ใช้ในชีวิตประจำวัน

วัตรบท ๗ ของท้าวสักกะ: ข้อปฏิบัติที่ทำให้คนธรรมดาเป็นจอมเทพ

สตฺต วตปทานิ

ท้าวสักกะเมื่อยังเป็นมนุษย์สมาทานข้อปฏิบัติ ๗ ข้อตลอดชีวิต — เลี้ยงมารดาบิดา อ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ในตระกูล พูดอ่อนหวาน ไม่ส่อเสียด ไม่ตระหนี่ พูดจริง และไม่โกรธ ถ้าโกรธก็กำจัดเสียโดยเร็ว

๘ ข้อ

ในเทวสูตร สักกสังยุต สังยุตตนิกาย พระพุทธเจ้าตรัสกับภิกษุทั้งหลายว่า ท้าวสักกะจอมเทพเมื่อยังเป็นมนุษย์ ได้สมาทานวัตรบท ๗ ประการบริบูรณ์ตลอดชีวิต และเพราะวัตรบทเหล่านี้จึงได้ถึงความเป็นท้าวสักกะ แล้วตรัสคาถาว่าเทวดาชั้นดาวดึงส์เรียกคนที่ประพฤติอย่างนี้ว่าสัปบุรุษ

ในพระสูตรถัดมา ทรงอธิบายที่มาของพระนามต่าง ๆ ของท้าวสักกะ และในตติยเทวสูตร เจ้าลิจฉวีชื่อมหาลีทูลถามว่าพระองค์เคยเห็นท้าวสักกะจริงหรือ พระพุทธเจ้าตรัสว่าทรงรู้จักท้าวสักกะ และรู้จักธรรมที่ทำให้เป็นท้าวสักกะด้วย แล้วทรงแสดงเรื่องพระนามและวัตรบท ๗ อีกครั้ง

ข้อที่น่าสังเกตคือ ข้อปฏิบัติทั้งเจ็ดเป็นเรื่องธรรมดาของคนครองเรือน ไม่มีพิธีกรรมหรืออำนาจพิเศษใดเลย มีแต่การดูแลครอบครัว วาจาที่ดี ใจที่ให้ และการจัดการความโกรธ

๑

เลี้ยงมารดาบิดาตลอดชีวิต ยาวชีวํ มาตาเปตฺติภโร อสฺสํ

วัตรบทข้อแรกคือตั้งใจว่า เราพึงเลี้ยงมารดาบิดาจนตลอดชีวิต

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
นอกจากส่งเงิน ลองกำหนดเวลาประจำสำหรับพ่อแม่ เช่น โทรคุยทุกวันอาทิตย์ หรือพาไปหาหมอด้วยตัวเอง
๒

อ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ในตระกูล ยาวชีวํ กุเล เชฏฺฐาปจายี อสฺสํ

เราพึงประพฤติอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ในตระกูลตลอดชีวิต

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ในงานรวมญาติ ทักทายผู้ใหญ่ก่อนหยิบโทรศัพท์ และฟังเรื่องเล่าของท่านให้จบแม้เคยได้ยินแล้ว
๓

พูดวาจาอ่อนหวาน ยาวชีวํ สณฺหวาโจ อสฺสํ

เราพึงพูดวาจาอ่อนหวานตลอดชีวิต คาถาท้ายพระสูตรกล่าวถึงผู้ที่เจรจาอ่อนหวานและกล่าวแต่คำสมานมิตรสหาย

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เวลาต้องบอกเรื่องที่ไม่น่าฟัง เปลี่ยนน้ำเสียงก่อนเปลี่ยนเนื้อหา พูดเรื่องเดิมด้วยถ้อยคำที่นุ่มนวลขึ้น
๔

ไม่พูดส่อเสียด ยาวชีวํ อปิสุณวาโจ อสฺสํ

เราไม่พึงพูดวาจาส่อเสียดตลอดชีวิต คือไม่นำคำของฝ่ายหนึ่งไปบอกอีกฝ่ายหนึ่งให้แตกแยกกัน

