ภิกขุนีวิภังค์: ไม่ทอดทิ้งคนที่อยู่ในความดูแล
ทุกฺขิตํ สหชีวินึ เนว อุปฏฺเฐยฺยภิกษุณีไม่ดูแลศิษย์ที่ป่วยและไม่หาคนอื่นมาช่วย บวชศิษย์แล้วไม่สั่งสอนสองปี ไม่พาศิษย์หลีกไปเมื่อมีภัย และศิษย์…
ใช้ในชีวิตประจำวัน
ผู้ป่วยที่ดูแลง่าย ผู้พยาบาลที่ดี และเหตุแห่งอายุยืน
คิลานวคฺโค
ธรรม ๕ ข้อสามชุดจากคิลานวรรค — คุณสมบัติของผู้ป่วยที่ดูแลได้ง่าย คุณสมบัติของผู้พยาบาลที่ดี และสิ่งที่ทำให้อายุยืน ซึ่งพระพุทธเจ้าตรัสไว้ตรง ๆ อย่างเป็นรูปธรรม
๓ ข้อ
ในคิลานวรรค ปัญจกนิบาต มีพระสูตรต่อเนื่องกันว่าด้วยการเจ็บป่วยและการดูแล ทรงแสดงว่าผู้ป่วยที่ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการเป็นผู้ที่พยาบาลได้ยาก และผู้ป่วยที่มีธรรมฝ่ายตรงข้ามเป็นผู้ที่พยาบาลได้ง่าย
จากนั้นทรงแสดงคุณสมบัติของผู้พยาบาลไข้ที่ควรพยาบาลผู้ป่วย และทรงแสดงธรรม ๕ ประการที่เป็นเหตุให้อายุไม่ยืนและอายุยืน
พระสูตรกลุ่มนี้น่าสนใจเพราะเป็นคำแนะนำที่จับต้องได้ตรง ๆ เกี่ยวกับสุขภาพและการดูแลกัน แสดงว่าพระพุทธเจ้าทรงใส่ใจเรื่องร่างกายและการพยาบาลในชีวิตจริง ไม่ได้สอนแต่เรื่องทางใจ
-
๑
ผู้ป่วยที่พยาบาลง่าย ๕ ประการ สูปฏฺฐาโก คิลาโน
ทำสิ่งที่เป็นสัปปายะ รู้ประมาณในสิ่งที่เป็นสัปปายะ กินยาตามที่กำหนด บอกอาการไข้ตามความเป็นจริงแก่ผู้พยาบาลที่หวังดี ว่ากำเริบ ทุเลา หรือทรงอยู่ และอดทนต่อทุกขเวทนาที่เกิดขึ้นได้
นำไปใช้ในชีวิตประจำวันถ้ากำลังป่วย ข้อที่ช่วยคนดูแลได้มากที่สุดคือบอกอาการตรง ๆ ไม่ปิดบังเพราะเกรงใจ และกินยาตามที่หมอสั่ง
-
๒
ผู้พยาบาลที่ดี ๕ ประการ คิลานุปฏฺฐาโก
สามารถจัดยาได้ รู้ว่าสิ่งใดเป็นสัปปายะและไม่เป็นสัปปายะ นำสิ่งที่ไม่เป็นสัปปายะออกไป นำสิ่งที่เป็นสัปปายะเข้ามา พยาบาลด้วยเมตตาจิต ไม่ใช่เพราะเห็นแก่อามิส ไม่รังเกียจที่จะนำอุจจาระ ปัสสาวะ น้ำลาย หรือสิ่งที่อาเจียนออกไป และสามารถพูดให้ผู้ป่วยเห็นแจ้ง ร่าเริง และเบิกบานด้วยธรรมีกถาได้ตามกาล
นำไปใช้ในชีวิตประจำวันคนดูแลที่ดีไม่ได้ต้องเป็นหมอ แต่ต้องใส่ใจ ไม่รังเกียจ และให้กำลังใจ คำพูดที่ทำให้ผู้ป่วยใจชื้นมีค่าเท่ากับยา
-
๓
เหตุแห่งอายุยืน ๕ ประการ อายุสฺสา ธมฺมา
ทำสิ่งที่เป็นสัปปายะ รู้ประมาณในสิ่งที่เป็นสัปปายะ บริโภคสิ่งที่ย่อยง่าย เป็นผู้มีศีล และมีมิตรดี ส่วนผู้ที่ทำสิ่งที่ไม่เป็นสัปปายะ ไม่รู้ประมาณ บริโภคสิ่งที่ย่อยยาก ทุศีล และมีมิตรชั่ว ย่อมเป็นเหตุให้อายุไม่ยืน
นำไปใช้ในชีวิตประจำวันสุขภาพไม่ได้มาจากอาหารและการออกกำลังอย่างเดียว ศีลและมิตรที่ดีก็เป็นเหตุให้อายุยืนตามพระสูตร เพราะลดความเครียด ความเสี่ยง และพฤติกรรมทำลายตัวเอง
ลองใช้ในชีวิตประจำวัน
สามชุดนี้ใช้ได้ทันทีในทุกบ้านที่มีผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุ ฝั่งผู้ป่วยได้รู้ว่าจะช่วยคนดูแลอย่างไร ฝั่งผู้ดูแลได้รู้ว่าการดูแลที่ดีไม่ใช่แค่ให้ยา แต่รวมถึงใจที่ไม่รังเกียจและการให้กำลังใจ
และข้อที่ ๔ ของผู้ป่วย คือการบอกอาการตามจริง สำคัญมากในยุคที่คนมักปิดอาการเพราะเกรงใจหรือกลัว อ่านคู่กับหน้านกุลปิตาสูตร และอนาถปิณฑิโกวาทสูตร
ที่มาในพระไตรปิฎก
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
- คิลานวรรค (ปัญจกนิบาต) ฉบับหลวง · เล่ม ๒๒ · หน้า ๑๒๘ ผู้ป่วยที่พยาบาลง่ายและยาก ผู้พยาบาลที่ดี และเหตุแห่งอายุสั้นหรือยืน
- นกุลปิตาสูตร ฉบับหลวง · เล่ม ๑๗ · หน้า ๑ กายกระสับกระส่ายแต่จิตไม่กระสับกระส่าย
หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ
ธรรมิกสูตร: วัตรของบรรพชิตและคฤหัสถ์
ธมฺมิกสุตฺตํธรรมิกอุบาสกทูลถามว่าสาวกทั้งผู้ออกบวชและผู้ครองเรือนควรทำอย่างไร พระพุทธเจ้าทรงตอบเป็นสองส่วน โดยส่วนของคฤหัส…
ไตรจีวรที่ต้องอยู่กับตัว และการฉันเป็นหมู่: ของน้อยที่ดูแลเอง กับการไม่รวมหมู่ไปขอ
เอกรตฺตมฺปิ เจ ภิกฺขุ ติจีวเรน วิปฺปวเสยฺยสามสิกขาบทของภิกษุ คือ ไม่อยู่ปราศจากไตรจีวรแม้คืนเดียว เก็บจีวรไว้ในละแวกบ้านได้เมื่อเสนาสนะป่ามีภัยแต่ไม่เกิ…
มหาจุนทสูตร: นักศึกษาธรรมกับนักเพ่งฌาน อย่าดูแคลนกัน
มหาจุนฺทสุตฺตํพระมหาจุนทะเตือนว่าภิกษุผู้ประกอบธรรมกับภิกษุผู้เพ่งฌานไม่ควรดูแคลนกัน แต่ควรสรรเสริญกัน เพราะผู้ถูกต้องอมตธาต…