อาฏานาฏิยสูตร: บทรักษาจากท้าวมหาราชทั้งสี่
อาฏานาฏิยา รกฺขาท้าวเวสวัณทูลว่ายักษ์จำนวนมากไม่ชอบคำสอนเรื่องศีล จึงถวายบทรักษาชื่ออาฏานาฏิยะ เริ่มด้วยการนอบน้อมพระพุทธเจ้าเ…
ธมฺมิกสุตฺตํ
ธรรมิกอุบาสกทูลถามว่าสาวกทั้งผู้ออกบวชและผู้ครองเรือนควรทำอย่างไร พระพุทธเจ้าทรงตอบเป็นสองส่วน โดยส่วนของคฤหัสถ์ครอบคลุมทั้งศีล อุโบสถ การเลี้ยงดูพ่อแม่ และการค้าที่ชอบธรรม
ในธรรมิกสูตร สุตตนิบาต ขุททกนิกาย ธรรมิกอุบาสกพร้อมอุบาสกห้าร้อยคนเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าที่พระวิหารเชตวัน แล้วทูลถามเป็นคาถาว่า สาวกทั้งสองพวก คือผู้ที่ออกบวชและผู้ที่ยังอยู่ครองเรือน ทำอย่างไรจึงจะยังประโยชน์ให้สำเร็จ
พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฏิปทาของบรรพชิตก่อน เช่น เที่ยวบิณฑบาตตามกาล กลับมานั่งในที่สงัด ไม่พูดส่อเสียดหรือติเตียนผู้อื่น และใช้ปัจจัยสี่อย่างไม่ติดข้อง เหมือนหยาดน้ำไม่ติดใบบัว
จากนั้นทรงแสดงวัตรของคฤหัสถ์ ได้แก่ ศีลห้าที่ไม่ทำเอง ไม่ใช้ผู้อื่นทำ และไม่อนุญาตให้ผู้อื่นทำ การรักษาอุโบสถที่ประกอบด้วยองค์แปดในวันพระ การแบ่งข้าวน้ำถวายสงฆ์ การเลี้ยงดูมารดาบิดาด้วยทรัพย์ที่ได้มาโดยชอบ และการค้าขายที่ชอบธรรม
ธรรมิกอุบาสกทูลถามว่า สาวกผู้ออกบวชก็ดี ผู้ยังครองเรือนก็ดี ทำอย่างไรจึงจะยังประโยชน์ให้สำเร็จ คำถามนี้ยอมรับว่าชีวิตทั้งสองแบบมีทางปฏิบัติของตน
ถามตัวเองว่า ในบทบาทที่เป็นอยู่ตอนนี้ ทั้งในงาน ในครอบครัว และในสังคม การใช้ชีวิตให้ดีควรมีหน้าตาอย่างไร
ภิกษุไม่เที่ยวไปในเวลาวิกาล บิณฑบาตตามกาล แล้วกลับไปนั่งในที่สงัดผู้เดียว ถ้าจะพูดกับใครก็พูดธรรมอันประณีต ไม่ส่อเสียด ไม่ติเตียนผู้อื่น พิจารณาแล้วจึงใช้อาหาร ที่อยู่ น้ำ และผ้า ไม่ติดในสิ่งเหล่านั้นเหมือนหยาดน้ำไม่ติดใบบัว ข้อนี้เป็นวัตรของภิกษุโดยตรง
สำหรับคนทั่วไป ใช้ข้อไม่ติดข้องได้กับของใช้ประจำวัน คือใช้ให้เป็นประโยชน์ แต่ไม่ต้องหงุดหงิดเมื่อมันไม่ได้ดั่งใจ
ทรงสอนคฤหัสถ์ว่าไม่พึงฆ่าสัตว์เอง ไม่พึงใช้ผู้อื่นให้ฆ่า และไม่พึงอนุญาตให้ผู้อื่นฆ่า และทรงใช้รูปแบบเดียวกันกับการลัก และการพูดเท็จ ไม่ว่าจะอยู่ในที่ประชุมหรือต่อหน้าผู้ใด
ศีลไม่ได้จบที่มือของเรา การสั่งให้ลูกน้องปิดบังข้อมูล หรือการเงียบเห็นด้วยกับการโกง ก็เป็นส่วนหนึ่งของเรื่องเดียวกัน
ผู้รู้แจ้งพึงเว้นอพรหมจรรย์เหมือนเว้นหลุมถ่านเพลิงที่ลุกโชน แต่ถ้าไม่สามารถประพฤติพรหมจรรย์ได้ ก็ไม่พึงล่วงเกินภรรยาของผู้อื่น
