ภัทรฆฏเภทกชาดก: หม้อสารพัดนึกที่ถูกโยนเล่นจนแตก

ในภัทรฆฏเภทกชาดก กุมภวรรค ติกนิบาต ชาดก ขุททกนิกาย มีคาถาสามบท บทแรกว่า นักเลงได้หม้อสารพัดนึกอันเป็นยอดทรัพย์ใบหนึ่ง ยังรักษาหม้อนั้นไว้ได้ตราบใด เขาก็จะได้รับความสุขอยู่ตราบนั้น บทที่สองว่า เมื่อใดเขาเมาและเย่อหยิ่ง ได้ทำลายหม้อให้แตกเพราะความประมาท เมื่อนั้นก็เป็นคนเปลือยและนุ่งผ้าเก่า เป็นคนโง่เขลา ย่อมเดือดร้อนในภายหลัง บทที่สามสรุปว่า คนประมาทโง่เขลาได้ทรัพย์มาแล้วใช้สอยไปอย่างนั้น ย่อมเดือดร้อนภายหลัง เหมือนนักเลงทุบหม้อยอดทรัพย์เสีย

อรรถกถาเล่าว่า พระศาสดาตรัสชาดกนี้ปรารภหลานของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ซึ่งผลาญทรัพย์สี่สิบโกฏิของบิดามารดาไปด้วยการดื่มสุรา ท่านเศรษฐีให้ทุนตั้งตัวพันหนึ่ง เขาก็ทำให้หมด ให้อีกห้าร้อยก็หมดอีก ให้ผ้าสาฎกเนื้อหยาบสองผืนก็ยังหมด สุดท้ายท่านเศรษฐีจึงให้คนพาออกไป เขากลายเป็นคนอนาถาและสิ้นชีวิตอย่างยากไร้

อรรถกถาเล่าเรื่องในอดีตว่า พระโพธิสัตว์เป็นเศรษฐีมีทรัพย์ฝังไว้สี่สิบโกฏิ มีบุตรคนเดียว เมื่อสิ้นชีวิตแล้วไปเกิดเป็นท้าวสักกะ ส่วนบุตรเอาแต่ตั้งวงมหรสพ ให้ทรัพย์ทีละพันแก่นักฟ้อนและนักขับร้อง จนผลาญทรัพย์สี่สิบโกฏิหมดกลายเป็นคนเข็ญใจ ท้าวสักกะทราบเข้าจึงมาให้หม้อสารพัดนึกและกำชับว่าอย่าให้หม้อแตก ต่อมาเขาเมาแล้วโยนหม้อขึ้นไปในอากาศแล้วรับ ครั้งหนึ่งพลาด หม้อตกลงพื้นแตก เขาจึงกลับยากจนดังเดิม