීවත්වීම පිළිබඳ නීති ඉතා පටු බව දැනීම උදාහරණ වේ.
සුසුකා භය සන්දර්භය අනුව තේරුම් ගත යුතුය. සූත්රය කතා කරන්නේ බ්රහ්මචර්යාවේ යෙදෙන භික්ෂූන්ටයි; භය වන්නේ පැවිදි බව අත්හැරීමට හේතු වන රාගයයි; කාන්තාවන් නරක යැයි එය නොකියයි. සාමාන්ය ජනයාට මෙය, අදිටන් කරගත් බැඳීමක් අත්හැරීමට ඇදගෙන යන ඕනෑම චිත්තවේගීය ආකර්ෂණයක් හා සැසඳිය හැකිය.
කතාවේ ආරම්භයේද නායකයන්ට පාඩමක් ඇත. කණ්ඩායමක් සමඟ දැඩි වීම එක් දෙයකි; එහෙත් තවමත් ජලය අවශ්ය ළපටි බීජ මෙන්, තවමත් ධෛර්යය අවශ්ය අලුත් අය අමතක නොකළ යුතුය.
සඳහන් කළ පිටුවේ සැබෑ පාඨය කියවීමට ක්ලික් කරන්න.
සිඟාලෝවාද සූත්රයෙන් අප වටා සිටින අය බැලීමේ නිර්ණායකය — දුරස් විය යුතු මිත්ර ප්රතිරූපකයන් සතර වර්ගය සහ රැක ග…
තමන්ගේ අතීත කර්ම ගැන පවසන ප්රේතයන්ගේ කථා: වචනය සංවර නොකළ නිසා ඌරු මුවක් ඇති ප්රේතයා, කේළාම් කීම නිසා කුණු වූ…
බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙනත් තැනකට චාරිකාවේ වඩින බව දැනගත් මහානාම ශාක්ය කුමරු, බොහෝ වගකීම් ඇති ගිහියන් කුමන ධර්මයක…
පසේනදී කොසොල් රජතුමා සියල්ල දැනීම හා දැකීම, වර්ණ හතර, දෙවියන් සහ බ්රහ්මයන් ගැන විමසීය. කිසිවෙකුටත් සියල්ල එකව…