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เมื่อมีคนเล่าเรื่องไม่ดีของเพื่อนร่วมงานให้ฟัง หยุดเรื่องไว้ที่เรา ไม่ส่งต่อในกลุ่มแชต
๕

อยู่ครองเรือนด้วยใจไม่ตระหนี่ วิคตมลมจฺเฉเรน เจตสา อคารํ อชฺฌาวเสยฺยํ

เราพึงมีใจปราศจากมลทินคือความตระหนี่ อยู่ครองเรือน มีการบริจาคอันปล่อยแล้ว มีฝ่ามืออันชุ่ม ยินดีในการสละ ควรแก่การขอ และยินดีในการแจกจ่ายทานตลอดชีวิต

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ทำให้การแบ่งปันเป็นเรื่องง่าย เช่น แยกเงินส่วนหนึ่งไว้สำหรับช่วยคนอื่นทุกเดือน เวลามีคนขอจะได้ไม่ลังเล
๖

พูดคำสัตย์ ยาวชีวํ สจฺจวาโจ อสฺสํ

เราพึงพูดคำสัตย์ตลอดชีวิต

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
เลิกคำโกหกเล็ก ๆ ที่เคยชิน เช่น บอกว่ากำลังไปทั้งที่ยังไม่ได้ออกจากบ้าน ให้บอกเวลาจริงแทน
๗

ไม่โกรธ ถ้าโกรธก็กำจัดเสียโดยเร็ว ยาวชีวํ อกฺโกธโน อสฺสํ

เราไม่พึงโกรธตลอดชีวิต ถ้าแม้ความโกรธเกิดขึ้นแก่เรา เราพึงกำจัดมันเสียโดยฉับพลันทีเดียว

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ตั้งกติกากับตัวเองว่า ถ้าโกรธใคร จะไม่ส่งข้อความหรือตัดสินใจเรื่องนั้นจนกว่าใจจะเย็นลง และไม่เก็บไว้ข้ามคืน
๘

ที่มาของพระนามท้าวสักกะ มโฆ นาม มาณโว

เมื่อเป็นมนุษย์เป็นมาณพชื่อมฆะ จึงเรียกว่ามฆวา ให้ทานมาก่อน จึงเรียกว่าปุรินททะ ให้ทานโดยเคารพ จึงเรียกว่าสักกะ ให้ที่พักอาศัย จึงเรียกว่าวาสวะ คิดเนื้อความได้ตั้งพันในครู่เดียว จึงเรียกว่าสหัสนัยน์ มีนางอสุรกัญญาชื่อสุชาเป็นชายา จึงเรียกว่าสุชัมบดี และครองความเป็นใหญ่ในหมู่เทพชั้นดาวดึงส์ จึงเรียกว่าเทวานมินทะ

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน
ชื่อหลายชื่อของท้าวสักกะส่วนใหญ่มาจากการให้ ลองถามตัวเองว่า ถ้าคนรอบตัวตั้งชื่อเราจากสิ่งที่เราทำบ่อยที่สุด ชื่อนั้นจะเป็นอย่างไร

ลองใช้ในชีวิตประจำวัน

วัตรบท ๗ เป็นเช็กลิสต์ความเป็นคนดีที่ใช้ได้ทุกวัน ไม่จำเป็นต้องหวังผลเป็นเทวดา เพียงทำได้ครบ ชีวิตในบ้านและที่ทำงานก็ร่มเย็นขึ้นมาก

ข้อเรื่องความโกรธมีรายละเอียดที่สมจริง ไม่ได้บอกว่าจะไม่มีวันโกรธเลย แต่บอกว่าถ้าความโกรธเกิดขึ้นให้กำจัดเสียโดยเร็ว หมายถึงรู้ทันและไม่เก็บไว้หมักหมม ไม่ใช่การกดทับความรู้สึก

การเลี้ยงดูพ่อแม่และอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ ทำได้ตามกำลังและสถานการณ์ของแต่ละคน ความอ่อนน้อมไม่ได้หมายถึงการยอมรับการกระทำที่เป็นอันตรายต่อตนเอง

เข้าสู่ระบบเพื่อบันทึกการอ่าน