ชราสูตร: ชีวิตนี้น้อยนัก
ใช้ในชีวิตประจำวัน

ชราสูตร: ชีวิตนี้น้อยนัก

อปฺปํ วต ชีวิตํ อิทํ

ชีวิตสั้น คนส่วนใหญ่ตายก่อนร้อยปี สิ่งที่ถือว่า "ของเรา" ต้องทิ้งไว้เมื่อตาย เหมือนตื่นขึ้นแล้วไม่เห็นสิ่งที่พบในฝัน — ผู้รู้จึงไม่เศร้าโศกเพราะของของเรา และไม่ติดเหมือนหยาดน้ำบนใบบัว

๗ ข้อ

ในชราสูตร อัฏฐกวรรค สุตตนิบาต ขุททกนิกาย พระพุทธเจ้าตรัสว่า ชีวิตนี้น้อยนัก สัตว์ย่อมตายภายในร้อยปี ถ้าอยู่เกินกว่านั้นก็ตายเพราะชราอยู่ดี คนทั้งหลายเศร้าโศกเพราะสิ่งที่ยึดถือว่าเป็นของเรา แต่ของที่หวงแหนซึ่งเที่ยงแท้ไม่มีเลย

สิ่งที่คนสำคัญว่าเป็นของเรา ก็ต้องละไปด้วยความตาย คนที่ตื่นขึ้นย่อมไม่เห็นสิ่งที่ได้พบในฝัน ฉันใด คนที่รักเมื่อตายไปแล้วก็ไม่เห็นอีก ฉันนั้น ที่เหลืออยู่ให้กล่าวถึงมีเพียงชื่อ

ผู้ที่ยินดีในสิ่งที่ถือว่าของเรา ละความโศก ความร่ำไร และความตระหนี่ไม่ได้ มุนีจึงละความหวงแหน ไม่ติดในสิ่งที่เห็น ได้ยิน ได้ทราบ เหมือนหยาดน้ำไม่ติดบนใบบัว

  1. ๑

    ตายก่อนร้อยปี โอรํ วสฺสสตาปิ มิยฺยติ

    ชีวิตนี้น้อยนัก สัตว์ย่อมตายแม้ภายในร้อยปี ถ้าอยู่เกินร้อยปีไป ก็ย่อมตายเพราะชราโดยแท้

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ลองนับว่าถ้าอายุยืนถึงแปดสิบ เราจะได้เจอพ่อแม่อีกกี่ครั้ง ตัวเลขที่ได้มักทำให้อยากโทรหาท่านวันนี้

  2. ๒

    เศร้าเพราะสิ่งที่ถือว่าของเรา โสจนฺติ ชนา มมายิเต

    คนทั้งหลายย่อมเศร้าโศกเพราะสิ่งที่ตนยึดถือว่าเป็นของเรา สิ่งที่หวงแหนซึ่งเที่ยงแท้ไม่มีเลย

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เมื่อของที่รักพังหรือหาย สังเกตว่าความเจ็บมาจากคำว่า "ของฉัน" มากแค่ไหน เทียบกับตอนเห็นของแบบเดียวกันของคนอื่นพัง

  3. ๓

    ความตายพรากทุกสิ่งไป มรเณนปิ ตํ ปหียติ

    คนสำคัญสิ่งใดว่าเป็นของเรา ก็ต้องละสิ่งนั้นไปเพราะความตาย บัณฑิตรู้อย่างนี้แล้วไม่พึงน้อมไปในการถือว่าสิ่งนั้น ๆ เป็นของเรา

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เวลาหวงของจนทะเลาะกับคนในบ้าน ให้นึกว่าของชิ้นนั้นจะอยู่กับเราอีกนานแค่ไหน และความสัมพันธ์สำคัญกว่าหรือไม่

  4. ๔

    เหมือนตื่นจากฝัน สุปิเนน ยถาปิ สงฺคตํ

    คนที่ตื่นขึ้นแล้วย่อมไม่เห็นสิ่งที่ได้พบในฝัน ฉันใด คนก็ไม่เห็นคนที่ตนรักซึ่งตายไปแล้ว ฉันนั้น

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ใช้เวลากับคนที่รักอย่างมีสติ วางโทรศัพท์ระหว่างกินข้าวด้วยกัน เพราะช่วงเวลานี้จะไม่ย้อนกลับมา

