ປະຕິດຈະສະມຸບບາດ

ອະວິຊາ — ຄວາມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ອະວິດຊາ

ບໍ່ຮູ້ອະລິຍະສັດ ບໍ່ຮູ້ວ່າສິ່ງທັງຫຼາຍເປັນໄປຕາມເຫດປັດໄຈ ຈຶ່ງເຂົ້າໃຈຜິດວ່າມີຕົວເຮົາທີ່ທ່ຽງແທ້ ຄອຍໄດ້ຄອຍເສຍຢູ່ຕະຫຼອດ

ສັງຂານ — ການປຸງແຕ່ງຂອງໃຈ ສັງຂາລາ

ເມື່ອບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ໃຈຈຶ່ງປຸງແຕ່ງໄປຕາມຄວາມເຄີຍຊິນ ທັງທາງດີ ແລະທາງບໍ່ດີ ກາຍເປັນການກະທຳທີ່ສະສົມເປັນກຳ

ວິນຍານ — ການຮັບຮູ້ ວິນຍານັງ

ການຮັບຮູ້ທີ່ເກີດສືບເນື່ອງຈາກການປຸງແຕ່ງ ເຮັດໃຫ້ກະແສຊີວິດດຳເນີນຕໍ່ໄປ ແລະຮັບອາລົມໃໝ່ໆເຂົ້າມາບໍ່ຂາດສາຍ

ນາມຮູບ — ກາຍແລະໃຈ ນາມະລູປັງ

ເມື່ອມີການຮັບຮູ້ ກໍມີກາຍແລະໃຈເຮັດວຽກປະກອບກັນເປັນຊີວິດໜຶ່ງ ນາມຄືສ່ວນຂອງໃຈ ຮູບຄືສ່ວນຂອງກາຍ

ສະລາຍະຕະນະ — ຊ່ອງທາງຮັບຮູ້ 6 ທາງ ສະລາຍະຕະນັງ

ເມື່ອມີກາຍແລະໃຈ ກໍມີຊ່ອງທາງຮັບຮູ້ຄົບ 6 ຄື ຕາ ຫູ ດັງ ລີ້ນ ກາຍ ແລະໃຈ ເປັນປະຕູທີ່ໂລກພາຍນອກເຂົ້າມາເຖິງເຮົາ

ຜັດສະ — ການກະທົບ ຜັດໂສ

ການປະຈວບກັນຂອງຊ່ອງທາງຮັບຮູ້ ອາລົມທີ່ມາກະທົບ ແລະການຮັບຮູ້ ເຊັ່ນ ຕາເຫັນຮູບ ຫູໄດ້ຍິນສຽງ ຖືເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງເລື່ອງທັງໝົດໃນແຕ່ລະຂະນະ

ເວທະນາ — ຄວາມຮູ້ສຶກທີ່ຕາມມາ ເວທະນາ

ທຸກການກະທົບເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ຄື ສະບາຍ ບໍ່ສະບາຍ ຫຼືເສີຍໆ ເກີດຂຶ້ນເອງທັນທີໂດຍບໍ່ຕ້ອງສັ່ງ

ຕັນຫາ — ຄວາມຢາກ ຕັນຫາ

ເມື່ອຮູ້ສຶກສະບາຍກໍຢາກໄດ້ອີກ ຮູ້ສຶກບໍ່ສະບາຍກໍຢາກຍູ້ອອກໄປ ຢູ່ຈຸດນີ້ເອງທີ່ລູກໂສ້ປ່ຽນຈາກການຮັບຮູ້ທຳມະດາ ກາຍເປັນຄວາມທຸກ

ອຸປາທານ — ຄວາມຍຶດໝັ້ນ ອຸປາທານັງ

ຄວາມຢາກທີ່ຖືກລ້ຽງໄວ້ ຈະກາຍເປັນການຍຶດໝັ້ນ ທັງຍຶດໃນສິ່ງທີ່ເສບ ໃນຄວາມເຫັນຂອງຕົນເອງ ໃນຂໍ້ວັດທີ່ປະຕິບັດ ແລະໃນຄວາມເປັນຕົວຕົນ

ພົບ — ສະພາວະທີ່ກໍ່ຕົວຂຶ້ນ ພະໂວ

ເມື່ອຍຶດແລ້ວ ກໍເກີດການກະທຳທີ່ກໍ່ສະພາວະໃໝ່ຂຶ້ນມາ ເປັນການວາງຮາກຂອງສິ່ງທີ່ຈະຕາມມາໃນອະນາຄົດ

ຊາດ — ຄວາມເກີດ ຊາຕິ

ສະພາວະທີ່ກໍ່ໄວ້ຍ່ອມປາກົດເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແທ້ ທັງໃນຄວາມໝາຍຂອງການເກີດໃນພົບໃໝ່ ແລະການເກີດຂຶ້ນຂອງ “ຕົວຕົນ” ໃນແຕ່ລະເລື່ອງທີ່ເຮົາເຂົ້າໄປຍຶດ

ຊະລາມໍລະນະ — ຄວາມແກ່ ແລະຄວາມຕາຍ ພ້ອມດ້ວຍຄວາມໂສກທັງປວງ ຊະລາມະລະນັງ

ເມື່ອມີການເກີດ ກໍຕ້ອງມີການເສື່ອມແລະການດັບ ພ້ອມດ້ວຍຄວາມໂສກ ຄວາມຄ່ຳຄວນ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ນີ້ຄືປາຍທາງຂອງວົງຈອນທີ່ເລີ່ມຈາກຄວາມບໍ່ຮູ້

ແລະເພາະເປັນລູກໂສ້ ພະພຸດທະເຈົ້າຈຶ່ງຊົງຊີ້ວ່າ ຖ້າດັບຂໍ້ຕົ້ນໆໄດ້ ຂໍ້ຫຼັງໆກໍດັບຕາມໄປໝົດ