บุญกิริยาวัตถุ ๓
ข้อปฏิบัติ

บุญกิริยาวัตถุ ๓

ตีณิ ปุญฺญกิริยาวตฺถูนิ

ที่ตั้งของการทำบุญ ๓ ทาง — ทาน ศีล ภาวนา ครบทั้งการให้ การไม่เบียดเบียน และการพัฒนาใจ

๓ ข้อ

บุญกิริยาวัตถุคือที่ตั้งแห่งการทำบุญ มี ๓ ทาง ได้แก่ ทาน ศีล และภาวนา ทั้งสามเรียงจากสิ่งที่ทำง่ายที่สุดไปหาสิ่งที่ให้ผลลึกที่สุด และเกื้อกูลกันเป็นลำดับ

ที่ต้องเน้นคือ “บุญ” ในพระพุทธศาสนาไม่ได้แปลว่าการบริจาคอย่างเดียว การรักษาศีลและการฝึกใจก็เป็นบุญ และเป็นบุญที่ทำได้ทุกวันโดยไม่ต้องใช้เงินสักบาท

  1. ๑

    ทาน — การให้ ทานมยํ

    การสละสิ่งของ ความรู้ เวลา หรือแรงกายเพื่อประโยชน์ของผู้อื่น ผลที่เกิดกับผู้ให้คือความตระหนี่ในใจเบาบางลงทุกครั้งที่ให้

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ให้ในสิ่งที่ผู้รับขาดจริง และให้โดยไม่ต้องรอโอกาสใหญ่ การให้เล็ก ๆ ที่สม่ำเสมอเปลี่ยนนิสัยใจได้มากกว่าการให้ก้อนใหญ่ปีละครั้ง

  2. ๒

    ศีล — การไม่เบียดเบียน สีลมยํ

    การรักษาความประพฤติทางกายและวาจาไม่ให้ทำร้ายใคร เป็นบุญที่ทำได้ตลอดเวลาแม้ในวันที่ไม่ได้ให้อะไรใครเลย เพราะทุกครั้งที่เราไม่เบียดเบียน มีคนได้รับประโยชน์เสมอ

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    ตั้งใจรักษาศีลข้อใดข้อหนึ่งให้ครบวันแล้วสังเกตใจตอนกลางคืน ความสบายใจที่ได้คือผลของบุญข้อนี้ซึ่งเห็นได้ทันทีไม่ต้องรอชาติหน้า

  3. ๓

    ภาวนา — การพัฒนาจิตและปัญญา ภาวนามยํ

    การฝึกใจให้สงบและฝึกปัญญาให้เห็นตามจริง ทั้งสมถะและวิปัสสนา รวมถึงการศึกษาธรรมและการทบทวนตัวเอง เป็นบุญที่ให้ผลลึกที่สุดเพราะแก้ที่ต้นเหตุของทุกข์โดยตรง

    นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

    เริ่มจากห้านาทีก่อนนอน รู้ลมหายใจแล้วทบทวนว่าวันนี้ทำอะไรดีไว้บ้าง สั้นแต่ทุกวันได้ผลกว่ายาวแต่นาน ๆ ครั้ง

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

ถ้าวันไหนรู้สึกว่าชีวิตว่างเปล่า ลองทำให้ครบสามทางในวันเดียว — ให้อะไรสักอย่างแก่ใครสักคน รักษาศีลข้อที่ตัวเองพลาดบ่อยให้ได้ทั้งวัน และนั่งรู้ลมหายใจสักห้านาทีก่อนนอน

คนจำนวนมากทำแต่ข้อแรกแล้วรู้สึกว่ายังไม่พอ เพราะทานให้ความสุขทันทีแต่ไม่ได้เปลี่ยนนิสัยของใจ ส่วนศีลและภาวนาคือสองข้อที่เปลี่ยนคนทำจริง ๆ

ที่มาในพระไตรปิฎก

คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง

หลักธรรมอื่นที่น่าสนใจ

อุปกิเลสสูตร: ทองที่ช่างทองใช้งานได้ กับจิตที่ควรแก่การงาน

ปญฺจิเม ภิกฺขเว ชาตรูปสฺส อุปกฺกิเลสา

ทองที่ปนเหล็ก โลหะ ดีบุก ตะกั่ว หรือเงิน ย่อมไม่อ่อน ใช้การไม่ได้ ไม่สุกใส เช่นเดียวกับจิตที่มีกามฉันทะ พยาบาท…

นิคคหกถา ปัคคหกถา สุขานุปปทานกถา: ข่มหรือประคองจิตคนอื่นได้หรือ

นิคฺคหกถา

สามกถาเปิดวรรคที่ ๑๖ ถามว่าคนหนึ่งข่มจิต ประคองจิต หรือส่งความสุขให้อีกคนหนึ่งได้โดยตรงหรือไม่ ฝ่ายเถรวาทยกพระ…

เข้าสู่ระบบเพื่อรับ ๔๐ แต้มบุญจากการอ่านหน้านี้