กูฏทันตสูตร: บ้านเมืองสงบเพราะปากท้องอิ่ม
ใช้ในชีวิตประจำวัน

กูฏทันตสูตร: บ้านเมืองสงบเพราะปากท้องอิ่ม

กูฏทนฺตสุตฺตํ

แทนที่จะปราบโจรด้วยการลงโทษ ปุโรหิตแนะให้พระราชาแจกพันธุ์พืชแก่ชาวนา ทุนแก่พ่อค้า และค่าจ้างแก่ข้าราชการ — และยัญที่ประเสริฐที่สุดไม่ต้องฆ่าสัตว์เลย

๕ ข้อ

ในกูฏทันตสูตร ทีฆนิกาย กูฏทันตพราหมณ์เตรียมบูชายัญใหญ่ ผูกโค แพะ และแกะไว้อย่างละหลายร้อยตัวเพื่อฆ่า แล้วมาทูลถามพระพุทธเจ้าถึงวิธีบูชายัญให้ถูกต้อง

พระพุทธเจ้าทรงเล่าเรื่องพระเจ้ามหาวิชิตราชในอดีต ผู้ต้องการบูชามหายัญ ปุโรหิตทูลว่า บ้านเมืองยังมีโจรปล้นสะดม ถ้าพระราชาปราบด้วยการฆ่า จองจำ หรือเนรเทศ ก็ไม่อาจกำจัดได้หมด เพราะคนที่เหลือจะยังเบียดเบียนต่อ วิธีที่ถูกคือ พระราชาพึงให้พันธุ์พืชและอาหารแก่ผู้ทำไร่ไถนาและเลี้ยงโค ให้ทุนแก่ผู้ค้าขาย และให้อาหารกับเบี้ยเลี้ยงแก่ข้าราชการ เมื่อทำอย่างนั้น ประชาชนก็ตั้งใจทำงาน บ้านเมืองมั่งคั่ง ไม่มีโจร และคนก็อยู่กันอย่างเปิดประตูบ้านได้

จากนั้นยัญที่พระราชาทำก็ไม่มีการฆ่าสัตว์ ไม่ตัดต้นไม้ ใช้เพียงเนยใส น้ำมัน นมส้ม น้ำผึ้ง และน้ำอ้อย เมื่อฟังจบ กูฏทันตพราหมณ์ปล่อยสัตว์ทั้งหมด และแสดงตนเป็นอุบาสก

  1. ๑

    ปราบโจรด้วยการลงโทษไม่ได้ผลถาวร น โข ปเนตสฺส ทสฺยุขีลสฺส เอวํ สมฺมาสมุคฺฆาโต โหติ

    ปุโรหิตทูลว่า การฆ่า จองจำ ปรับไหม ตำหนิ หรือเนรเทศโจร ไม่ใช่การถอนเสี้ยนหนามของบ้านเมืองอย่างถูกต้อง เพราะคนที่เหลือจะยังเบียดเบียนต่อไป

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ในองค์กรหรือครอบครัว ถ้าปัญหาเดิมเกิดซ้ำแม้ลงโทษแล้ว ให้มองหาต้นเหตุที่ทำให้คนต้องทำแบบนั้น

  2. ๒

    ให้พันธุ์พืช ทุน และค่าจ้างให้พอ พีชภตฺตํ ปาภตํ ภตฺตเวตนํ

    ให้พันธุ์พืชและอาหารแก่ผู้ทำเกษตรและเลี้ยงสัตว์ ให้ทุนแก่ผู้ค้าขาย และให้อาหารกับค่าจ้างแก่ข้าราชการ เมื่อคนมีทางทำกินและตั้งใจทำงาน บ้านเมืองก็มั่งคั่ง ไม่มีโจร คนอยู่กันอย่างเปิดประตูบ้านได้

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ผู้นำที่ดูแลให้คนในความรับผิดชอบมีรายได้พอและเป็นธรรม กำลังป้องกันปัญหาก่อนมันเกิด ไม่ใช่รอตามแก้

