มโนชชาดก: เมื่อคบเพื่อนที่พาไปผิดทาง

ในมโนชชาดก สัตตกนิบาต ชาดก ขุททกนิกาย คาถาแรกเป็นคำของสหายของมโนชะ ซึ่งเห็นอาการของคันธนูและสายธนูแล้วรู้ว่า มโนชะผู้เป็นราชาแห่งสัตว์สี่เท้าคงถูกฆ่าแล้ว แล้วตัดสินใจหลีกไปตามสบาย เพราะเห็นว่าตนยังมีชีวิตอยู่ก็หาเพื่อนใหม่ได้

คาถาต่อมากล่าวว่า ผู้คบหาคนชั่วย่อมไม่ได้สุขยั่งยืน จงดูมโนชะที่นอนจมเลือดอยู่เพราะทำตามคำแนะนำของคิริยะ มารดาไม่ยินดีกับลูกที่คบคนชั่ว ผู้ไม่ทำตามคำของผู้หวังดีย่อมตกต่ำ ผู้สูงที่คบคนต่ำย่อมต่ำยิ่งกว่า และสรุปว่า คบคนเลวย่อมเลวลง คบคนเสมอกันย่อมไม่เสื่อม คบคนที่ดีกว่าย่อมเจริญเร็ว จึงควรคบคนที่ดีกว่าตน

ชาดกในพระไตรปิฎกมีเพียงคาถา คาถาบอกว่ามโนชะคบกับสุนัขจิ้งจอกและตายด้วยลูกศร อรรถกถาเล่าเพิ่มว่า คิริยะคือชื่อสุนัขจิ้งจอกตัวนั้น มันยุให้มโนชะไปจับม้าของพระราชาจนถูกยิง และพ่อแม่ของมโนชะเคยห้ามไม่ให้คบกับมันแล้ว