ข้าวยาคูของพราหมณ์: ถวายสิ่งที่ยังขาด และอานิสงส์ ๑๐ ประการ
ทสานิสํสา ยาคุยาพราหมณ์ผู้ตามเสด็จมาสองเดือนแต่ไม่ได้คิวถวายภัตตาหาร จึงสังเกตว่าโรงอาหารยังขาดอะไร แล้วถวายข้าวยาคูและขนม พระ…
ปุสฺสตฺเถรคาถา
ฤาษีปัณฑรสะถามว่าภิกษุในอนาคตจะเป็นอย่างไร พระปุสสเถระตอบว่าจะมีผู้มักโกรธ ถือตัว โลภในทรัพย์ แต่งตัว และไม่เคารพกัน แล้วให้โอวาทว่าจงว่าง่าย เคารพกัน มีเมตตา และไม่ประมาท — คำพยากรณ์นี้ใช้เป็นกระจกส่องตนได้ดีกว่าใช้ชี้คนอื่น
ในเถรคาถา ติงสนิบาต ขุททกนิกาย ฤาษีผู้มีโคตรชื่อปัณฑรสะเห็นภิกษุจำนวนมากที่น่าเลื่อมใส สำรวมดี จึงถามพระปุสสเถระว่า ในอนาคตภิกษุในศาสนานี้จะมีความพอใจและความประสงค์อย่างไร
พระเถระตอบยาวหลายคาถาว่า ในภายหน้าจะมีภิกษุจำนวนมากที่มักโกรธ ผูกโกรธ ลบหลู่ หัวดื้อ ริษยา ถือตัวในธรรมที่ยังไม่รู้ ยินดีในเงินทองและที่ดิน ชอบทะเลาะ แต่งผมทาตา แส่หาลาภ ไม่ชอบที่สงัด และไม่เคารพครูอาจารย์ ส่วนภิกษุที่มีคุณธรรมและละอายต่อบาปจะมีกำลังน้อย
เมื่อพยากรณ์แล้ว พระเถระให้โอวาทภิกษุที่ประชุมอยู่ว่า ภัยใหญ่เช่นนี้จะมาในอนาคต จงเป็นผู้ว่าง่าย พูดจาสละสลวย เคารพกันและกัน มีเมตตากรุณา สำรวมในศีล ปรารภความเพียร เห็นความประมาทเป็นภัย และเจริญอริยมรรคมีองค์แปด
ฤาษีปัณฑรสะเห็นภิกษุที่น่าเลื่อมใสและสำรวมดีจำนวนมาก แต่กลับถามถึงอนาคตว่าภิกษุจะมีความพอใจอย่างไร คำถามนี้ชวนให้คิดว่าสิ่งดีที่เห็นอยู่วันนี้ไม่ได้คงอยู่เองโดยอัตโนมัติ
เมื่อองค์กรหรือครอบครัวกำลังไปได้ดี ลองถามว่า ถ้าเราประมาท อะไรจะเสื่อมเป็นอย่างแรก
ในภายหน้าจะมีภิกษุมากที่มักโกรธ ผูกโกรธ ลบหลู่คุณท่าน หัวดื้อ โอ้อวด ริษยา มีวาทะแตกต่างกัน ถือตัวในธรรมที่ยังไม่รู้ทั่วถึง คิดว่าธรรมที่ลึกซึ้งเป็นของตื้น ไม่เคารพธรรมและไม่เคารพกันและกัน
ก่อนแสดงความเห็นแรง ๆ ในเรื่องที่เพิ่งอ่านมาไม่กี่บทความ ถามตัวเองว่าเรารู้เรื่องนี้ลึกจริงหรือแค่คิดว่ารู้
พระเถระกล่าวว่าจะมีภิกษุที่มีคุณธรรมต่ำ แต่พูดเก่ง กล้า ปากกล้า และไม่ได้ศึกษา มีกำลังมากในหมู่สงฆ์ ส่วนภิกษุที่มีคุณธรรม พูดตามสมควรแก่เนื้อความ ละอายต่อบาป และไม่ต้องการอะไร จะมีกำลังน้อย
ในกลุ่มหรือที่ประชุม ตั้งใจฟังคนที่พูดน้อยแต่มีเหตุผล อย่าให้ความเห็นที่ดังที่สุดตัดสินแทนทุกคน
ภิกษุผู้ทรามปัญญาในภายหน้าจะยินดีในเงินทอง ไร่นา ที่ดิน สัตว์เลี้ยง และคนรับใช้ มุ่งแต่ยกโทษผู้อื่น ไม่ตั้งมั่นในศีล ถือตัว ยินดีในการทะเลาะวิวาท เป็นคนลวงโลกและแส่หาลาภ
สังเกตว่าเมื่อได้เงินหรือของมากขึ้น เรากลายเป็นคนจับผิดคนอื่นมากขึ้นด้วยหรือไม่