ถ้าเริ่มรู้สึกว่าความสัมพันธ์นอกคู่กำลังข้ามเส้น ให้ถอยออกตั้งแต่ตอนที่ยังเป็นแค่ความใกล้ชิด ก่อนจะถึงหลุมไฟ
สาวกผู้ครองเรือนไม่พึงดื่มน้ำเมา ไม่ใช้ผู้อื่นให้ดื่ม ไม่อนุญาตให้ผู้อื่นดื่ม เพราะรู้ว่าการดื่มนั้นมีความเป็นบ้าเป็นที่สุด คนพาลทำบาปเองและชักชวนผู้อื่นให้ทำบาปก็เพราะความเมา
ถ้าเลิกดื่มได้เลยก็ดีที่สุด และอย่างน้อยไม่เป็นคนคะยั้นคะยอให้คนอื่นดื่มในงานเลี้ยง ถ้าติดสุราจนเลิกเองไม่ได้ ควรปรึกษาแพทย์หรือหน่วยบำบัด
นอกจากศีลห้า ยังเว้นเมถุน ไม่บริโภคอาหารในเวลาวิกาล ไม่ทัดดอกไม้และลูบไล้ของหอม นอนบนเตียงหรือพื้นที่ลาดไว้ ผู้มีใจเลื่อมใสพึงรักษาอุโบสถนี้ในวัน ๑๔ ค่ำ ๑๕ ค่ำ และ ๘ ค่ำ
ลองเลือกหนึ่งวันต่อเดือนเป็นวันใช้ชีวิตเรียบง่าย เช่น งดมื้อเย็น งดแต่งตัวและความบันเทิง เพื่อพักใจจากความอยาก
เช้าหลังวันอุโบสถ สาวกผู้รู้แจ้งพึงแบ่งข้าวน้ำถวายภิกษุสงฆ์ตามควร เลี้ยงดูมารดาบิดาด้วยทรัพย์ที่ได้มาโดยชอบธรรม และประกอบการค้าที่ชอบธรรม ผู้ไม่ประมาทประพฤติวัตรนี้ย่อมเข้าถึงเทวดาชื่อสยัมปภา
ตรวจดูว่าเงินที่ใช้ดูแลพ่อแม่และทำบุญมาจากงานที่สุจริตหรือไม่ ความชอบธรรมของรายได้เป็นส่วนหนึ่งของการปฏิบัติธรรม
จุดเด่นของพระสูตรนี้คือทรงยอมรับตรง ๆ ว่าผู้ครองเรือนที่ยังมีครอบครัวและทรัพย์สิน ไม่อาจปฏิบัติธรรมแบบภิกษุได้ทั้งหมด จึงทรงวางทางที่ทำได้จริงสำหรับชีวิตคฤหัสถ์ไว้ต่างหาก ไม่ต้องรู้สึกผิดที่ไม่ได้บวช
ทางของคฤหัสถ์ในพระสูตรไม่ได้มีแค่ศีล แต่ร้อยเรียงเป็นชีวิตทั้งชีวิต ตั้งแต่ความประพฤติส่วนตัว การฝึกใจเป็นช่วง ๆ ในวันอุโบสถ การดูแลครอบครัว ไปจนถึงวิธีหาเลี้ยงชีพ ส่วนปฏิปทาของบรรพชิตเป็นวินัยสำหรับพระภิกษุ คนทั่วไปอ่านเพื่อเข้าใจและนำบางส่วนมาปรับใช้ได้
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
ท้าวเวสวัณทูลว่ายักษ์จำนวนมากไม่ชอบคำสอนเรื่องศีล จึงถวายบทรักษาชื่ออาฏานาฏิยะ เริ่มด้วยการนอบน้อมพระพุทธเจ้าเ…
พระพุทธเจ้าทรงช้อนฝุ่นไว้บนปลายเล็บ แล้วเทียบกับแผ่นดินใหญ่ ว่าสัตว์ที่ได้เกิดเป็นมนุษย์ ที่เกื้อกูลแม่พ่อ นอบ…
ญาติที่มีมากและอยู่อย่างเกื้อกูลกันเป็นสิ่งดี ต้นไม้ในป่าที่ขึ้นรวมกันต้านลมได้ แต่ต้นไม้ที่ยืนโดดเดี่ยว แม้ให…
พระอุทายีถามพระอานนท์ถึงคาถาของปัญจาลจัณฑเทพบุตรที่ว่า พระพุทธเจ้าทรงรู้โอกาสในที่แคบ พระอานนท์อธิบายว่ากามคุณ…