ฆฏิการสูตร: ช่างหม้อผู้เลี้ยงพ่อแม่ตาบอด
ใช้ในชีวิตประจำวัน

ฆฏิการสูตร: ช่างหม้อผู้เลี้ยงพ่อแม่ตาบอด

ฆฏิการสุตฺตํ

ช่างหม้อฆฏิการะไม่ได้บวช เพราะต้องเลี้ยงพ่อแม่ที่ชราและตาบอด แต่ถือศีลบริสุทธิ์ ทำอาชีพสุจริต และเป็นอนาคามี จนพระพุทธเจ้าในอดีตไว้วางใจยิ่งกว่าพระราชา

๕ ข้อ

ในฆฏิการสูตร มัชฌิมนิกาย พระพุทธเจ้าทรงเล่าเรื่องในสมัยพระกัสสปพุทธเจ้า ที่หมู่บ้านเวภฬิงคะ มีช่างหม้อชื่อฆฏิการะเป็นอุปัฏฐากคนสำคัญ ฆฏิการะชวนสหายชื่อโชติปาลมาณพไปเฝ้าพระกัสสปพุทธเจ้าหลายครั้ง แต่โชติปาละไม่ยอม จนฆฏิการะจับชายพกและจับผมดึงไว้ โชติปาละจึงคิดว่าเรื่องนี้คงไม่ธรรมดา แล้วยอมไป ฟังธรรม และออกบวช

พระกัสสปพุทธเจ้าตรัสแก่พระเจ้ากิกีว่า ฆฏิการะถึงพระรัตนตรัย เว้นจากบาปทั้งปวง ฉันมื้อเดียว ประพฤติพรหมจรรย์ ไม่ขุดดินด้วยเครื่องมือหรือด้วยมือตนเอง แต่ใช้ดินจากตลิ่งพังหรือดินที่หนูคุ้ยไว้ ทำหม้อแล้ววางไว้ให้คนนำข้าวหรือของมาแลกไปเอง เขาเลี้ยงดูบิดามารดาที่ชราและตาบอด และเป็นอนาคามี

พระพุทธเจ้าตรัสในตอนท้ายว่า โชติปาลมาณพในครั้งนั้นก็คือพระองค์เอง

  1. ๑

    ดูแลพ่อแม่คือการปฏิบัติธรรม อนฺเธ ชิณฺเณ มาตาปิตโร โปเสติ

    ฆฏิการะเลี้ยงดูบิดามารดาที่ชราและตาบอด และเพราะหน้าที่นี้จึงไม่ได้ออกบวช พระกัสสปพุทธเจ้าไม่ได้ตำหนิ แต่ยกย่องเขาในฐานะอุปัฏฐากคนสำคัญ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ถ้าเวลาปฏิบัติธรรมน้อยเพราะต้องดูแลพ่อแม่ ให้ทำการดูแลนั้นด้วยสติและความเมตตา มันคือการปฏิบัติอยู่แล้ว

  2. ๒

    อาชีพที่ไม่เบียดเบียน ฆฏิกาโร กุมฺภกาโร

    ฆฏิการะไม่ขุดดินด้วยเครื่องมือหรือด้วยมือของตน เพื่อไม่ทำร้ายสัตว์เล็ก ๆ ในดิน แต่ใช้ดินจากตลิ่งพังหรือที่หนูคุ้ยไว้ แสดงความใส่ใจเรื่องการไม่เบียดเบียนแม้ในรายละเอียดของงาน

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    มองหาจุดเล็ก ๆ ในงานของเราที่ลดการเบียดเบียนได้ เช่น ลดขยะ ไม่เอาเปรียบลูกค้า หรือไม่โฆษณาเกินจริง

  3. ๓

    ความไว้ใจที่เกิดจากความสุจริต นิกฺขิปิตฺวา คจฺฉถ

    เขาทำหม้อไว้แล้วบอกว่า ใครต้องการก็นำข้าวหรือของมาวางไว้แล้วหยิบหม้อไปได้ ความสุจริตของเขาทำให้ชุมชนสุจริตตอบ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ความซื่อตรงในการค้าขายหรือการทำงานสร้างความไว้วางใจที่คุ้มค่ากว่ากำไรระยะสั้น

  4. ๔

    ความเลื่อมใสที่มั่นคง อเวจฺจปฺปสาโท

    เมื่อพระกัสสปพุทธเจ้าเสด็จไปบ้านขณะที่ฆฏิการะไม่อยู่ และรับอาหารไปเองตามคำเชิญของบิดามารดา ฆฏิการะกลับมาก็ปีติ เพราะมั่นใจว่าพระพุทธเจ้าไว้วางใจตน อีกครั้งหนึ่งหลังคากุฏิรั่ว ก็มีการรื้อหญ้ามุงหลังคาบ้านเขาไปมุงกุฏิ พระสูตรเล่าว่าตลอดสามเดือนฝนไม่รั่วลงในบ้านนั้นเลย

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ความสัมพันธ์ที่ไว้ใจกันจริง คือเมื่ออีกฝ่ายหยิบใช้ของของเราโดยไม่ต้องขอ แล้วเรารู้สึกยินดี ไม่ใช่เสียดาย

  5. ๕

    เพื่อนแท้ชวนไปทางดีแม้ถูกปฏิเสธ โชติปาโล มาณโว

    โชติปาละปฏิเสธหลายครั้ง แต่ฆฏิการะไม่เลิกชวน จนสหายยอมไปฟังธรรม และโชติปาละคนนั้นคือพระโพธิสัตว์ในชาติที่พบพระกัสสปพุทธเจ้า

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ชวนเพื่อนไปทางดีได้หลายครั้งอย่างอดทน แต่เคารพการตัดสินใจของเขา ไม่ต้องใช้วิธีกดดันจนเสียความสัมพันธ์

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

เรื่องของฆฏิการะให้กำลังใจคนที่คิดว่าต้องละทิ้งหน้าที่ทางโลกจึงจะปฏิบัติธรรมได้ดี เขาไม่ได้บวชเพราะต้องดูแลพ่อแม่ แต่บรรลุธรรมขั้นสูงได้ในชีวิตฆราวาส

อาชีพของเขาก็น่าสังเกต เขาทำงานอย่างระมัดระวังไม่ให้เบียดเบียนสัตว์ และไว้ใจผู้คนพอที่จะให้หยิบหม้อไปแล้ววางค่าตอบแทนไว้เอง

ตอนที่ฆฏิการะจับผมโชติปาละเป็นเรื่องระหว่างสหายสนิทที่พระสูตรเล่าไว้ ไม่ใช่แบบอย่างให้ใช้กำลังบังคับใครเข้าวัด

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

สมิทธิสูตร: ไม่ทิ้งสิ่งที่เห็นได้เดี๋ยวนี้ไปหาสิ่งที่ต้องรอกาล

สนฺทิฏฺฐิโก อยํ ธมฺโม อกาลิโก

เทวดาชวนพระสมิทธิผู้ยังหนุ่มให้เสพกามก่อน อย่าทิ้งของที่เห็นอยู่ตรงหน้า — ท่านตอบว่า ท่านละสิ่งที่ขึ้นกับกาลเว…

สมุททสูตรและพาลิสิกสูตร: ทะเลของผัสสะและเบ็ดของมาร

จกฺขุ ภิกฺขเว ปุริสสฺส สมุทฺโท

ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ คือทะเลที่มีคลื่น น้ำวน และสัตว์ร้าย ผู้ข้ามได้ยืนอยู่บนบก อารมณ์น่าใคร่คือเบ็ด ๖ ของมา…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้