จะมีภิกษุที่แต่งผมด้วยน้ำมัน หยอดตาทาตา เที่ยวไปตามตรอก รังเกียจผ้าย้อมฝาดซึ่งเป็นธงชัยของพระอรหันต์ ชอบผ้าขาว เกียจคร้าน เห็นการอยู่ป่าเป็นความลำบาก อยากอยู่ใกล้บ้าน และเอาอย่างภิกษุที่ได้ลาภจากมิจฉาชีพ
ก่อนโพสต์รูปหรือเลือกเสื้อผ้า ถามตัวเองสั้น ๆ ว่ากำลังทำเพื่อความเหมาะสม หรือเพื่อให้คนชื่นชม
พระเถระยกคาถาที่ช้างฉัททันต์กล่าวเมื่อเห็นพรานนุ่งผ้ากาสาวะว่า ผู้ใดยังไม่คายกิเลสดุจน้ำฝาด ปราศจากการฝึกตนและความจริง ไม่ควรนุ่งห่มผ้ากาสาวะ ผู้ใดคายกิเลสแล้ว ตั้งมั่นในศีล มีการฝึกตนและความจริง ผู้นั้นจึงควรนุ่งห่มผ้ากาสาวะ
เครื่องแบบหรือตำแหน่งใดที่เราสวมอยู่ ไม่ว่าครู หมอ หรือหัวหน้า ให้ถามว่าความประพฤติของเราสมกับสิ่งที่สวมอยู่หรือยัง
ภิกษุและภิกษุณีในอนาคตบางส่วนจะข่มขี่ผู้มีเมตตา เมื่อพระเถระสอนเรื่องการใช้จีวรก็ไม่เชื่อฟัง ไม่เคารพกันและกัน ไม่เอื้อเฟื้ออุปัชฌาย์อาจารย์ เหมือนม้าพยศที่ไม่เชื่อฟังสารถี
เมื่อถูกผู้มีประสบการณ์ท้วงติง ให้ฟังจนจบก่อนโต้แย้ง แม้สุดท้ายจะไม่เห็นด้วยก็ตาม
พระเถระให้โอวาทว่า ภัยใหญ่จะมาในอนาคตอย่างนี้ ขอท่านทั้งหลายจงเป็นผู้ว่าง่าย พูดจาสละสลวย เคารพกันและกัน มีเมตตากรุณาต่อกัน สำรวมในศีล ปรารภความเพียร มีใจเด็ดเดี่ยว เห็นความประมาทเป็นภัยและความไม่ประมาทเป็นความปลอดภัย แล้วเจริญอริยมรรคมีองค์แปด ย่อมบรรลุนิพพาน
เลือกหนึ่งข้อจากโอวาทนี้เป็นเป้าของสัปดาห์ เช่น พูดกับคนในบ้านด้วยถ้อยคำที่สุภาพขึ้น
คาถานี้อ่านง่ายว่าเป็นคำตำหนิพระสงฆ์ในยุคปัจจุบัน แต่พระเถระไม่ได้กล่าวเพื่อให้คนนำไปชี้หน้าใคร ท่านกล่าวแล้วหันมาเตือนภิกษุที่นั่งฟังอยู่ตรงหน้า ผู้อ่านจึงควรใช้คาถานี้เป็นกระจกส่องตัวเองเป็นอันดับแรก
ลักษณะที่ท่านพยากรณ์ไว้ ทั้งความถือตัวในสิ่งที่ยังไม่รู้จริง การแส่หาลาภ การแต่งตัวเพื่อให้คนมอง และการไม่ฟังผู้ที่สอน ไม่ได้เกิดเฉพาะกับนักบวช คนทำงาน ครู หรือผู้นำชุมชนก็ตกอยู่ในลักษณะเดียวกันได้
ถ้าพบนักบวชที่ประพฤติไม่เหมาะสม การรักษาใจไม่ให้หมดศรัทธาในพระธรรมทั้งหมดก็สำคัญ พระเถระเองบอกไว้ชัดว่าในยุคเดียวกันยังมีภิกษุที่มีคุณธรรม แม้จะมีกำลังน้อยก็ตาม
คลิกเพื่อไปอ่านเนื้อหาจริงในหน้าที่อ้างถึง
พราหมณ์ผู้ตามเสด็จมาสองเดือนแต่ไม่ได้คิวถวายภัตตาหาร จึงสังเกตว่าโรงอาหารยังขาดอะไร แล้วถวายข้าวยาคูและขนม พระ…
พระพุทธเจ้าตรัสหัวข้อสั้น ๆ ว่าควรรู้สิ่งที่ไม่เป็นธรรมและเป็นธรรม สิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์และเป็นประโยชน์ แล้วเ…
ภัย อันตราย และอุปสรรคทั้งปวงเกิดจากคนพาล ไม่ได้เกิดจากบัณฑิต เหมือนไฟจากเรือนหญ้าที่ลามไปไหม้เรือนยอด — แล้วท…
ฌานเป็นเพียงสุขในปัจจุบัน ยังไม่ใช่การขัดเกลากิเลส — การขัดเกลาที่แท้คือการตั้งใจว่า "คนอื่นจะเป็นอย่างนั้น แต…