  5. ๕

    เหลือไว้แต่ชื่อ นามเมวาวสิสฺสติ

    คนที่เคยเห็นหรือเคยได้ยิน ยังถูกกล่าวถึงด้วยชื่อ เมื่อเขาตายไปแล้ว ก็มีเพียงชื่อที่ยังเหลือให้กล่าวถึง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ถามตัวเองว่าอยากให้คนพูดถึงชื่อเราว่าอย่างไร แล้วเลือกการกระทำวันนี้ให้สอดคล้องกับคำตอบนั้น

  6. ๖

    ละความหวงแหน ละความโศก ชราสุตฺตํ

    คนที่ยินดีในสิ่งที่ถือว่าของเรา ย่อมละความโศก ความร่ำไร และความตระหนี่ไม่ได้ เพราะเหตุนั้น มุนีผู้เห็นแดนเกษมจึงละสิ่งที่เคยหวงแหนแล้วเที่ยวไป มุนีไม่ทำใครหรือสิ่งใดให้เป็นที่รักหรือที่ชังจนติด

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ฝึกให้ของที่ไม่จำเป็นออกไปบ้าง เช่น ยกของที่เก็บไว้เฉย ๆ ให้คนที่ใช้ประโยชน์ได้ ความตระหนี่จะคลายลงทีละน้อย

  7. ๗

    หยาดน้ำบนใบบัว อุทพินฺทุ ยถาปิ โปกฺขเร

    หยาดน้ำไม่ติดอยู่บนใบบัว ฉันใด มุนีก็ไม่ติดในรูปที่เห็น เสียงที่ได้ยิน หรืออารมณ์ที่ได้ทราบ ฉันนั้น ผู้มีปัญญาไม่ยินดี ไม่ยินร้าย

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ทำหน้าที่ รัก และดูแลได้เต็มที่ แต่เมื่อสิ่งนั้นต้องจากไป ให้ใจกลิ้งออกได้เหมือนน้ำบนใบบัว

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

ชราสูตรไม่ได้ห้ามรักใครหรือห้ามเสียใจเมื่อสูญเสีย ความเศร้าเป็นเรื่องธรรมชาติ แต่ชวนให้เห็นก่อนว่าทุกอย่างที่เรียกว่า "ของเรา" มีวันต้องจากกัน เมื่อรู้ล่วงหน้า การจากลาจะไม่เหมือนถูกกระชากทั้งหมด

ในพระสูตรมีข้อความว่าเมื่อเห็นความเปลี่ยนแปลงแล้วไม่พึงอยู่ครองเรือน ข้อนี้เป็นแนวของผู้ออกบวช ผู้ครองเรือนนำมาใช้ได้ในแง่การถือของไว้ให้เบา

ชีวิตที่สั้นยังเป็นเหตุให้ใช้เวลาอย่างมีคุณค่า บอกรักคนสำคัญวันนี้ คืนดีกับคนที่ผิดใจกันวันนี้ เพราะไม่รู้ว่าเวลาจะเหลืออีกเท่าไร

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

ติสสเมตเตยยมาณวกปัญหานิทเทส: ส่วนสุดสองข้างกับตัณหาที่เย็บร้อย

ติสฺสเมตฺเตยฺยมาณวกปญฺหานิทฺเทโส

คำอธิบายปัญหาของติสสเมตเตยยะในจูฬนิทเทส ว่าด้วยความหวั่นไหว ๕ อย่าง พรหมจรรย์สองความหมาย ส่วนสุดสองข้างกับท่าม…

อภิณหปัจจเวกขณธรรมสูตร: ๑๐ เรื่องที่นักบวชควรถามตัวเองเสมอ

ทสยิเม ภิกฺขเว ธมฺมา ปพฺพชิเตน อภิณฺหํ ปจฺจเวกฺขิตพฺพา

ธรรม ๑๐ ข้อที่ผู้บวชควรพิจารณาเนือง ๆ ตั้งแต่เราต่างจากคฤหัสถ์ ชีวิตเราอาศัยผู้อื่น ศีลของเราติเตียนได้ไหม วัน…

พลกถาและอริยันติกถา: กำลังของพระตถาคต กับสิ่งที่พระสาวกมีร่วม

ตถาคตพลํ สาวกสาธารณํ

ฝ่ายหนึ่งเห็นว่ากำลังของพระตถาคตทั่วไปแก่พระสาวก ฝ่ายเถรวาทชี้ว่าพระสาวกไม่ใช่พระสัพพัญญู ไม่ได้เป็นผู้ทำทางที…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้