ธรรมคู่ที่ควรรู้
ทุกธมฺมาธรรมหมวด ๒ สามชุดที่ใช้บ่อยที่สุด — คุ้มครองโลก มีอุปการะมาก และทำให้งาม
ฆฏิการสุตฺตํ
ช่างหม้อฆฏิการะไม่ได้บวช เพราะต้องเลี้ยงพ่อแม่ที่ชราและตาบอด แต่ถือศีลบริสุทธิ์ ทำอาชีพสุจริต และเป็นอนาคามี จนพระพุทธเจ้าในอดีตไว้วางใจยิ่งกว่าพระราชา
ในฆฏิการสูตร มัชฌิมนิกาย พระพุทธเจ้าทรงเล่าเรื่องในสมัยพระกัสสปพุทธเจ้า ที่หมู่บ้านเวภฬิงคะ มีช่างหม้อชื่อฆฏิการะเป็นอุปัฏฐากคนสำคัญ ฆฏิการะชวนสหายชื่อโชติปาลมาณพไปเฝ้าพระกัสสปพุทธเจ้าหลายครั้ง แต่โชติปาละไม่ยอม จนฆฏิการะจับชายพกและจับผมดึงไว้ โชติปาละจึงคิดว่าเรื่องนี้คงไม่ธรรมดา แล้วยอมไป ฟังธรรม และออกบวช
พระกัสสปพุทธเจ้าตรัสแก่พระเจ้ากิกีว่า ฆฏิการะถึงพระรัตนตรัย เว้นจากบาปทั้งปวง ฉันมื้อเดียว ประพฤติพรหมจรรย์ ไม่ขุดดินด้วยเครื่องมือหรือด้วยมือตนเอง แต่ใช้ดินจากตลิ่งพังหรือดินที่หนูคุ้ยไว้ ทำหม้อแล้ววางไว้ให้คนนำข้าวหรือของมาแลกไปเอง เขาเลี้ยงดูบิดามารดาที่ชราและตาบอด และเป็นอนาคามี
พระพุทธเจ้าตรัสในตอนท้ายว่า โชติปาลมาณพในครั้งนั้นก็คือพระองค์เอง
ฆฏิการะเลี้ยงดูบิดามารดาที่ชราและตาบอด และเพราะหน้าที่นี้จึงไม่ได้ออกบวช พระกัสสปพุทธเจ้าไม่ได้ตำหนิ แต่ยกย่องเขาในฐานะอุปัฏฐากคนสำคัญ
ถ้าเวลาปฏิบัติธรรมน้อยเพราะต้องดูแลพ่อแม่ ให้ทำการดูแลนั้นด้วยสติและความเมตตา มันคือการปฏิบัติอยู่แล้ว
ฆฏิการะไม่ขุดดินด้วยเครื่องมือหรือด้วยมือของตน เพื่อไม่ทำร้ายสัตว์เล็ก ๆ ในดิน แต่ใช้ดินจากตลิ่งพังหรือที่หนูคุ้ยไว้ แสดงความใส่ใจเรื่องการไม่เบียดเบียนแม้ในรายละเอียดของงาน
มองหาจุดเล็ก ๆ ในงานของเราที่ลดการเบียดเบียนได้ เช่น ลดขยะ ไม่เอาเปรียบลูกค้า หรือไม่โฆษณาเกินจริง
เขาทำหม้อไว้แล้วบอกว่า ใครต้องการก็นำข้าวหรือของมาวางไว้แล้วหยิบหม้อไปได้ ความสุจริตของเขาทำให้ชุมชนสุจริตตอบ
ความซื่อตรงในการค้าขายหรือการทำงานสร้างความไว้วางใจที่คุ้มค่ากว่ากำไรระยะสั้น
เมื่อพระกัสสปพุทธเจ้าเสด็จไปบ้านขณะที่ฆฏิการะไม่อยู่ และรับอาหารไปเองตามคำเชิญของบิดามารดา ฆฏิการะกลับมาก็ปีติ เพราะมั่นใจว่าพระพุทธเจ้าไว้วางใจตน อีกครั้งหนึ่งหลังคากุฏิรั่ว ก็มีการรื้อหญ้ามุงหลังคาบ้านเขาไปมุงกุฏิ พระสูตรเล่าว่าตลอดสามเดือนฝนไม่รั่วลงในบ้านนั้นเลย
ความสัมพันธ์ที่ไว้ใจกันจริง คือเมื่ออีกฝ่ายหยิบใช้ของของเราโดยไม่ต้องขอ แล้วเรารู้สึกยินดี ไม่ใช่เสียดาย
โชติปาละปฏิเสธหลายครั้ง แต่ฆฏิการะไม่เลิกชวน จนสหายยอมไปฟังธรรม และโชติปาละคนนั้นคือพระโพธิสัตว์ในชาติที่พบพระกัสสปพุทธเจ้า
ชวนเพื่อนไปทางดีได้หลายครั้งอย่างอดทน แต่เคารพการตัดสินใจของเขา ไม่ต้องใช้วิธีกดดันจนเสียความสัมพันธ์
เรื่องของฆฏิการะให้กำลังใจคนที่คิดว่าต้องละทิ้งหน้าที่ทางโลกจึงจะปฏิบัติธรรมได้ดี เขาไม่ได้บวชเพราะต้องดูแลพ่อแม่ แต่บรรลุธรรมขั้นสูงได้ในชีวิตฆราวาส
อาชีพของเขาก็น่าสังเกต เขาทำงานอย่างระมัดระวังไม่ให้เบียดเบียนสัตว์ และไว้ใจผู้คนพอที่จะให้หยิบหม้อไปแล้ววางค่าตอบแทนไว้เอง
ตอนที่ฆฏิการะจับผมโชติปาละเป็นเรื่องระหว่างสหายสนิทที่พระสูตรเล่าไว้ ไม่ใช่แบบอย่างให้ใช้กำลังบังคับใครเข้าวัด
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
ธรรมหมวด ๒ สามชุดที่ใช้บ่อยที่สุด — คุ้มครองโลก มีอุปการะมาก และทำให้งาม
เทวดาชวนพระสมิทธิผู้ยังหนุ่มให้เสพกามก่อน อย่าทิ้งของที่เห็นอยู่ตรงหน้า — ท่านตอบว่า ท่านละสิ่งที่ขึ้นกับกาลเว…
รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ไม่ใช่ของเรา ละได้แล้วจะเป็นไปเพื่อประโยชน์และความสุข เหมือนเมื่อคนเก็บหญ้าและกิ…
ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ คือทะเลที่มีคลื่น น้ำวน และสัตว์ร้าย ผู้ข้ามได้ยืนอยู่บนบก อารมณ์น่าใคร่คือเบ็ด ๖ ของมา…