สารีปุตตเถรคาถา: ไม่ยินดีความตาย ไม่ยินดีชีวิต
สาริปุตฺตตฺเถรคาถาคาถาของพระสารีบุตร ตั้งแต่การฉันให้ขาดอีก ๔–๕ คำแล้วดื่มน้ำ ผู้ชี้โทษเหมือนผู้บอกขุมทรัพย์ จิตที่นิ่งเหมือนภูเ…
กูฏทนฺตสุตฺตํ
แทนที่จะปราบโจรด้วยการลงโทษ ปุโรหิตแนะให้พระราชาแจกพันธุ์พืชแก่ชาวนา ทุนแก่พ่อค้า และค่าจ้างแก่ข้าราชการ — และยัญที่ประเสริฐที่สุดไม่ต้องฆ่าสัตว์เลย
ในกูฏทันตสูตร ทีฆนิกาย กูฏทันตพราหมณ์เตรียมบูชายัญใหญ่ ผูกโค แพะ และแกะไว้อย่างละหลายร้อยตัวเพื่อฆ่า แล้วมาทูลถามพระพุทธเจ้าถึงวิธีบูชายัญให้ถูกต้อง
พระพุทธเจ้าทรงเล่าเรื่องพระเจ้ามหาวิชิตราชในอดีต ผู้ต้องการบูชามหายัญ ปุโรหิตทูลว่า บ้านเมืองยังมีโจรปล้นสะดม ถ้าพระราชาปราบด้วยการฆ่า จองจำ หรือเนรเทศ ก็ไม่อาจกำจัดได้หมด เพราะคนที่เหลือจะยังเบียดเบียนต่อ วิธีที่ถูกคือ พระราชาพึงให้พันธุ์พืชและอาหารแก่ผู้ทำไร่ไถนาและเลี้ยงโค ให้ทุนแก่ผู้ค้าขาย และให้อาหารกับเบี้ยเลี้ยงแก่ข้าราชการ เมื่อทำอย่างนั้น ประชาชนก็ตั้งใจทำงาน บ้านเมืองมั่งคั่ง ไม่มีโจร และคนก็อยู่กันอย่างเปิดประตูบ้านได้
จากนั้นยัญที่พระราชาทำก็ไม่มีการฆ่าสัตว์ ไม่ตัดต้นไม้ ใช้เพียงเนยใส น้ำมัน นมส้ม น้ำผึ้ง และน้ำอ้อย เมื่อฟังจบ กูฏทันตพราหมณ์ปล่อยสัตว์ทั้งหมด และแสดงตนเป็นอุบาสก
ปุโรหิตทูลว่า การฆ่า จองจำ ปรับไหม ตำหนิ หรือเนรเทศโจร ไม่ใช่การถอนเสี้ยนหนามของบ้านเมืองอย่างถูกต้อง เพราะคนที่เหลือจะยังเบียดเบียนต่อไป
ในองค์กรหรือครอบครัว ถ้าปัญหาเดิมเกิดซ้ำแม้ลงโทษแล้ว ให้มองหาต้นเหตุที่ทำให้คนต้องทำแบบนั้น
ให้พันธุ์พืชและอาหารแก่ผู้ทำเกษตรและเลี้ยงสัตว์ ให้ทุนแก่ผู้ค้าขาย และให้อาหารกับค่าจ้างแก่ข้าราชการ เมื่อคนมีทางทำกินและตั้งใจทำงาน บ้านเมืองก็มั่งคั่ง ไม่มีโจร คนอยู่กันอย่างเปิดประตูบ้านได้
ผู้นำที่ดูแลให้คนในความรับผิดชอบมีรายได้พอและเป็นธรรม กำลังป้องกันปัญหาก่อนมันเกิด ไม่ใช่รอตามแก้
ในยัญของพระเจ้ามหาวิชิตราช ไม่มีการฆ่าโค แพะ แกะ ไก่ หรือสุกร ไม่ตัดต้นไม้มาทำหลักบูชายัญ ไม่มีคนงานถูกบังคับด้วยการลงโทษ ใช้เพียงเนยใส น้ำมัน นมส้ม น้ำผึ้ง และน้ำอ้อย
เวลาจัดงานบุญหรืองานเลี้ยง ให้ถามว่ามีใครหรืออะไรต้องเดือดร้อนเพราะงานนี้หรือไม่ ทั้งสัตว์ คนงาน และสิ่งแวดล้อม
ยัญที่มีผลมากกว่านั้น คือทานที่ให้เป็นประจำแก่ผู้มีศีล การสร้างวิหารถวายสงฆ์ การถึงสรณะ และการรักษาศีล ๕ ด้วยใจเลื่อมใส
ความสม่ำเสมอสำคัญกว่าความยิ่งใหญ่ การให้เล็ก ๆ ทุกเดือนมีความหมายกว่างานใหญ่ครั้งเดียว อ่านคู่กับหน้าเวลามสูตร: ลำดับของบุญ
ยัญที่มีผลมากที่สุด คือการออกบวช รักษาศีล ฝึกสมาธิจนได้ฌาน และทำให้แจ้งญาณจนสิ้นอาสวะ
ข้อนี้มีไว้เพื่อความเข้าใจภาพรวม — สิ่งที่มีค่าที่สุดที่คนหนึ่งจะบูชาได้ คือการฝึกใจของตัวเอง ไม่ใช่สิ่งของที่นำไปถวาย
พระสูตรนี้เป็นหลักการบริหารที่ใช้ได้กับทุกระดับ ตั้งแต่ประเทศ องค์กร ไปจนถึงครอบครัว ปัญหาพฤติกรรมจำนวนมากไม่ได้แก้ได้ด้วยการลงโทษอย่างเดียว แต่ต้องแก้ที่ต้นเหตุ คือให้คนมีทางทำมาหากินที่สุจริตได้จริง
และสอนเรื่องการทำบุญว่า บุญที่ดีไม่ต้องมีการเบียดเบียน ถ้าการทำบุญครั้งใหญ่ทำให้ใครหรืออะไรเดือดร้อน ให้ทบทวนว่านั่นยังเป็นบุญอยู่หรือเปล่า อ่านคู่กับหน้าทศพิธราชธรรม ๑๐
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
คาถาของพระสารีบุตร ตั้งแต่การฉันให้ขาดอีก ๔–๕ คำแล้วดื่มน้ำ ผู้ชี้โทษเหมือนผู้บอกขุมทรัพย์ จิตที่นิ่งเหมือนภูเ…
พระนางมหาปชาบดีโคตมีทูลขอให้สตรีได้บวชแต่ไม่ทรงอนุญาต พระนางปลงผม ครองผ้ากาสายะ เดินทางไปเวสาลีจนเท้าบวมพอง พร…
คู่บุคคลท้ายทุกนิทเทส: ผู้ทำอุปการะก่อนกับผู้รู้คุณและตอบแทนเป็นคนหาได้ยาก ผู้เก็บกับผู้สละของที่ได้มาทุกครั้ง…
ชายเจ้าชู้ยืนขวางทางพระสุภาภิกษุณีในสวนมะม่วงของหมอชีวก และเกลี้ยกล่อมด้วยคำหวานและทรัพย์สมบัติ นางปฏิเสธอย่าง…