  3. ๓

    ยัญที่ไม่มีการฆ่า เนว คาโว หญฺญึสุ

    ในยัญของพระเจ้ามหาวิชิตราช ไม่มีการฆ่าโค แพะ แกะ ไก่ หรือสุกร ไม่ตัดต้นไม้มาทำหลักบูชายัญ ไม่มีคนงานถูกบังคับด้วยการลงโทษ ใช้เพียงเนยใส น้ำมัน นมส้ม น้ำผึ้ง และน้ำอ้อย

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เวลาจัดงานบุญหรืองานเลี้ยง ให้ถามว่ามีใครหรืออะไรต้องเดือดร้อนเพราะงานนี้หรือไม่ ทั้งสัตว์ คนงาน และสิ่งแวดล้อม

  4. ๔

    ยัญที่ดีกว่า — ทานประจำ ที่พักสงฆ์ สรณะ และศีล นิจฺจทานํ อนุกุลยญฺญํ

    ยัญที่มีผลมากกว่านั้น คือทานที่ให้เป็นประจำแก่ผู้มีศีล การสร้างวิหารถวายสงฆ์ การถึงสรณะ และการรักษาศีล ๕ ด้วยใจเลื่อมใส

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ความสม่ำเสมอสำคัญกว่าความยิ่งใหญ่ การให้เล็ก ๆ ทุกเดือนมีความหมายกว่างานใหญ่ครั้งเดียว อ่านคู่กับหน้าเวลามสูตร: ลำดับของบุญ

  5. ๕

    ยัญสูงสุด — การฝึกตนจนสิ้นอาสวะ อาสวานํ ขยญาณํ

    ยัญที่มีผลมากที่สุด คือการออกบวช รักษาศีล ฝึกสมาธิจนได้ฌาน และทำให้แจ้งญาณจนสิ้นอาสวะ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ข้อนี้มีไว้เพื่อความเข้าใจภาพรวม — สิ่งที่มีค่าที่สุดที่คนหนึ่งจะบูชาได้ คือการฝึกใจของตัวเอง ไม่ใช่สิ่งของที่นำไปถวาย

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

พระสูตรนี้เป็นหลักการบริหารที่ใช้ได้กับทุกระดับ ตั้งแต่ประเทศ องค์กร ไปจนถึงครอบครัว ปัญหาพฤติกรรมจำนวนมากไม่ได้แก้ได้ด้วยการลงโทษอย่างเดียว แต่ต้องแก้ที่ต้นเหตุ คือให้คนมีทางทำมาหากินที่สุจริตได้จริง

และสอนเรื่องการทำบุญว่า บุญที่ดีไม่ต้องมีการเบียดเบียน ถ้าการทำบุญครั้งใหญ่ทำให้ใครหรืออะไรเดือดร้อน ให้ทบทวนว่านั่นยังเป็นบุญอยู่หรือเปล่า อ่านคู่กับหน้าทศพิธราชธรรม ๑๐

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

สารีปุตตเถรคาถา: ไม่ยินดีความตาย ไม่ยินดีชีวิต

สาริปุตฺตตฺเถรคาถา

คาถาของพระสารีบุตร ตั้งแต่การฉันให้ขาดอีก ๔–๕ คำแล้วดื่มน้ำ ผู้ชี้โทษเหมือนผู้บอกขุมทรัพย์ จิตที่นิ่งเหมือนภูเ…

พระนางมหาปชาบดีโคตมีทูลขอบวช: ความเพียรที่เปิดทางให้สตรี

ภพฺโพ อานนฺท มาตุคาโม

พระนางมหาปชาบดีโคตมีทูลขอให้สตรีได้บวชแต่ไม่ทรงอนุญาต พระนางปลงผม ครองผ้ากาสายะ เดินทางไปเวสาลีจนเท้าบวมพอง พร…

ปุคคลบัญญัติ: ผู้ทำก่อน ผู้รู้คุณ และผู้ที่ให้อิ่มได้ยาก

เทฺว ปุคฺคลา ทุลฺลภา โลกสฺมึ

คู่บุคคลท้ายทุกนิทเทส: ผู้ทำอุปการะก่อนกับผู้รู้คุณและตอบแทนเป็นคนหาได้ยาก ผู้เก็บกับผู้สละของที่ได้มาทุกครั้ง…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้